NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ
CỦA CHỦ XE CƠ GIỚI VÀ PHÂN TÍCH THỐNG KÊ NGHIỆP VỤ
BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ CỦA CHỦ XE CƠ GIỚI.
I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ
CỦA CHỦ XE CƠ GIỚI.
1. Khái niệm bảo hiểm thương mại và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của
chủ xe cơ giới.
1.1. Khái niệm về bảo hiểm thương mại.
Bảo hiểm thương mại còn được gọi là bảo hiểm rủi ro hay bảo hiểm kinh
doanh - được hiểu là sự kết hợp giữa hoạt động kinh doanh với việc quản lý rủi
ro. Bảo hiểm thương mại có từ rất lâu trước cả bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y
tế, manh nha của hoạt động này có từ rất lâu trong lịch sử văn minh nhân loại,
khi con người săn bắn tìm kiếm thức ăn cái mặc đã biết tích trữ phòng khi
không kiếm được hoặc có chiến tranh. Cuộc sống của con người ngày càng phát
triển kéo theo rất nhiều rủi ro nên đồng thời nhu cầu về an toàn cũng trở nên lớn
hơn.
Tuy vậy, cho đến nay vẫn chưa có một khai niệm thống nhất và chính xác
về bảo hiểm thương mại, mà mới chỉ có thể đưa ra các quan niệm khác nhau về
bảo hiểm thương mại theo các góc độ tiếp cận khác nhau. Theo tập đoàn bảo
hiểm lớn của Mỹ A.I.A cho rằng: "Bảo hiểm là một cơ chế, theo cơ chế này một
người, một doanh nghiệp hay một tổ chức chuyển nhượng rủi ro cho công ty
bảo hiểm, công ty đó sẽ bồi thường cho người được bảo hiểm các tổn thất thuộc
phạm vi bảo hiểm và phân chia giá trị thiệt hại giữa tất cả những người được
bảo hiểm".
Dựa trên góc độ kỹ thuật bảo hiểm ta có thể hiểu bảo hiểm thương mại là
biện pháp chia sẻ rủi ro của một hay một số ít người có cùng khả năng rủi ro
bằng cách đóng góp tiền vào một quỹ chung là công ty bảo hiểm. Lẽ ra tổn thất
sẽ là rất lớn và rất nghiêm trọng đối với một hoặc một số ít người nhưng với bảo
hiểm thương mại tổn thất đó sẽ được gánh chịu bởi cả một cộng đồng người
tham gia bảo hiểm. Vì vậy người tham gia bảo hiểm bị tổn thất có thể dễ dàng
khắc phục hậu quả. Chính vì lí do này mà ta có thể nói rằng trong một phạm vi

giảm bớt chứ không thể ngăn cho nó không xảy ra được. Chính vì vậy, bảo hiểm
trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới luôn là một nghiệp vụ cần thiết và ích lợi
cho xã hội.
Vậy bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là gì?
Đó chính là phần trách nhiệm được xác định bằng tiền theo quy định của
luật pháp và sự phán quyết của toà án mà chủ xe phải gánh chịu do việc lưu
hành xe gây tai nạn cho người thứ ba (bảo hiểm không chịu trách nhiệm về mặt
hình sự của lái xe).
Để tham gia được bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới, các chủ
phương tiện phải đóng góp một khoảng tiền nhỏ gọi là phí bảo hiểm để lập quỹ
bảo hiểm đặt tại công ty bảo hiểm, quỹ này sẽ dùng tiền thanh toán cho bất kỳ
một thành viên nào tham gia quỹ bị tai nạn. Do đó, nghiệp vụ bảo hiểm này có ý
nghĩa rất lớn đối với xã hội. Ngoài vấn đề nộp thuế cho nhà nước để cho nhà
nươc dùng tiền ấy để tái đầu tư cho các vấn đề khác, ngoài ra công ty bảo hiểm
còn phải trích phần lợi nhuận ra để đầu tư cho việc tuyên truyền về an toàn giao
thông, tạo thêm các đường thoát hiểm các bảng chi dẫn an toàn.
2. Đặc điểm của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới ngoài những đặc điểm
vốn có của bảo hiểm trách nhiệm dân sự nói chung, nó còn mang những đặc
điểm riêng biệt mang tính đặc trưng:
- Hoạt động bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới chính là hoạt
động kinh doanh nhằm mục đích sinh lợi, theo đó công ty bảo hiểm trách nhiệm
nhận một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm để rồi có khả năng sẽ phải trả một
khoản tiền cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi
có tai nạn xảy ra. Khoản tiền bồi thường hay chi trả này thường lớn hơn gấp
nhiều lần so với khoản phí mà các công ty bảo hiểm nhận được.
Để làm được điều này, hoạt động bảo hiểm trách nhiệm dân sự của xe cơ
giới phải dựa trên nguyên tắc số đông bù số ít. Theo đó hậu quả của rủi ro xảy
ra đối với một hoặc một số ít người sẽ được bù đắp bằng số tiền huy động được
từ rất nhiều người có khả năng cùng gặp rủi ro như vậy. Thông qua việc huy

- Ngoài ra, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới không chịu
trách nhiệm về mặt hình sự của chủ xe (nếu như tai nạn gây chết người và chủ
xe phải chịu phạt tù), chủ xe phải trả thêm cho nạn nhân số tiền chênh lệch giữa
số tiền toà phán quyết bồi thường cho nạn nhân và số tiền được bảo hiểm bồi
thường. Điều này nhằm gia tăng ý thức trách nhiệm của chủ phương tiện cơ giới
khi tham gia giao thông.
- Đối tượng của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới mang
tính trừu tượng, do đối tượng mà trong các hợp đồng bảo hiểm đề cập đến chính
là phần trách nhiệm hoặc nghĩa vụ bồi thường các thiệt hại cho bên thứ ba.
Tiến hành bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là một việc
làm có ý nghĩa nhân đạo, nhằm bảo vệ quyền lợi của nạn nhân, nâng cao hơn
nữa trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, có tác dụng thúc đẩy việc thực
hiện nghiêm chỉnh luật lệ giao thông, phòng ngừa và hạn chế tai nạn giao
thông. Chính vì thế mà loại hình bảo hiểm này thường mang tính bắt buộc
cho tất cả các chủ phương tiện ô tô, xe máy.. . theo QĐ 30/HĐBT ngày
10/03/1988, nghị định 115/1997/NĐ-CP 17/12/1997.
3. Tác dụng của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
- Giúp ổn định cho chủ phương tiện khi không may rủi ro xảy ra khi tham
gia giao thông. Tất nhiên không một ai mong muốn xảy ra tai nạn, nhưng rủi ro
lại không tránh né bất kỳ ai, bởi nếu mọi người đi cẩn thận không để xảy ra tai
nạn thì rủi ro có thể lại đến từ các phương tiện giao thông khác. Khi xảy ra tai
nạn, thường sẽ có thiệt hại cho cả hai bên, chủ phương tiện sẽ được bảo hiểm
đứng ra bồi thường cho người thứ ba nếu chủ phương tiện sai hoặc sẽ đứng ra
đòi quyền lợi chủ phương tiện nếu người thứ ba sai. Việc làm này giúp giảm
thiệt hại cho chủ phương tiện cơ giới sau khi xảy ra rủi ro.
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới còn đảm bảo quyền
được bồi thường của người bị tai nạn giao thông trong mọi trường hợp. Khi tai
nạn xảy ra, rất nhiều trường hợp chủ phương tiện gây ra tai nạn bị tử vong
không còn khả năng chi trả hoặc bỏ trốn. Trong khi đó những người bị nạn vẫn
còn sống và rất cần có các chế độ đền bù thỏa đáng khi không có một tổ chức

phản ánh các mặt, các tính chất quan trọng về bảo hiểm trách nhiệm dân sự, các
mối liên hệ của bảo hiểm trách nhiệm dân sự tới các vấn đề khác có liên quan
như: quy mô bảo hiểm trách nhiệm dân sự, cơ cấu bảo hiểm trách nhiệm dân
sự…
1.1.2 Sự cần thiết phảI lựa chọn hệ thống chỉ tiêu thống kê về bảo hiểm trách
nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
Trong thị trường bảo hiểm ở Việt Nam hiện nay, nghiệp vụ bảo hiểm
trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới được coi là một lĩnh vực bảo hiểm khá
sôi động kéo theo sự cạnh tranh khốc liệt của khá nhiều công ty bảo hiểm. Họ
có nhiệm vụ phải phổ biến, tiếp thị để cho người tiêu dùng dịch vụ bảo hiểm
này có thể dễ dàng chấp nhận đồng thời cũng phải nghiên cứu các mức độ rủi ro
để có thể đề ra mức phí và thu phí nhằm xây dựng quỹ bảo hiểm. Ngoài ra còn
phải thẩm định và bồi thường bảo hiểm cho các rủi ro.
Hiện nay trong các công ty bảo hiểm vẫn chưa có hệ thống chỉ tiêu thống
kê hoàn chỉnh để đánh giá, phân tích nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự
của chủ xe cơ giới cũng như một phòng thống kê độc lập. Mà thường chỉ là một
bộ phận nằm trong phòng kế toán của công ty bảo hiểm.
Để đáp ứng nhu cầu tổ chức, quản lý và điều hành, đồng thời để đánh giá
một cách toàn diện về nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ
giới thì các công ty bảo hiểm nói chung và các nghiệp vụ bảo hiểm nói riêng
cần phải có hệ thống chỉ tiêu thống kê riêng của mình.
1.2. Nguyên tắc lựa chọn hệ thống chỉ tiêu.
Để cho hệ thống chỉ tiêu có thể đảm bảo yêu cầu phân tích, đánh giá
nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới cần phải đảm bảo
một số đặc tính sau đây:
* Đảm bảo tính hướng đích:
Theo nguyên tắc này thì hệ thống chỉ tiêu phải được hình thành từ mục
đích và nhiệm vụ nghiên cứu, nghĩa là từ việc xác định nhiệm vụ ta mới có thể
xây dựng hệ thống chỉ tiêu. Chính vì vậy hệ thống chỉ tiêu phân tích nghiệp vụ
bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới phải đáp ứng nhu cầu phân tích