MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ VỐN SỰ
NGHIỆP CÓ TÍNH CHẤT ĐẦU TƯ XÂY DỰNG.
3.1. Xu hướng quản lý và phát triển vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư XĐ
đối với các Sở, Ban Ngành của thành phố Hà Nội.
Theo đà tăng trưởng kinh tế – xã hội, sự gia tăng của dân số và gia tăng
của mức sống, nhu cầu mở rộng, nâng cấp, cải tạo, sửa chữa cơ sở vật chất của
các đơn vị HCSN cũng không ngừng tăng lên, nhất là đối với các đơn vị sự
nghiệp.
Đồng thời, với chủ trương ưu tiên chi ngân sách cho giáo dục - đào tạo, y
tế, khoa học công nghệ của Đảng và Nhà nước (đã được đề cập đến trong văn
kiện Đại hội IX, pháp lệnh thủ đô, Luật ngân sách Nhà nước 2002), chi cho phát
triển sự nghiệp giáo dục – đào tạo, y tế nói chung và chi cho sửa chữa, cải tạo,
mở rộng, nâng cấp cơ sở vật chất của các ngành trên nói riêng sẽ lớn.
Thực trạng cơ sở vật chất của các cơ quan, đơn vị HCSN hiện nay còn yếu
kém. Mặc dù trong những năm vừa qua thành phố đã chú ý bố trí vốn để cải tạo,
sửa chữa, mở rộng, nâng cấp, nhưng nhu cầu vẫn còn nhiều. Thực ra biện pháp
triệt để nhất là phải thay thế, xây mới những cơ sở vật chất này nhưng do Nhà
nước phải tập trung đầu tư XDCB cho những công trình then chốt nên sửa chữa,
cải tạo, mở rộng, nâng cấp vẫn được sử dụng như là giải pháp khả thi nhất hiện
nay.
Với chủ trương tiết kiệm chi ngân sách, cải cách tài chính công, Chính phủ
đã có quy định về khoán biên chế và chi quản lý hành chính cho các cơ quan
hành chính và quy định về giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp
có thu. Tuy nhiên, đối với khoản chi về sửa chữa, cải tạo, mở rộng, nâng cấp cơ
sở vật chất cách quản lý chưa thay đổi gì nhiều, các đơn vị vẫn phải dựa chủ yếu
vào vốn ngân sách Nhà nước cấp.
Vì các lý do trên, có thể nói rằng, trong thời gian ngắn hạn và trung hạn
vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư XD sẽ không giảm đi. Trong dài hạn, cần ưu
tiên tích luỹ vốn đầu tư XD để đổi mới, thay thế một cách toàn diện, triệt để
những cơ sở hạ tầng cũ kĩ, lạc hậu, trang bị những cơ sở vật chất rộng rãi, khang
trang, hiện đại, đúng tiêu chuẩn cho các cơ quan, đơn vị HCSN.

khoản thu sự nghiệp. Thực tế áp dụng những quy định này ở thành phố Hà Nội,
dù mới trong thời gian chưa lâu, đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Vì vậy cần có thể
trong thời gian tới các quy định mới sẽ được mở rộng nghiên cứu triển khai và
áp dụng cho các khoản chi khác như chi sửa chữa, cải tạo, mở rộng, nâng cấp cơ
sở vật chất.
3.2. Một số biện pháp nhằm tăng cường quản lý vốn sự nghiệp có tính chất
đầu tư XD đối với các Sở, Ban, Ngành của thành phố Hà Nội.
3.2.1. Nâng cao chất lượng ở từng khâu của nội dung quản lý và trên
cả quá trình quản lý
3.2.1.1. Khâu lập và phân bổ kế hoạch vốn đầu tư
Chất lượng khâu lập kế hoạch có ảnh hưởng rất lớn đối với quá trình quản
lý vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư XD bởi vì đây là khâu đầu tiên của toàn bộ
quá trình. Tuy nhiên, công tác lập và phân bổ kế hoạch hiện nay chưa tốt, còn
tồn tại hai hạn chế là không đúng thời hạn và chưa đầy đủ, chính xác. Để khắc
phục những hạn chế này, cần thực hiện một số giải pháp sau:
Cơ quan tài chính lập và phân bổ kế hoạch vốn đầu tư theo các giai đoạn
của trình tự đầu tư. Có 3 loại kế hoạch: Kế hoạch vốn cho chuẩn bị đầu tư, kế
hoạch vốn cho chuẩn bị thực hiện và kế hoạch vốn cho thực hiện đầu tư. Với
mỗi loại kế hoạch này có các yêu cầu biện pháp khác nhau để nâng cao hiệu quả
quản lý.
Ngay từ đầu khi đơn vị lập dự toán chi ngân sách của mình, cơ quan tài
chính cần xem xét ngay danh mục xin kinh phí cho việc lập dự án.
- Đánh giá sơ bộ sự cần thiết của dự án đề xuất dựa trên những thông tin đã
nắm được về tình hình thực tế và những nhu cầu phát triển của đơn vị, của
ngành. Loại bỏ ngay những dự án không cần thiết hoặc chưa cần thiết, những dự
án không phù hợp với chức năng nhiệm vụ của đơn vị hoặc với yêu cầu phát
triển ngành.
- Đánh giá mức hợp lý của vốn chuẩn bị đầu tư của mỗi dự án nhất định để
điều chỉnh.
Như vậy, không những tiết kiệm được khoản chi lập dự án đầu tư mà còn

các dự án thuộc các ngành y tế, giáo dục vì xét về ý nghĩa xã hội, số lượng của
các công trình cần thực hiện và tính cấp thiết của cá công trình, hai ngành này
đều đứng đầu. Bố trí vốn có trọng tâm, trọng điểm, tránh tình trạng dàn trải vốn,
sửa chữa chắp vá chính là nhằm yếu tố hiệu quả tiết kiệm trong mục tiêu quản
lý vốn, đồng thời cũng đáp ứng được yêu cầu phát triển của mỗi ngành.
- Giao mức vốn hợp lý tức là trong đó các khoản mục chi và mức vốn phù
hợp cho mỗi khoản mục chi cần được giao càng chính xác và đầy đủ càng tốt.
Điều này mới nghe có vẻ mâu thuẫn với xu hướng tăng cường quyền tự chủ của
các đơn vị nhưng thực sự không phải như vậy. Việc đưa ra mức vốn hợp lý phải
căn cứ vào nhu cầu và tình hình thực tế của đơn vị, căn cứ vào dự toán của đơn
vị và có sự trao đổi, điều chỉnh nếu có bất đồng. Đó là quyền tự chủ của đơn vị.
Ngược lại, cơ quan tài chính giao chính xác và đầy đủ các khoản mục chi là
nhằm đưa ra một công cụ giám sát, bắt các đơn vị phải tự giác chi vốn theo
đúng mục đích (đúng nội dung của mỗi khoản mục), và đúng dự toán (đúng số
vốn được giao của mỗi khoản mục). Đặc biệt, đối với những hoạt động đã được
lập kế hoạch trước như việc thực hiện các dự án đầu tư, xây dựng thì việc bố trí
vốn cụ thể theo các mục chi lại càng tỏ ra thích hợp.
Thông thường mọi người hay nghĩ đến việc cơ quan tài chính cần tính
giảm những khoản chi lớn quá mức cần thiết trong dự toán trình duyệt của đơn
vị. Tuy nhiên, xét khía cạnh khác, cơ quan tài chính cần có vốn cho đơn vị tính
đầy đủ, tính đúng giá các khoản chi cần thiết để giao dự toán cho chính xác, hạn
chế việc phải bổ sung dự toán sau này, tránh tình trạng bị động về vốn đối với
các chủ đầu tư lẫn cơ quan quản lý cấp phát.
3.2.1.2. Khâu thanh toán vốn.
Thanh toán vốn chính là một khâu quan trọng để kiểm soát việc thực hiện
chi vốn ngân sách. Chất lượng của khâu thanh toán vốn phụ thuộc vào:
- Chất lượng khâu lập dự toán ban đầu
- Tình hình thực hiện thi công và hoàn thành khối lượng công trình theo
tiến độ của đơn vị.
- Chất lượng hệ thống thanh toán vốn của cơ quan tài chính và Kho bạc

chất. Đối với vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư XD, chỉ được dùng vào mục
đích duy nhất là chi cho công trình, dự án đang thực hiện và việc cho phép
chuyển hạn mức thừa sang năm sau chỉ là giải pháp tình thế cho các đơn vị do
điều kiện khách quan không thực hiện tốt kế hoạch vốn đã giao. Vì vậy để tránh
tình trạng bị lạm dụng cần phải kèm theo những quy định chặt chẽ hơn. Ví dụ
có giải trình về nguyên nhân không thực hiện đúng kế hoạch, vốn chuyển sang
năm sau phải được thực hiện xong trong một thời gian nhất định.
3.2.1.3. Khâu quyết toán.
Quyết toán là khâu kiểm tra cuối cùng đối với việc sử dụng vốn ngân sách.
Nó là điểm chốt, phát hiện những sai sót mà các khâu quản lý khác đã bỏ qua.
Vì vậy, yêu cầu đối với công tác quyết toán là phải chặt chẽ, chính xác, đúng
chế độ, đúng pháp luật. Hạn chế lớn nhất trong khâu quyết toán hiện nay là việc
các công trình chậm quyết toán và số quyết toán duyệt còn chênh lệch nhiều so
với quyết toán đơn vị. Để giải quyết vấn đề này, cần thực hiện các biện pháp
sau:
Các công trình đã thi công xong cần nhanh chóng lập báo cáo quyết toán.
Cơ quan tài chính cần có văn bản hướng dẫn cụ thể, tổ chức tập huấn về các
trình tự, thủ tục, hồ sơ quyết toán vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư xây dựng cơ
bản cho các cơ quan, đơn vị. Trong văn bản hướng dẫn nên có mục lưu ý các sai