ĐỀ CƯƠNG KIỂM TRA GIỮA KÌ II
MƠN NGỮ VĂN 7
I. Phần văn bản:
a/ yêu cầu:
-Thuộc các câu tục ngữ được học.
-Nắm được nội dung, nghệ thuật cơ bản của 2 văn bản tục ngữ và 3 văn bản nghị luận có trong chương trình
học.
-Trả lời các câu hỏi trong phần Đọc hiểu của mỗi bài.
-Vận dụng các kiến thức có trong văn bản để nêu suy nghĩ, quan điểm về những vấn đề liên quan gần gũi
trong đời sống: phương pháp học, biết ơn, yêu nước, giản dị…
b/ Cụ thể:
b1/ Bảng hệ thống về ND,NT của các VB:
tt
Văn bản
Nội dung
Nghệ thuật
Ý nghĩa
Tục ngữ về -Những câu tục ngữ nói về cách đo
-Sử dụng cách diễn đạt ngắn Khơng ít những câu tục
1 thiên nhiên thời gian dự báo thời tiết quy luật
gọn cô đúc, kết cấu diễn đạt
ngữ về thiên nhiện và
và lao động nắng mưa, gió bão…Mùa vụ kĩ thuật theo kiểu đối xứng, nhân
lao động sản xuất là
sản xuất
cấy trồng chăn nuôi …thể hiện sự đúc quả, hiện tượng ứng sử và
những bài học quý giá
kết những kinh nghiệm quý báu của
cần thiết, tạo vần nhịp cho
của nhân dân ta.
nhân dân ta về thiên nhiên và lao

chẽ, dẫn chứng toàn diện,
được phát huy trong
dân ta ( Hồ lịch sử chống giặc ngoại xâm và
tiêu biểu , chọn lọc. Từ ngữ
hồn cảnh lịch sử mới
Chí Minh)- trong cuộc chiến đấu ngày hôm nay.
gợi cảm. Câu văn nghị luận
để bảo vệ đất nước.
văn nghị
Nhiệm vụ của đảng và nhà nước là
có hiệu quả.
luận.
phải phát huy hơn nữa tinh thần yêu
- Sử dụng biện pháp liệt kê ,
nước của toàn dân
nêu các biểu hiện lòng yêu
nước của nhân dân ta.
4 Đức tính
- Đức tính giản dị của Bác được thể
Có dẫn chứng cụ thể, lí lẽ
- Ca ngợi phẩm chất
giản dị của
hiện trong đời sống, trong quan hệ
bình luận sâu sắc, có sức
cao đẹp,đức tính giản dị
Bác Hồ
với mọi người, trong lời nói và bài
thuyết phục. Lập luận theo
của Chủ Tịch Hồ Chí
( Phạm Văn viết.

tình cảm con người trử nên phong
phú và sâu rộng hơn nhiều.
- Đời sống của con người sẽ rất
nghèo nàn nếu không có văn chương.

- Có luận điểm rõ ràng,được
luận chứng minh bạch đầy
sức thuyết phục.
- Có cách nêu dẫn chứng đa
dạng: khi trước, khi sau,khi
hòa vào luận điểm, khi là
một câu chuyện ngắn
- Diễn đạt bằng lời văn giản
dị , giàu cảm xúc.

Văn bản thể hiện quan
niệm sâu sắc của nhà
văn về văn chương

b2/ Câu hỏi, bài tập vận dụng:
Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta.
Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo,
Lê Lợi, Quang Trung…. Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là
tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.
(Ngữ văn 7 tập 2, NXB Giáo dục, trang 25)
Câu 1: Cho biết phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên là gì? Câu nào là câu nêu luận điểm
của đoạn?
Câu 2: Trong câu: Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà
Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,… Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Cho biết tác

Câu 1: Đoạn văn trích trong văn bản nào? Tác giả là ai?
Câu 2: Xác định và nêu tác dụng của các trạng ngữ trong đoạn văn
Câu 3: Câu văn: Văn chương gây cho ta những tình cảm ta khơng có, luyện những tình cảm ta sẵn có là câu
chủ động hay bị động? Hãy biến đổi thành kiểu câu ngược lại.
Câu 4: Tìm các cụm C-V làm thành phần câu hoặc cụm từ trong đoạn văn trên
Câu 5 : Viết đoạn văn (12 câu ) chứng minh luận điểm: “Văn chương luyện cho ta những tình cảm ta sẵn
có”, trong đoạn có sử dụng câu bị động- gạch chân.
Phần I: Đọc – hiểu

B. Phần tiếng Việt
Chú ý hệ thống các loại câu đã học.
-Nhận ra và vận dụng các loại câu đó trong đoạn văn và tạo lập đoạn văn. (tích hợp trong phần văn
bản)
Cụ thể:
. Bảng hệ thống kiến tức các loại câu:
TT
1

Câu
Rút gọn
câu

Khái niệm
- Khi nói hoặc viết, có thể
lược bỏ một số thành phần
của câu tạo thành câu rút
gọn (rút gọn chủ ngữ, vị
ngữ, hoặc cả chủ ngữ và vị
ngữ).


thông tin nhanh hơn, vừa tránh
lặp lại những từ ngữ đã xuất
hiện ở phía trước
- Ngụ ý hành dộngđặc điểm
nói trong câu là của chung
mọi người( Lược bỏ CN)
- Xác định thời gian nơi chốn
diễn ra sự việc được nói đến
trong đoạn;
- Liệt kê thơng báo về sự tồn
tại của sự vật hiện tượng
- Bộc lộ cảm xúc; gọi đáp
- Cơng dụng:
- Xác định hồn cảnh , điều
kiện diễn ra sự việc nêu trong
câu,góp phần làm cho nội
dung câu được đầy đủ chính
xác;
- Nối kết các câu, các đoạn với
nhau, góp phần làm cho đoạn
văn, bài văn được mạch lạc.

Ví dụ
VD1: Ni lợn ăn cơm nằm,
ni tằm ăn cơm đứng.
VD2: Bao giờ cậu đi Hà Nội ?
- Ngày mai.

- Chim sâu hỏi chiếc lá:
- Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời

rộng câu

7

8

Liệt kê

- Câu chủ động là câu có
-Việc chuyển đổi câu chủ
chủ ngữ chỉ người, vật thực động thành câu bị động( và
hiện một hoạt động hướng
ngược lại chuyển đỏi câu bị
vào người,vật khác( chủ thể động thành câu chủ động ) ở
của hoạt động)
mỗi đoạn văn đều nhằm liên
- Câu bị động là câu có chủ kết các câu trong đoạn văn
ngữ chỉ người, vật được
thành một mạch thống nhất.
hoạt động của người vật
khác hướng vào( chỉ đối
tượng hoạt động)
Có hai cách:
-Chuyển từ( Hoặc cụm từ) chỉ đối tượng hoạt động lên đầu
câu và thêm các từ bị hay được vào sau từ(cụm từ) ấy.
- Chuyển từ (cụm từ) chỉ đối tượng hoạt động lên đầu câu,
đồng thời lược bỏ hoặc biến từ(cụm từ)chỉ chủ thể của hoạt
động thành một bộ phận khơng bắt buộc trong câu.
-Khi nói hoặc viết, có thể
- Các thành phần câu như chủ

XIII.
- Chị Ba đến, khiến tôi rất vui và
vững tâm.
- Ơng lão cứ nghĩ là
mình cịn chiêm bao.
- Trong lớp em có nhiều đồ vật:
bảng, bàn, ghế, xơ,chậu.....->
Liệt kê khơng theo từng cặp,
không tăng tiến..
- .-> Liệt kê theo từng cặp.
- Lịng u nước trước hết là u
gia đình, làng xóm...-> Liệt kê
tăng tiến.

2. Luyện tập: (tích hợp trong phần văn bản)
C. Tập làm văn
- Văn nghị luận chứng minh: Chú ý xác định rõ vấn đề cần nghị luận; Chú ý giải thích qua tạo cơ sở lí lẽ cho
vấn đề; chững minh từ 3-5 dẫn chứng nổi bật, có sắp xếp, phân tích khiến cho dẫn chứng hướng vào luận
đề...; không quên liên hệ bài học...
- Văn nghị luận giải thích: Chú ý xác định rõ vấn đề cần giải thích; cần giửi thích rõ: Vấn đề đó nghĩa là thế
nào? Tại sao lại có vấn đề đó? Ta cần làm gì để ứng dụng vấn đề đó....
* Một số đề tham khảo:
ĐỀ BÀI : 01
Tục ngữ có câu: “Một cây làm chẳng lên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”
Bằng những dẫn chứng lịch sử trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, em hãy chứng minh câu tục ngữ
MB: Dân tộc ta rất coi trọng tinh thần đoàn kết. Sức mạnh đoàn kết là niềm tin là sức mạnh làm nên
chiến thắng của nhân dân ta. Chính vì thế ơng bà cha mẹ ln ln nhắc nhở con cháu ghi nhớ và thực hiện
đúng câu tục ngữ
“Một cây làm chẳng lên non

2. Thân bài
a.Giải thích ý nghĩa câu : Không thấy đố mày làn nên
-Đề cao mức tuyệt đối vai trò của người thầy đối với HS
-Thầy dạy cho HS những kiến thức cần thiết . Thầy là người dẫn đường chỉ lối , không chỉ dạy chữ mà cịn
dạy nhân nghĩa, đạo lí làm người
-Thầy nhiều khi có ảnh hưởng quyết định tới việc tạo dựng sự nghiệp của HS
* lấy dẫn chứng trong thực tế học tập và đời sống của em để chứng minh
ĐỀ BÀI: 03
Nhân dân ta thường khun nhau: “Có cơng mài sắt có ngày nên kim” Em hãy chứng minh lời
khuyên trên.
+Yêu cầu hình thức: Thể hiện đúng kết cấu của bài văn với bố cục 3 phần. Có cách lập luận chặt chẽ,
cách hành văn trong sáng, mạch lạc, chữ viết dễ đọc.
+Yêu cầu nội dung: Cần đảm bảo các ý:
. MB: Dẫn dắt, giới thiệu, trích dẫn câu tục ngữ .
.TB: 1. Giải thích từ ngữ khó trong luận đề:
+Cơng: Cơng sức, là sự bền bỉ kiên trì.
+Mài sắt: Cơng việc khó khăn, vất vả.
+Kim: đồ vật nhỏ bé mà hữu ích, là kết quả của sự miệt mài, vất vả, kiên trì...


Mượn truyện mài sắt, nên kim, nhân dân ta muốn khẳng định một chân lí sâu sắc trong đời sống : Có
sự kiên trì nhẫn nại và quyết tâm lớn thì việc gì cũng làm xong cho dù việc đó có khó khăn, tưởng như
khơng thể...
2. Chứng minh bằng các dẫn chứng chân thực, tiêu biểu: (Có phân tích, có liên kết giữa các dẫn
chứng, làm nổi bật vấn đề...).
-Bác Hồ....
-Nguyễn Ngọc Kí...
-Ê-đi-xơn...
-Các cuộc đấu tranh của nhân dân ta....
3. Liên hệ bài học bản thân từ việc học tập sự kiên trì bền bỉ từ câu tục ngữ...

trong học tập để đạt được học bổng đèn đom đóm…
Dân gian đã có câu “ Nước chảy đá mịn” kiên trì nhẫn nại sẽ giúp chúng ta làm nên sự
nghiệp.Thành công chỉ đến với nhữn ai kiên trì theo đuổi cơng biệc. Điều đó cũng có nghĩa ai khơng “ mài
sắt” sẽ chẳng thể “nên kim”. Không bỏ công sức miệt mài làm việc thì sẽ khơng được thành quả theo ý
muốn. Bạn giỏi mơn tốn say mê học tập, ra sức giải bài tập khơng chụi bng xi bài tốn khó nào.
Nhưng lại không giành thời gian cho các môn khác thì bạn làm sao học giỏi các mơn khác được. trong nhiều


cơng việc bỏ cơng ra thế nào thì thu lợi thế ấy Đó là lẽ cơng bằng “Có cơng mài sắt có ngày nên kim” cũng
là một cách diễn đạt về sự cơng bằng ấy.
“Có cơng mài sắt có ngày nên kim”. Câu nói này đã trở thành kinh nghiệm sống học tập,lao động,
sáng tạocho mọi người, mọi đất nước mọi thế hệ. Những người thành đạt trong cuộc sông họ đều nói rằng
thành cơng là do 90% là lao động và 10% là tài năng mà có.Muốn thành cơng con người phải có sự ý chí
bền bỉ, kiên nhẫn.
Câu tục ngữ là một bài học thiết thực, quý giá mà người xưa đã đúc rút từ trong cuộc sống chiến đấu
và lao độngTrong hoàn cảnh hiện nay, chúng ta phải vận dụng một cách sáng tạo bài học về đức tính kiên trì
để thực hiện thành cơng mục đích cao đẹp của bản thân và xã hội
* Đề bài: 04 Một nhà văn có nói: " Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người". Hãy giải thích
nội dung câu nói đó.
MB: Sách có vai trị quan trọng trong đời sống nhân loại. cuộc sống sẽ nghèo đi nếu khơng có sách.
Là món ăn tinh thần của con người, sách luôn dem lại hứng thú được hiểu biết, khám phá và sáng tạo, nhờ
sách mà trí tuệ con người được tỏa sáng. Bởi thế có nhà văn cho rằng: Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí
tuệ con người
TB: 1. Giải thích: " Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người"?
-Ở đây ta có thể hiểu : Ngọn đèn – vật thể dùng để chếu sáng những nơi tối tăm. Ngọn đén sáng bất diệt là
ngọn đèn khơng bao giờ tắt.
-Trí tuệ con người là sự thông minh sáng suốt,Sách khiến cho đầu óc người đọc trở nên sáng láng nên được
coi là ngọn đèn của trí tuệ…
2. Vì sao sách lại là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người Bởi vì sách là ngọn đèn sáng, ngọn đèn
sáng rọi chiếu, soi đường đưa con người ra khỏi chốn tối tăm. Ai cúng biết sách là công cụ ghi chép bảo lưu

+ Là nhân tố tự nhiên chống xói mịn đất, bảo vệ đất....
* Bảo vệ rừng là bảo vệ cuộc sống của chúng ta:
- Bảo vệ rừng là bảo vệ nguồn dưỡng khí cho sự sống.
- Bảo vệ rừng là bảo vệ con người khỏi những thiên tai.
- Bảo vệ rừng là đang gìn giữ cho những lợi ích lâu dài của cả cộng đồng...
* Rút ra bài học về bảo vệ rừng:
- Trong những năm gần đây rừng đang bị tàn phá nghiêm trọng.
- Bảo vệ rừng trở thành nhiệm vụ cấp bách.
- Cần bảo vệ rừng bằng nhiều biện pháp: chống phá rừng, trồng rừng...
c. Kết bài:
- Trách nhiệm của bản thân đối với việc bảo vệ rừng: đó là trách nhiệm của tất cả mọi người.
Đề 5: Dân gian có câu tục ngữ “ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Chứng minh nội dung câu tục ngữ
đó .a. Mở bài:
- Nhân dân ta đã rút ra kết luận đúng đắn về môi trường xã hội mà mình đang sống, đặc biệt là mối quan hệ
bạn bè có tác dụng quan trọng đối với nhân cách của con người.
- Kết luận ấy đã đúc kết lại thành câu tục ngữ: “ Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.
b. Thân bài:
1/Lập luận giải thích.
Mực có màu đen thường tượng trưng cho cái xấu, những điều không tốt. Một khi đã bị mực dây vào là dơ
và khó tẩy vơ cùng. (Nói rỡ mực ở đây là mục Tàu bằng thỏi mà người Việt ngày xưa thường dùng, khi viết
phải mài nên dễ bị dây vào). Khi đã sống trong hoặc kết bạn với những người thuộc dạng “mực” thì con
người ta khó mà tốt được. Đèn tỏa ánh sáng đến mọi nơi, ánh sáng của nó xua đi những điều tăm tối. Do đó
đèn tượng trưng mơi trường tốt, người bạn tốt mà khi tiếp xúc ta sẽ noi theo những tấm gương đó để cố
gắng
2/ Luận điểm chứng minh.
+ Luận cứ 1: Nếu ta sinh ra trong gia đình có ơng bà, cha mẹ là những người không đạo đức, không biết làm
gương cho con cháu thì ta ảnh hưởng ngay.
+ Luận cứ 2: Khi đến trường, đi học, tiếp xúc với các bạn mà chưa chắc tốt. rủ rê chơi bời.
+ Luận cứ 3: Ra ngòai xã hội, những trò ăn chơi, những cạm bẫy khiến ta sa đà. Thử hỏi như thế thì làm sao
ta có thể tốt được. Khi đã dính vào nó thì khó từ bỏ và xóa đi được. Ngày xưa, mẹ của Mạnh Tử đã từng