Tấm Gương Bất Khuất chống thực dân Pháp của vị vua
trẻ - Vua Hàm Nghi (1871-1943)

Vua Hàm Nghi sinh năm 1871 trong giai đoạn lịch sử hết sức
cam go, khi Việt Nam đang nằm dưới ách thống trị của thực
dân Pháp. Năm 1884 ông lên ngôi vua khi mới 13 tuổi. Trước
ông, chỉ trong một thời gian ngắn, đã có hai ông vua trẻ bị t
quyền. Có tư tưởng phản kháng chính quyền thực dân, nhà vu
lập tức trở thành người đứng đầu phong trào khởi nghĩa Cần
Vương yêu nước.
Cuộc nổi dậy kháng Pháp bất thành, kinh đô Huế bị thất thủ
ngày 23-5 năm Ất Dậu (1885). Vua Hàm Nghi theo phụ chính
đại thần Tôn Thất Thuyết chạy ra Tân Sở và ban chiếu Cần
Vương kêu gọi sĩ phu và toàn thể dân chúng nổi dậy chống Pháp.
ruất
a

Sau ba năm kháng chiến ở rừng sâu, đêm 2-11-1888, giữa lúc trời mưa lạnh, vua Hàm
Nghi bị tên Trương Quang Ngọc phản bội bắt đem nộp cho Pháp. Không thể mua chuộc
được ông vua trẻ lúc ấy chỉ mới 18 tuổi, thực dân Pháp đã đưa vua xuống tàu La Comète
vào Sài Gòn, rồi đưa qua tàu Biên Hòa, lưu đày biệt xứ sang Algeria.
Vua Hàm Nghi ở tại Algeria nhưng thái độ bất hợp tác của vua tỏ rõ ngay từ đầu. Thời
gian khởi nghĩa nhà vua thường nói rằng mình thà chết trong rừng hơn là trở về làm vua
mà bị người Pháp kiềm tỏa.
Gần mười tháng tiếp đó, cựu hoàng không chịu học tiếng Pháp. Ông cho rằng tiếng Pháp
là thứ tiếng của dân tộc đã cướp nước Việt Nam, không học làm gì. Mọi việc giao thiệp
đều qua thông ngôn Trần Bình Thanh. Nhưng dần dần ông thấy người Pháp ở Algérie
không phải là loại người Pháp thực dân ở xứ An Nam, không những họ không thù hận
ông mà trái lại họ còn quý mến và giúp đỡ ông. Đến tháng 11-1889, cựu hoàng chịu học
tiếng Pháp với giáo sư Néopol. Sau mấy năm học tập, cựu hoàng nói và viết tiếng Pháp
giống như một người Pháp. Tuy nhiên, ông luôn nói tiếng Việt và ăn cơm Việt Nam do

Vương và cải táng vua Hàm Nghi và gia đình, cùng việc bố trí các chí sĩ trong phong trào
Cần Vương như: Tôn Thất Thuyết, Tôn Thất Thiệp, Tôn Thất Đạm... để vừa trở thành
điểm tưởng niệm, tham quan học hỏi...
Đến nay tỉnh Thừa Thiên - Huế đã bước đầu thống nhất phương án chọn địa điểm đặt nơi
yên nghỉ vĩnh hằng cho vua Hàm Nghi tại vùng đồi Thủy Xuân - TP Huế. Đó là một khu
đất nằm kề các khu lăng những người thân của vua gồm lăng người cha Kiên Thái vương
và hai vua anh là Đồng Khánh và Kiến Phúc (nằm trong khu vực lăng Tự Đức)...
(Trích đăng từ Báo Người Lao Động số Xuân 2004 của sọan giả Nguyễn Đắc Xuân