VI KHUẨN LAM GÂY HẠI THUỘC
CHI MICROCYSTIS Ở VIỆT NAM
Việt Nam là một đất nước có rất nhiều các loại
hình thủy vực. Ngoài nhiệm vụ điều tiết khí hậu,
giao thông, các thủy vực còn là nơi phát triển
thủy sản cung cấp nước cho sản xuất và sinh
hoạt. Các thực vật phù phiêu sinh trưởng tạo nên
năng suất sơ cấp trong các thủy vực, trong đó có
một số loài gây hại cho cá, động vật và con
người. Bài báo nhằm cung cấp vài nét về kết
quả nghiên cứu vi khuẩn lam (tảo lam -
Cyanobacteria) gây độc.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chúng tôi tiến hành khảo sát các hồ và hồ chứa,
thủy vực trong phạm vi cả nước : Hồ Tây và các
hồ ở Hà Nội, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ
An, Hà Tĩnh, Huế, Đà Nẵng, hồ chứa Cấm Sơn
(Bắc Giang), hồ Đá Bàn (Khánh Hòa), hồ Dầu
Tiếng (Tây Ninh) ở các thời điểm khác nhau từ
2000 - 2002. Thu mẫu thực vật phiêu sinh theo
các mặt cắt trên thủy vực và ở các tầng nước
khác nhau bằng vợt vớt phiêu sinh N
o
75. Mẫu


- Một số vi khuẩn lam tiết ra độc tố
(Cyanotoxin) làm suy yếu và gây chết cho các
sinh vật đã bắt mồi, ăn chúng. Về mặt sinh lý
độc tố của vi khuẩn lam được chia thành hai loại
: Độc tố thần kinh và độc tố gan.

+ Độc tố thần kinh (Neurotoxins) : Là các
alcoloid (thành phần chứa Nitrogen - có trọng
lượng phân tử thấp) dẫn truyền xung từ nơ ron
thần kinh này sang nơ ron khác và từ nơ ron tới
cơ của động vật và người. Dấu hiệu bị nhiễm
độc tố như : choáng váng, lảo đảo, co giật cơ,
thở hổn hển và co quắp chân tay. Khi bị nhiễm
độc tố ở nồng độ cao thì hô hấp khó khăn, có
khi ngừng thở. Độc tố thần kinh Anatoxin được
tổng hợp nhờ các loài vi khuẩn lam thuộc chi
Anabaena, Aphanizomenon, Osillatoria và
Trichodesmium.

+ Độc tố gan (Hepatotoxin) : Là chất kiềm chế
protein photphotases I và 2A, gay chảy máu
trong gan. Dấu hiệu khi bị nhiễm độc tố biểu
hiện cơ thể yếu ớt, nôn mửa, tiêu chảy và rét
run. Độc tố gan gồm có : Microcystin và
Nodularin.

Microcystin được sản sinh từ một số các loài
của chi Microcystis, Anabaena, Nostoc,
Nodularia và Oscillatoria.