Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -1- LỜI NÓI ĐẦU

Cùng với sự phát triển nhanh chóng của máy tính, CAD (Computer Aided Design)
ngày càng hoàn thiện và được ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực của khoa học kỹ thuật.
Đối với chuyên ngành Điện tử, nhiều phần mềm CAD cho phép vẽ mạch, mô phỏng mạch
điện và chuyển sang mạch in một cách nhanh chóng và hiệu quả như: OrCAD/PSPICE,
EAGLE, Mutisim Workbench, MicroSim, Altium Designer, …
Altium Designer, phiên bản trước kia có tên gọi quen thuộc là Protel DXP, là một
trong những công cụ vẽ mạch Điện tử mạnh nhất hiện nay. Được phát triển bởi hãng
Altium Limited, Altium Designer (Altium) mang lại cho người dùng một môi trường làm
việc hết sức chuyên nghiệp. Nhưng đó cũng chính là một trở ngại lớn cho những người
mới làm quen với phần mềm này.
Là một sinh viên ngành điện tử, trước kia chỉ quen dùng OrCAD, khi chuyển sang
sử dụng Altium tôi cũng đã gặp rất nhiều khó khăn. Nhưng khi tìm hiểu và bước đầu sử
dụng Altium tôi ngày càng thấy Altium thực sự rất đáng để học hỏi.
Tài liệu về Altium bằng tiếng Việt theo như tôi thấy thì chưa nhiều, và trong quá
trình làm quen với phần mềm này tôi cũng đã tự mày mò rất nhiều, và đặc biệt là sự giúp
đỡ của các anh em trên diễn đàn Dientuvietnam.net. Trong đó phải kể đến các bài viết của
2 thành viên: phamthaihoa và DTTH. Đó thực sự là những tư liệu quí giá và hiếm hoi về
Altium. Qua đây cho tác giả gửi lời cảm ơn đến 2 thành viên trên và các thành viên khác
của Dientuvietnam.net. Bài viết có sử dụng mạch điện trong Giáo trình thiết kế mạch điện
tử của tác giả Thạc sỹ Nguyễn Viết Tuyến, giảng viên khoa Điện tử, trường Đại học Công
nghiệp Hà Nội. Tài liệu được hoàn thành với sự tài trợ của bộ phận Mitchell Electronic
R&D Division thuộc tập đoàn Aqua Corporation.
Do chỉ mới làm quen với Altium nên trong bài viết khó tránh khỏi sai sót vì vậy tác
giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc gần xa. Mọi ý kiến xin gửi về:
Để tạo sơ đồ nguyên lý trước hết ta cần tạo 1 project (Dự án) mới:

Từ menu File >> New >> Project >> PCB Project
Hoặc bằng các phím tắt: F, N, J, B. Việc sử dụng phím tắt sẽ giúp bạn thiết kế nhanh
hơn. Các phím tắt của menu tương ứng được gạch chân dưới menu hoặc lệnh tương ứng:
Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -4-

Ở đây ta chọn PCB Project: Dự án mạch in để phục vụ cho việc chuyển từ sơ đồ
nguyên lý sang mạch in ở các chương sau này,
PCB (Printed Circuit Board): mạch in. Bây giờ
trên cửa sổ Projects của Bàn làm việc bên phía
trái sẽ xuất hiện tên 1 project mới có tên mặc
định là: PCB_Project1.PrjPCB
và phía bên dưới xuất hiện thông báo No
Documents Added: Do chưa có tài liệu, bản vẽ
nào trong dự án.
Ta có thể lưu lại Project này với tên mới: bấm phải
chuột vào PCB_Project1.PrjPCB một menu mới xuất
hiện, chọn Save project tại cửa sổ hiện ra chọn nơi lưu
giữ project và đặt tên mới cho project tại mục File
name là: Baitap1.PrjPCB.


chân nguồn nối mass
. Ta tiến hành lấy các linh kiện này từ thư viện của Altium. Đây là
môi trường vẽ mạch nguyên lý:

Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -6-

Để tiến hành lấy linh kiện ta di chuyển chuột đến menu Libraries ở
góc phải, nếu không thấy menu này thì vào menu: Designe> Browse
Library (Ấn phím tắt: D, B), sau đó kéo thả cửa sổ này vào góc phải của
chương trình (ấn và giữ chuột trái, rồi thả vào góc phải), hoặc ấn vào nút
, khung Libraries sẽ ở chế độ tự động Nn, menu Libraries xuất hiện bên
góc phải để cho ta dễ thao tác. Cửa sổ Libraries xuất hiện.
Theo mặc định thư viện
Miscellaneous Devices.IntLib tự động
xuất hiện. Thư viện này chứa hầu hết các
linh kiện dơn giản như: điện trở, tụ điện,
transistor, ….

Để lấy điện trở: ta gõ Res1 vào
khung tên linh kiện. Hình dạng trong sơ đồ
nguyên lý và chân cắm (footprint) sẽ xuất
hiện bên dưới.
Nhấp Place Res1 để lấy điện trở.

muốn quay linh kiện có thể bấm phím X, hoặc Y, rồi bấm chuột trái để đặt linh kiện điện
trở này lên bản vẽ. Như vậy là R1 đã được đặt trên bản vẽ. Sau khi đặt xong ta thấy trên
con trỏ chuột vẫn xuất hiện linh kiện điện trở R2 (đã được tự động tăng lên), do vẫn ở
trong chế độ đặt Res1. Ta có thể lấy luôn 4 điện trở còn lại bằng cách chọn những vị trí
trên bản vẽ rồi đặt liên tiếp 4 điện trở này. Để kết thúc lấy Res1 ta bấm phím ESC. Có 1
điểm cần lưu ý là: các giá trị điện trở trong bản vẽ là khác nhau do đó ta phải đặt lại các giá
trị này bằng cách trước khi đặt R2, R3, R4, R5 ta bấm phím Tab để đặt lại các giá trị này
(hoặc có thể không cần thay đổi ngay, ta sẽ đặt lại các thông số này sau).
Tương tự,
để lấy 2 tụ điện: vào menu Libraries vẫn tại thư viện Miscellaneous
Devices.IntLib ta gõ Cap và bấm chuột vào Place Cap, và trước khi đặt tụ điện này vào
Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -8-
bản vẽ ta cũng bấm phím Tab để hiện hôp thoại Component properties: tại khung
Designator thay C? bằng C1, bỏ chọn mục Visible ở khung Comment. Theo mặc định giá

trị tụ này là 100pF, ta có thể chỉnh lại giá trị này (hoặc bỏ qua để sau này chỉnh lại) thay
100pF bằng 0.1uF ở Khung Value của mục Parameters for C?-Cap (chữ u thay cho kí tự
micro). Nhấn OK và chọn 2 vị trí khác nhau trên màn hình làm việc để đặt 2 tụ này.
Tiếp theo,
lấy Diode: tại menu Libraries,

Place RPot quay về màn hình làm việc.
Ấn phím Tab để hiện hộp thoại Component Properties:
Thay R? bằng R6, bỏ chọn mục Visible ở khung Comment, nhập lại giá trị 100K ở
khung Value của mục Parameters for R?-Rpot, sau đó ấn OK để về màn hình làm việc,
chọn vị trí thích hợp và đặt biến trở vào. Nhấn ESC để kết thúc lấy biến trở.
Tiếp theo, để lấy Triac, vẫn tại thư viện Miscellaneous Devices.IntLib ta gõ Triac
vào khung tên linh kiện:
Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -10-

©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -11-

Trước khi đặt vào bản vẽ ấn phím Tab để hiện hộp thoại Component Properties,
thay Q? bằng Q2 ở khung Designator, sau đó nhấn OK quay về màn hình làm việc và đặt
2 transistor vào bản vẽ. Ấn ESC để thóat chế độ lấy
transistor.
Để lấy cuộn dây, vẫn tại thư viện trên, gõ
Inductor Iron vào khung tên linh kiện tại menu
Libraries. Ấn Place Inductor Iron để đặt cuộn dây vào
bản vẽ. Trước khi đặt ấn Tab và thay kí hiệu L? bằng L1
tại khung Designator của hộp thoại Component
Properties. Nhấn OK và Dặt cuộn dây tại vị trí thích hợp
trên bản vẽ. Nhấn ESC để thóat chế độ lấy cuộn dây.
tại là Miscellaneous Connectors.IntLib, gõ Header
2 vào khung tên linh kiện. Ấn Place Header 2 để đặt
chân cắm này vào bản vẽ.

Ấn Tab để hiện hộp thoại Component Properties: thay P? ở khung Designator bằng P1,
thay Header 2 ở khung Comment bằng 220V và đảm bảo dấu tích ở 2 mục này là có.
Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -14-
Nhấn OK và đặt chân cắm cho nguồn vào vị trí thích hợp. Như vậy ta còn chân cắm động
cơ, trước khi đặt chân cắm này ấn Tab để hiện hộp thoại Component Properties, tương tự
thay 220V ở mục Designator bằng Động Cơ.
Ấn OK và đặt chân cắm vào vị trí thích hợp trên bản vẽ. Ấn ESC để kết thúc lấy chân cắm. Để lấy công tắc 3 chấu: tại menu


trường hợp hay mất điện như hiện nay). Dưới đây hình vẽ sắp xếp linh kiện: Bây giờ ta nối dây các linh kiện với nhau. Nhấp
chuột vào biểu tượng Place Wire trên thanh công cụ:
Hoặc từ menu Place >> Wire (phím tắt P,W), lúc này
ta đang ở chế độ nối dây, con trỏ chuột bây giờ hình chữ thập và có 2 “sợi tóc” chữ x, nếu
di chuyển đến chân linh kiện chữ x sẽ có màu đỏ. Để nối 2 chân linh kiện với nhau, nhấp
chuột vào chân thứ nhất, di chuyển đến chân thứ hai và nhấp chuột lần nữa.
Để lấy mass ta nhấp vào biểu tượng GND Power
Port trên thanh công cụ, hoặc từ menu Place >> Power
Port (phím tắt P, O).
Sau đó nối mass với các linh kiện. Nếu trong quá
trình nối dây có nối sai dây, nhấp trực tiếp vào đoạn dây đó và nhấn phím Delete trên bàn
phím. Để xóa bỏ thao tác trước, nhấn Undo

trên thanh công cụ, Redo tác dụng ngược
lại. Để di chuyển nguyên linh kiện, nhấp chuột linh kiện đó và kéo đến vị trí mới. Để di
chuyển cả linh kiện cả dây nối, hoặc các thành phần nối liên quan đến nó, nhấn giữ chuột
và nhấn giữ đồng thời phím Ctrl trên bàn phím, kéo đến vị trí mới, rồi thả chuột.
Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -17-

Mạch sau khi nối dây hoàn chỉnh:
Ta thấy rằng các giá trị điện trở của R2, R3, R4, R5 không đúng như mạch đã cho,
tuy ta không mô phỏng mạch nên các giá trị này không quan trọng nhưng ta có thể chỉnh
Hướng dẫn Altium Designer *** Aqua Corporation.
©2008-Đỗ Tiến Đạt - Điện tử 4-K8 – Đại học Công nghiệp Hà Nội -19-

Chương 2:
THIẾT KẾ MẠCH IN Bây giờ ta chuyển sang giai đoạn thiết kế mạch in của Mạch điều chỉnh tốc độ động
cơ
mà ta đã vẽ ở chương trước.
Quay lại bản vẽ nguyên lý Nguyenly1.SchDoc để xem lại các chân cắm mặc định
cho các linh kiện, có thể thấy rằng Altium Designer cung cấp khả năng linh hoạt chuyển
qua lại giữa các bản vẽ, các loại tài liệu khác nhau trong một chương trình duy nhất. Tại