Vai trò của kiểm toán độc lập và dịch vụ tư vấn thuế đối với công tác quản lý thuế nhà nước
Chúng tôi xin giới thiệu bài phát biểu của Bà Nguyễn Thị Cúc - Phó
Tổng cục trưởng Tổng cục thuế tại Hội nghị kỷ niệm 15 năm thành lập
ngành kiểm toán độc lập.
Sự cần thiết của hoạt động kiểm toán và tư vấn thuế trong nền kinh tế thị trường
Với sự phát triển không ngừng của các doanh nghiệp về số lượng, hình thức và qui mô hoạt động,
đồng thời, trước đòi hỏi về sự minh bạch, lành mạnh tài chính của doanh nghiệp trong nền kinh tế
thị trường và hội nhập kinh tế thế giới thì sự trợ giúp của các Công ty kiểm toán, tư vấn thuế cho
các doanh nghiệp trong việc tuân thủ pháp luật về thuế là rất cần thiết.
Vai trò của các Công ty kiểm toán, tư vấn thuế không chỉ là cung cấp cho các công ty mới được
thành lập thông qua các dịch vụ như tư vấn kê khai các loại thuế, hướng dẫn các nội dung của các
luật thuế, giải đáp thắc mắc trong lĩnh vực thuế mà còn cung cấp dịch vụ kiểm toán, dịch vụ về
thuế cho các công ty đã hoạt động tại Việt Nam vì các doanh nghiệp này muốn có sự hiểu biết
chắc chắn về pháp luật thuế, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp nếu gặp rủi ro bị phạt thuế hoặc
phải trả chi phí rất cao cho nhân viên có kinh nghiệm về thuế.
Đặc biệt là đối với các công ty đa quốc gia, dịch vụ tư vấn thuế ngoài việc giúp các công ty này
chấp hành tốt pháp luật về thuế để tăng uy tín kinh doanh trên thị trường toàn cầu còn giúp cho
doanh nghiệp chủ động được việc nộp thuế của mình tại mỗi quốc gia.
Khi mà quy mô hoạt động của các doanh nghiệp ngày càng lớn mạnh, các chủ đầu tư thuê quản lý
kinh doanh thì họ luôn luôn yêu cầu sổ sách kế toán phải minh bạch, các rủi ro vi phạm pháp luật
phải được kiểm soát và hạn chế đến mức thấp nhất. Đây cũng là lý do mà các công ty này đòi hỏi
phải sử dụng dịch vụ kiểm toán và tư vấn thuế.
Ngày nay, trước sự phát triển của nền kinh tế thị trường, ngày càng có nhiều các công ty Việt Nam
(các tổng công ty lớn và các doanh nghiệp cổ phần) sử dụng dịch vụ tư vấn thuế thay vì chỉ có các
doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài như trước đây. Bên cạnh các tổng công ty lớn, các doanh
nghiệp cổ phần đang ngày càng phát triển đã bùng nổ sự ra đời của các doanh nghiệp tư nhân,
các chủ hộ kinh doanh, các cá nhân hành nghề độc lập... các loại hình doanh nghiệp này rất cần
sự trợ giúp, hướng dẫn từ thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp, thủ tục đăng ký thuế, mua hóa
đơn, kê khai và quyết toán thuế... vì họ thiếu kinh nghiệm và không bố trí nhân viên làm kế toán...
Bên cạnh đó, Chính phủ đang giao cho Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo dự Luật thuế Thu nhập cá
nhân để trình Chính phủ, Quốc hội ban hành và dự kiến áp dụng vào năm 2009. Nếu Luật thuế thu

quan này ban hành một chính sách thuế mới hoặc sửa đổi, bổ sung chính sách thuế. Do đó, công
ty kiểm toán, tư vấn thuế cũng đóng góp một phần không nhỏ trong việc giúp đỡ cơ quan hoạch
định chính sách thuế tạo nên một khung pháp lý về thuế ngày càng trở nên minh bạch, rõ ràng và
thống nhất.
Thứ ba, công ty kiểm toán, tư vấn thuế đã giúp cho đối tượng nộp thuế tăng cường sự hiểu biết và
tuân thủ pháp luật về thuế thông qua việc kiểm toán, tư vấn thuế cho các doanh nghiệp.
Thông qua hoạt động hội thảo định kỳ với khách hàng, phát hành bản tin chuyên ngành hàng
tháng, hoặc sử dụng trang web cũng như thông qua việc trực tiếp kiểm toán, tư vấn tài chính và
thuế cho doanh nghiệp, công ty kiểm toán, tư vấn thuế đã thường xuyên giúp cho các doanh
nghiệp cập nhật các thông tin liên quan đến lĩnh vực thuế, sự thay đổi của các văn bản pháp luật,
để các doanh nghiệp có thể kịp thời nắm bắt được thông tin cũng như kịp thời định hướng được
chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp mình. Nhân viên của công ty kiểm toán, tư vấn tài chính,
thuế là những chuyên viên được đào tạo chuyên ngành, có kiến thức sâu rộng về kinh tế, tài
chính, kế toán, kiểm toán, giỏi nghiệp vụ thuế, có nhiều kinh nghiệm thực tiễn nên tác dụng của
việc tuyên truyền, giải thích là rất lớn và doanh nghiệp dễ tiếp thu, nắm bắt hơn là sự trình bày của
cơ quan thuế. Chính vì vậy, các công ty kiểm toán và tư vấn thuế đã giúp cho đối tượng nộp thuế
tăng cường sự hiểu biết và tuân thủ pháp luật về thuế đồng thời là cầu nối giữa cơ quan thuế và
doanh nghiệp trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về thuế.
Đặc biệt, thực hiện cải cách hành chính thuế theo phương thức doanh nghiệp tự khai, tự tính, tự
nộp; cơ quan thuế chỉ tập trung làm tốt công tác dịch vụ hỗ trợ đối tượng nộp thuế và thanh tra,
kiểm tra thuế. Tuy nhiên, khi số lượng đối tượng nộp thuế ngày càng tăng, cơ quan thuế phải tập
trung vào việc thanh tra, kiểm tra thuế, thì sự hỗ trợ của công ty kiểm toán, tư vấn thuế như nói
trên càng tăng lên đáng kể và được cơ quan thuế ghi nhận thông qua kết quả thanh tra, kiểm tra
thuế thấy tình trạng vi phạm pháp luật về thuế, nợ thuế, gian lận về thuế hoặc trốn thuế của doanh
nghiệp ngày càng giảm đi.
Thứ tư, công ty kiểm toán, tư vấn thuế đã góp phần ngăn ngừa tình trạng gian lận, trốn thuế, nợ
đọng thuế.
Các công ty kiểm toán, tư vấn thuế thường chịu trách nhiệm rất cao với các dịch vụ tư vấn thuế
mà họ cung cấp cho khách hàng. Do đó, công ty luôn chủ động và có trách nhiệm hướng dẫn các
đối tượng nộp thuế tuân thủ các quy định của pháp luật về thuế hiện hành. Với việc chuyển đối cơ