Tập đoàn nên chỉ là danh hiệu?
Khoan bàn luận về việc có cần thiết phải có nghị định này hay không, trong bài
viết này, người viết chỉ xin bàn luận về khái niệm thế nào là tập đoàn kinh tế, bởi nếu
không nhận rõ được khái niệm này thì dù có xây dựng bao nhiêu mô hình, ban hành bao
nhiêu nghị định thì kết quả đem lại sẽ không thể cao.
Cho đến thời điểm này, mặc dù có nhều quan điểm khác nhau nhưng hầu như tất
cả các khái niệm về tập đoàn kinh tế đều thống nhất ở một điểm. Theo đó, tập đoàn kinh
tế là một nhóm các doanh nghiệp có mối quan hệ gắn bó lâu dài với nhau về lợi ích kinh
tế, công nghệ, thị trường và các dịch vụ kinh doanh khác.
Mặc dù thống nhất như vậy nhưng trong tư duy, hình như các nhà làm luật và các
chuyên gia kinh tế vẫn đang vướng mắc ở một vấn đề. Đó là độ lớn của tập đoàn kinh tế.
Nguyên nhân của những tranh cãi có lẽ bắt nguồn từ các nghiên cứu được coi là
“sách giáo khoa” trong vấn đề này. Khi nói về tập đoàn kinh tế, hầu như tất cả mọi tài
liệu đều cho rằng, tập đoàn kinh tế có các đặc điểm sau: có quy mô lớn, có phạm vi hoạt
động rộng; có cơ cấu sở hữu, tổ chức, cơ chế điều hành phức tạp
Cũng chính bởi những đặc điểm thường thấy này nên ai cũng nghĩ tập đoàn kinh tế
là phải “lớn”. Nhưng vấn đề là ở chỗ cho đến nay không ai rõ thế nào là “lớn”. Vì thế, có
vẻ người ta cứ cố lần mò thành lập cái mà bản thân họ cũng không biết rõ đó là cái gì.
Trong Luật Doanh nghiệp năm 2005, điều 146, khoản 2 có ghi: “Nhóm công ty
bao gồm các hình thức sau đây: a) Công ty mẹ - công ty con; b) Tập đoàn kinh tế; c) Các
hình thức khác”.
Theo hiểu biết có thể còn hạn chế của người viết, công ty mẹ - công ty con là một
dạng của tập đoàn kinh tế. Không biết vì sao Luật Doanh nghiệp lại tách thành hai hình
thức nhóm công ty khác nhau. Có lẽ vì người soạn luật nghĩ rằng: “Tập đoàn kinh tế” là
phải “lớn”, còn nếu “nhỏ” thì không phải là tập đoàn kinh tế mà chỉ là công ty mẹ - công
ty con?
Tuy nhiên, phải chăng vì bản thân người soạn luật cũng không biết “lớn” là phải
như thế nào nên đành đẩy quả bóng “trách nhiệm” sang Chính phủ trong điều 149 của
Luật Doanh nghiệp: “Chính phủ quy định hướng dẫn tiêu chí, tổ chức quản lý và hoạt
động của tập đoàn kinh tế.”
Sự lằng nhằng trong tư duy này đã dẫn đến một loạt những vấn đề mà không cẩn

Tóm lại, theo quan điểm của người viết, chỉ nên hiểu tập đoàn kinh tế là một nhóm
các doanh nghiệp có mối quan hệ “huyết thống” trong hoạt động kinh doanh. Vấn đề chỉ
là định nghĩa mối quan hệ “huyết thống” ấy và tìm cách điều chỉnh mối quan hệ ấy khi
cần thiết.
Không nên nghĩ rằng một nhóm doanh nghiệp nào đó phải "lớn" mới là tập đoàn
kinh tế. Nếu cứ suy nghĩ như vậy, e rằng việc tranh cãi xung quanh khái niệm tập đoàn
kinh tế vẫn cứ sẽ là một chủ đề không có hồi kết.