LỜI MỞĐẦU
1.SỰ CẦNTHIẾTCỦAĐỀTÀI
Tháng 12 năm 2008, thếgiới tài chính toàn cầu sững sốt khi nghe tin
LehmonBrother,mộttrongnhữngngânhàngđầutưhàngđầucủaMỹtuyênbố
phásản.Điềunàyđãchâmngòichocuộckhủnghoảngtàichínhvàsuythoái
kinhtếtệhạinhấtkểtừcuộcđạisuythoáitrongthậpniên30củathếkỷ19.Sự
sụpđổcủacáctổchứctàichínhtoàncầumộtthờilàniềmkêuhãnhcủaquốc
giacónềntàichínhhùngmạnhnhấtthếgiớiđemđếnnhiềuthắcmắcchocác
nhàkinhtếthếgiới.Hàngloạtcáccâuhỏi,giảthuyếtđượcđặtnhằmtìmhiểu
nhữnglýdo.Tuynhiên,khicănbệnhcònchưakịpchuẩnđoánthìmứcđộlây
lancàngthêmnghiêmtrọng,khimàchínhphủcácnướcgiàuvànghèocùng
nhaucanthiệpbằngnhiềucáchkhácnhauđểtránhmộtsựđổvỡmangtínhdây
chuyềnxảyra.
Đếnđâycácnhàkinhtếcũngnhưnhữngngườidânnộpthuếtựhỏirằng:
sựkiểmsoáttínhhiệuquảcủaviệcsửdụngnhữngđồngvốntạicáctổchứctài
chínhtrongquákhứnhư thếnào?Cácchínhsáchkiểmsoátđộantoànhoạt
động,mứcđộrủirokinhdoanhvàđầutưđãđượctheodõikhoahọc,chặtchẽ
haychưa?…Rấtnhiềucáccâuhỏiđượcđặtratrongcáckỳhọpcủahộiđồng
kinhtếquốcgiahoặckhiCụcdựtrữliênbangMỹ(FED)điềutrầntrướcQuốc
hội.
Tại ViệtNam, mặc dù ảnh hưởng không nhiều từ cuộc khủnghoảng tài
chínhtoàncầu(dochúngtachưađầutưvàocácsảnphẩmtàichínhphứctạp
củathếgiới)nhưngnềnkinhtếnóichungvàcáctổchứctàichínhtrongnước
nóiriêngcũngbịảnhhưởngtheotừcuộcsuythoáikinhtếthếgiới.Dođóviệc
nhìnnhậnlạicáccơchếhaychínhsáchquảnlýrủiro,quảnlývốntạicácngân
hàngthươngmạicổphầnlàviệccầnphảilàmvànênlàmtronggiaiđoạnhiện
naykhimàcảthếgiớiđãcónhữngthayđổitrongquanđiểmvềtáicơcấunền
tàichínhtoàncầucũngnhưcácphươngphápquảnlý,điềuhànhkinhtế.
Và đâycũnglàmộttrongnhữnglýdomàtôichọnđềtàinày:“Bảotoànvà
pháttriểnvốntựcótạicácngânhàngthươngmạicổphầnViệtNam”.
2.MỤCTIÊUNGHIÊNCỨUCỦAĐỀ TÀI
giangiữahaihaynhiềubêntrongmộthoạt độngtàichínhnhấtđịnh.Cũngcó
thểhiểutheomộtcáchđịnhnghĩakhác,trunggiantàichínhlàmộttổchứchỗ
trợcáckênhluânchuyểnvốngiữangườichovayvàngườiđivaytheophương
thứcgiántiếp.Nhữngtổchứctrunggiantàichínhmàtathườngnghenhắcđến
baogồm:ngânhàng,tổchứccôngnghiệp/hiệphội,tổchứctíndụngnghiệp
đoàn,đơnvị tưvấn/cố vấntài chínhvàmôigiới, cáchìnhthứccông tybảo
hiểm,quỹtươnghỗ,quỹhưutrí.Ngânhàngcóthểđịnhnghĩađơngiảnlàtổ
chứchoạtđộngkinhdoanhcung cấpcácdịchvụngânhàngđểtìmkiếmlợi
nhuận.Ngânhàng phát triểnquanhiềuhình thái,theoxu thếngàycàng mở
rộng.Sựmởrộngthểhiệnởlượngdịchvụ,quymôdịchvụvàởsựlanrộng
vượt rangoàimọi biên giới địa lý. Ngàynay người tanhắcđến nhữngkhái
niệmlàngânhàngbánlẻ,ngânhàngbánbuôn,ngânhàngđầutư…Ngânhàng
bánlẻchỉnhữnghệthốngngânhànglớn,nhiềuchinhánhmàđốitượngphục
vụthườnglàcáckháchhàngcánhân,đơnvịriênglẻvàtậptrungvàcácdịch
vụlàtiếtkiệm,tạotàikhoảngiaodịch,thanhtoán,thếchấp,chovaycáccác
nhân,cácloạithẻtíndụng…Ngânhàngbánbuônlàloạingânhàngchỉcung
cấpdịchvụchocácdoanhnghiệp,làmvaitròtrunggianchocácdoanhnghiệp.
1.1.2Kháiniệmngânhàngthươngmạ icổ phần
Ngân hàng thương mại cổphần là các ngân hàng hoạtđộng kinhdoanh,
thươngmạitheomôhìnhcổphầnvàtuântheocácluậtriêngcủaChínhphủvà
các quy chế, quy định của Ngân hàng nhà nước khi hoạt động. Ngân hàng
thươngmạicổphầncónhữngđặcthùkhácbiệtvớicácngânhàngthươngmại
nhànướcvàngânhàngthươngmạiliêndoanhvàchinhánhngânhàngthương
mạinướcngoài.
1.1.3Chứcnăngcủa NHTMCP
Chứcnăngtậptrungvốncủanềnkinhtế:Trongnềnkinhtếcónhữngchủ
thểcódưtiềnvàkhoảntiềnđóchưađượcsửdụngmộtcáchtriệtđể(vídụnhư
vẫncòncấtgiấutrongnhàchưađượcmangralưuthông)nhưnghọcũngmuốn
tiềnnàysinhlờichomìnhvàhọnghĩlàchovayvàcónhữngchủthểcầntiền
đểhoạtđộngkinhdoanh.Nhưngnhữngchủthểnàykhôngquenbiếtnhauvà
hiện chuyển vốn từ tài khoản người này sang người khác một cách nhanh
chóng.
Chức năng tạo ra tiền ngân hàng trong hệ thống ngân hàng hai cấp:
Vàocuốithếkỷ19hệthốngngânhànghaicấpđượchìnhthành,cácngânhàng
khôngcònhọatđộngriênglẽnữamàtạothànhhệthống,trongđóngânhàng
trungươnglàcơquanquảnlývềtiềntệ,tíndụnglàngânhàngcủacácngân
hàng.Cácngânhàngcònlạikinhdoanhtiềntệ,nhờhọatđộngtronghệthống
cácNHTMđãtạorabúttệthaythếchotiềnmặt.
1.2 KHÁI NIỆM, CHỨC N ĂNG VÀPHÂN LOẠI VỐN TỰ
CÓNHTMCP
1.2.1.Kháiniệmvốn tựcó: vốntựcó lànguồnvốnbanđầuđểmộtdoanh
nghiệpbắtđầutiếnhànhquátrìnhhoạtđộng.Haynóicáckhácvốntựcólà
nguồnvốnriệngcủangânhàngdochủsởhữuđónggópvànócònđượctạora
trongquátrìnhkinhdoanhdướidạnglợinhuậngiữlại.Nguồnvốnnàyquyết
địnhquymôhoạtđộngcủamộtngânhàngcũngnhưcáckhảnăngbảovệchính
tổchứcsinhranguồnvốnnàytrongsuốtquátrìnhhoạtđộng.
1.2.2. Chứcnăngcủavốntựcó
Tronghoạtđộng củamột ngân hàng, nguồn vốn có vai tròhết sức quan
trọng.Ngoàiviệcgiúpduytrìhoạtđộngkinhdoanhhằngngàycủangânhàng,
mộtngânhàng vớinguồnvốnphongphú giúptạonêntínhthanhkhoảncho
toànhệthốngtàichínhthôngquacáckênhphânphốivốnlạitrênthịtrường,
thựchiệncácchỉtiêukinhtếcủachínhphủtrongtừngthờikỳcụthểcũngnhư
cácchiếnlượckinhtếcơbảncủaNhànước.
Trongtươngquansosáchquymô hoạtđộngcủacácngânhàngtrongnước
vàcác ngân hàng trong khu vực, nguồn vốn làchỉ tiêu so sánh cơbản giúp
phản ánhsứcmạnh,tiềmlựccủatừngngânhàngcũngnhưkhảnăngchốngđỡ
cáccúsốctàichínhnếuxảyra.Từđó,giúpphânloại,xếphạngcácngânhàng
vớinhauđểtạođiềukiệnchocácnhàđầutư,cácchuyêngiakinhtế,cácnhà
quản lý…đánh giá,lựa chọn, tìm cơhội đầu tư và giám sát tốt hơn nền tài
chínhcủaquốcgia.
đượclậptrêncơsởtríchlậptừlợinhuậncủacáctổchứctíndụngnhư
quỹdựtrữbổsungvốnđiềulệ,quỹdựphòngtàichínhvàquỹđầutư
pháttriển.TheoQuyếtĐịnh457/2005/QĐNHNNngày19/4/2005của
NgânhàngNhànước,vốncấp1đượcdungđểxácđịnhgiớihạnmua,
đầutưvàotàisảncốđịnhcủatổchứctíndụng(theoquyđịnhhiệnhành
làkhôngquá50%).
· Vốncấp2làcácnguồnvốntựbổsunghoặccónguồngốctừbênngoài
củatổchứctíndụng.ỞVN,vốncấp2vềcơbảnbaogồm(i)phầngiá
trịtăngthêmdođịnhgiálạitàisảncủatổchứctíndụng(baogồm50%
giátrịtăngthêmđốivớitàisảncốđịnh,40%giátrịtăngthêmđốivới
cácloạichứngkhoánđầutư),(ii)nguồnvốngiatănghoặcbổsungtừ
bênngoài(baogồmtráiphiếuchuyểnđổi,cổphiếuưuđãi vàmộtsố
côngcụnợthứcấpnhấtđịnh)và(iii)dựphòngchungchorủirotính
dụng (tốiđa bằng 1,25%tổng tài sản “Có”rủiro).Tuynhiên, Quyết
Định 457/2005/QĐNHNN ngày19/4/2005 của Ngân hàng Nhànước
đưaramộtsốhạnchếvềvốncấp2.Ngoàimộtsốđiềukiệnkhác,tổng
giátrịvốncấp2tốiđabằng100%tổnggiátrịvốncấp1vàtổnggíatrị
trái phiếuchuyển đổi, cổphiếu ưuđãi và các công cụnợkháctốiđa
bằng50%vốncấp1.
ViệcxácđịnhvốntựcótheohaicấptheoQuyết định457/2005/QĐNHNN
ngày19/04/2005củaNgânhàngNhànướcsẽchophépcácngânhàngthương
mạitrongnướctínhtoáncụthểvànângcaođượcmứcvốntựcócủamìnhvốn
dĩtrướcđâyphầnlớnchỉđượctínhtrêncơsởvốncấp1.Dođó,hiệnnaycác
tổchứctíndụngcũngsẽdễdànghơntrongviệctuânthủcáctỷlệantoàntính
trêncơsởvốntựcó.
Ngoàiramộtđiềuđánglưuýlà:cáctổchứctíndụngphảitrừrakhỏivốn
tựcócủamình(i)toànbộphầngiátrịgiảmđicủacáctàisảncốđịnhhaycác
chứngkhoánđầutưdođịnhgiálại,(ii)tổngsốvốngóphoặccổphầntrongtổ
chứctíndụngkhác,(iii)phầngópvốn,liêndoanh,muacổphầncủaquỹđầu
tư,doanhnghiệpvượtmức 15% vốn tự có, và(iv) lỗ kinh doanhkể cả các
vàkhôngphảihoàntrả.Phươngphápnàygiúpngânhàngkhôngphụthuộcvào
thịtrườngvốnnêntránhđượcchiphíhuyđộngvốn.
Nhượcđiểm:Chỉápdụngvớicácngânhànglớn,làmăncólãiliêntụcvàđều
đặn.Hìnhthứcnàykhôngthểápdụngthườngxuyênvìnólàmảnhhưởngđến
quyềnlợicủacổđông.
Phươngphápnàyphụthuộcvào:
· Chínhsáchcổtứccủangânhàng:Chínhsáchnàychobiếtngânhàng
cầnphảigiữlạibaonhiêuthunhậpđểtăngvốnphụcvụchomởrộng
kinhdoanhvàbaonhiêuthunhậpsẽđượcchiachocáccổđông.
Tacó:
Mức thu nhập giữ
lại
Tỷ lệthu nhập
giữlại
(Lợi nhuận không
chia)
=
Thunhậpsauthuế
Tổng giátrị
cổtứcTỷ lệchi
trảcổtức =
Thu nhập sau
thuế
Tỷ lệ thunhậpgiữlạiquáthấpsẽlàmchomứctăngtrưởngvốnngânhàngsẽ
chậm, dẫnđến giảm khảnăngmởrộng tài sản sinh lời,tăngrủi ro phá sản.
Ngượclại,nếutỷlệthunhậpgiữlạiquálớnsẽlàmgiảmthunhậpcủacổđông
dẫnđếnthịgiácổphiếucủangânhàngbịgiảm.
· Tốcđộtăngvốntừnguồnnộibộ:Mộttỷlệtăngtrưởngvốntừnguồn
nội bộlý tưởngphảiđápứngcả hai yêucầu:Một là,ngânhàngtăng
trưởngđượctàisảncó(đặcbiệt làcáckhoảnchovay);hailà,khônglàm
hoạtđộngngânhàngsanghạchtoánkinh tếvà kinhdoanhXãhộ chủ nghĩa
HCN(làmthửđầutiêntạiTP.HCMtừtháng7.1987,HàNội,GiaLai ),sau
đótổngkếtvàChủtịchHộiĐồngBộTrưởngđãbanhànhNghịđịnh53/HĐBT
ngày26.3.1988đổimớimôhìnhtổchứcbộmáyngânhàngViệtNam,vớisự
rađờicủahệthốngngânhàngchuyêndoanh.Đếnnăm1990,cơchếđổimới
ngânhàngđượchoànthiệnthôngquaviệccôngbốhaiPháplệnhngânhàng
vàongày24.5.1990(PháplệnhNgânhàngNhànướcVNvàPháplệnhngân
hàng,hợptácxãtíndụngvàcôngtytàichính)đãchính thứcchuyểncơchế
hoạtđộng của hệ thống Ngân HàngViệt Nam từ “mộtcấp”sang “hai cấp”.
Theođó,NgânhàngNhànước(NHNN)thựcthinhiệmvụquảnlýnhànướcvề
tiềntệ,tíndụng,thanhtoán,ngoạihối vàngânhàng,làngânhàngduynhất
được phát hành, là ngân hàng của các ngân hàng, là ngân hàng của Nhà
nước…,cònhoạtđộngkinhdoanhtiềntệ,tíndụng,dịchvụngânhàngdocác
tổchứctíndụngthựchiện.Cáctổchứctíndụngbaogồm:ngânhàngthương
mạiquốcdoanh, ngân hàngthươngmại cổphần,ngân hàng liên doanh, chi
nhánhngânhàng nướcngoài,hợp tác xãtín dụng,công tytài chính. Tháng
12.1997trướcyêucầucaocủathựctiễnhaiPháplệnhngânhàngđãđượcQuốc
hộinânglênthànhhailuậtvềngânhàng(cóhiệulựctừngày1.10.1998)vàsau
đó LuậtNHNN vàLuật cácTCTD đượcsửa đổi vàbổ sungvàonăm2003,
2004. Như vậy,hệthốngngânhàngthươngmạiVNđãchínhthứcđánhdấu
sựrađờivàpháttriểnkhoảngtrên20năm(từ1990đếnnay).Trảiquachặng
đườngtrên,hệthốngNHTMVNđãkhôngngừngpháttriểnvềquymô(vốn
điềulệkhôngngừnggiatăng,mạnglướichinhánh…),chấtlượnghoạtđộngvà
hiệu quả trongkinh doanh. Mạng lưới ngân hàng thương mại VN đến cuối
năm 2009đã cónhững buớcphát triểnmạnhphủkhắp quận huyện và hình
thànhcảtrongcáctrườnghọc.HệthốngNHTMởnướctabaogồm:5NHTM
nhànước(Ngânhàngchínhsáchxãhội,NgânhàngđầutưvàpháttriểnVN,
Ngân hàng phát triển VN, Ngân hàng nông nghiệp vàphát triển nông thôn,
NgânhàngpháttriểnnhàđồngbằngsôngCửuLong),39NHTMcổphầnđô
thịvànôngthôn,24chinhánhngânhàngnướcngoài,05ngânhàngliêndoanh,
ngânhàngnướcngoàivượtkháxavềtrìnhđộcôngnghệngânhàngvớicáchệ
thống máy móc thiết bị cũng như các ứng dụng công nghệ thông tin trong
nghiệpvụngânhàng.Vàthứtưlàtrìnhđộquảnlý.Yếutốnàyliênquanđến
vấnđềnhânsự.ViệtNamcònthiếurấtnhiềucácchuyêngiacaocấptronglĩnh
vựcngânhàng.Điềunàykhôngnhữngđánglongạichocácngânhàngnộiđịa
trongvấnđềquảnlýngânhàngmàcònlànguycơcạnhtranhnhânlựcgiữa
cácngânhàngsẽđẩychiphítiềnlương,tiềncônglaođộnglêncao.Cácngân
hàngtrongnướcsẽgặpkhókhănvàphảiđốimặtvớisựchảymáuchấtxám.
Bêncạnhnhữngđiểmhạnchếhaycòngọilànhữngnguycơtiềmẩnnêutrên,
cácngânhàngtrongnướccòngặpphảivấnđềđánglongạinữalàthịphầnco
hẹp.
2.2.2ĐộngtháicủacácNHTMCPVN:
· Thứ nhất, các ngân hàng nội địa đã tăng vốn điều lệ. Giải pháp này
nhằmnângcaokhảnăngcạnhtranh,giảmrủiro,nângcaotiềmlựctài
chính.Theodựbáocủacácchuyêngia,trongnăm2007,cácngânhàng
TMCPcó vốn điều lệ1.000 tỉ đồngsẽ chiếm trên80% tổng sốngân
hàngđanghoạtđộng.Bêncạnhgiảipháptăngvốnđiềulệ,mộtsốngân
hàngthươngmạicổphầnnôngthôntrongnăm2006đã đượcNgânhàng
Nhànướcchophépchuyểnđổimôhìnhhoạtđộngtừngânhàngthương
mạicổphầnnôngthônsangngânhàngthươngmạicổphầnđôthị.Tuy
nhiên,giảipháptăngvốnđiềulệkhôngtránhkhỏitìnhtrạngcácngân
hàngtậndụngcơhộiđểpháthànhcổphiếuồạt.Việcnàycóthểkhông
tốtnếutỉlệantoànvốnquácao(đượctínhbằngtỉlệvốnđiềulệtrên
tổngtàisản).
· Thứ hai, các NHTMCPđuanhau bán lại cổ phần cho các ngân hàng
nướcngoài.Đứngtrướcmộtsânchơilớnvớisựcạnhtranhkhốcliệtkhi
hội nhập vào WTO và tậndụng giaiđoạn chứng khoán bùngnổcuối
năm2007,cácngânhàngTMCPViệtNamtranhthủpháthànhcổphiếu
để tăng vốn để thu về sự chênh lệch giá trị lớn và học hỏi các kinh
nhiệmquảnlýtiêntiến,chuyênnghiệptừcáccổđôngnướcngoàitrong
độngngoạitệquyđổiđạt114.294tỷ đồng,chiếm26,1%.Dựbáođếnhếtnăm
2007, tổng nguồn vốn huy động trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đạt
460.000 465.000 tỷ đồng, tăng6265%sovới cuốinăm2006.TạiHàNội,
tính đến hết tháng 102007, tổng nguồn vốn huy động của các Ngân hàng
thươngmạivàtổchứctíndụngtrênđịabànthànhphốHàNộiđạt326.624tỷ
đồng,tăng34,54%sovớicuốinăm2006,đâylàmứctănglớnnhấttrongnhiều
năm.Cũngtínhđếnhếttháng102007,tổngdưnợchovaycủacácngânhàng
thươngmạivàtổchứctíndụngtrênđịabànthànhphốHồChíMinhướctính
đạt345.000tỷđồng,tăng50%sovớicuốinăm2006vàtăng63%sovớicùng
kỳnàynămtrước.
Nếu phân theo tiền tệthì dưnợcho vay bằng nội tệđạt 241.155 tỷ đồng,
dưnợ cho vay bằng ngoại tệ đạt 103.445 tỷ đồng. Phân theo kỳ hạn
thì dưnợcho vayngắnhạn đạt209.647 tỷ đồng,dưnợtrungvà dàihạnđạt
135.353tỷ đồng.Dotỷ giá ổnđịnh,lãisuấtchovayngoạitệchỉbằng50%
60%mứclãisuấtchovaynộitệnênnhiềudoanhnghiệpthíchvayvốnngoạitệ
hơn,ngượclạingườigửitiềnthìthíchgửibằngnộitệhơnvìlãisuấttiềngửi
cùngkỳhạncủanộitệcaogấp2lầntiềngửingoạitệ.TạiHàNội,dưnợcho
vaycũngtăngvớitốcđộrấtlớn.Tínhđếnhếttháng102007,tổngdưnợcho
vayđạt163.838tỷđồng,tăng37,44%sovớicuốinăm2006.Dựbáođếnhết
năm2007,dưnợchovaysẽđạt171.000174.000tỷđồng,tăng45% 48%so
vớicuốinămtrước.Đâycũnglàmứctăngcaonhấttừtrướcđếnnayvàvượtxa
nhiềusovớidựbáotừđầunămcủacácngânhàng.Mộtsốngânhàngthương
mạicổphầnsẽcómứctăngtrưởngdưnợtới55%đến65%.
Về cơcấudưnợ phântheothờihạn,chovayngắnhạnđạt100.089tỷ đồng,
tăng33,50%vàdư nợchovaytrungdàihạnđạt63.749tỷ đồng,tăng44,10%.
Tíndụngtrungdàihạntăngcaohơnngắnhạn chứngtỏnhucầu vốnđầutư
chiềusâu,đầutưchomởrộngsảnxuấtkinhdoanh,xâydựngnhàxưởng,lắp
đặttrangthiếtbịmớivàhiệnđạitănglên.
Mộtnguyênnhânkhác,vốn đầutưchocáckhucôngnghiệp,khuchếxuất,
khuđôthị mới,dựánnhà ở,vốnchovaymuanhàchungcư,muaôtô,phương
12%13%thìđếnnaychiếm15,85%.CácNgânhàngliêndoanhchỉchiếm
2,48%;tỷtrọngthịphầncònlạicácCôngtytàichính,Côngtytàichínhvàquỹ
tíndụngnhândân.
Trongkhi đótínhđếnhết năm 2006,tổngnguồnvốnhuy độngcủakhối
NHTMNhànướcđạt112.947tỷ đồng,chiếm43,49%sovớitổngnguồnvốn
huyđộngcủangànhngânhàngtrênđịabàn,giảmkhoảng4%sovớinăm2005.
KhốiNHTMcổphầnđạt99.013tỷđồng,chiếm38,13%vàtăngthêmtỷtrọng
thịphần4,21%sovớinăm2005vàtăngtrên10%sovớinăm2004.KhốiNgân
hàngliêndoanhđạt6.655tỷđồng,chiếm2,56%;khốichinhánhNgânhàng
nước ngoàiđạt39.560tỷ đồng, chiếm15,23%;cáccôngtytài chính vàcho
thuêtàichínhđạt1.530tỷđồng,chiếm0.59%.
Thị phần huy động vốn trong năm 2007 của các NHTM CP tăng lên
nguyênnhânhàngđầulàlãisuấtvàchínhsáchkhuyếnmạihấpdẫnhơn,mạng
lướiđượcmởrộng,hoạtđộngquảngbáthươnghiệuđượctriểnkhaihiệuquả.
Đặcbiệtlàuytín,lòngtincủangườidân,củakháchhàngđốivớicácNHTM
CPtănglên.Nguyên nhânlàchothịphần tíndụngcủacác NHTMCP tăng
mạnhtrongnăm2007đólàcùngvớilợithếnóitrênđãphântíchởphầnhuy
độngvốncủacácNHTMCP,thìsựnăngđộngtìmkiếmkháchhàng.Đặcbiệt
làcácdoanhnghiệpvừavànhỏ,linhhoạttrongchovay,đadạnghoạtđộngtín
dụngtiêudùng,đổimớiquảntrịđiềuhànhtíndụng,…lànhữngnguyênnhân
quantrọnglàmchothịphầnchovaycủakhốingânhàngnàytăngvữngchắc.
Trongkhi đó các NHTM Nhà nước thì kém linhhoạt, bị khống chếtăng
trưởng dưnợ, một sốchi nhánh cónợxấu cao tập trung cho nâng cao chất
lượngtíndụng,cơchếtiềnlươngvàthunhậpkhôngcótínhchấtkhuyếnkhích
cho vay,…đang làm cho khối ngân hàng này dường như “bị hụt hơi”trong
cạnhtranhtrênthịtrườngtíndụng.
Như làkếtqủatấtyếu,khốingânhàngthươngmạicổphầnchiếmgần50%
thịphầnlợinhuậntrêncơsởnhiềulợithếcạnhtranh.Tạmthờilấysốliệuđến
hếttháng92007,tổnglợinhuậntrướcthuếcủacácNgânhàngtrênđịabànTP
HCMđạt9.013tỷđồng,bằng142,6%sovớinăm2006.TrongđókhốiNHTM
doanh. Bộ máy cồng kềnh, chất lượng nguồn nhân lực hạn chế… Đó cũng
chínhlàđiểmyếu,điểmbấtlợicủacácngânhàngthươngmạiNhànướctrong
cạnhtranh.
Vớixuhướngnóitrêntrongnăm2008vàmộtsốnămtới,cácNHTMCP
tiếp tục cósựbứt phá, vươn lên mạnh mẽ trong cạnh tranh, còn các NHTM
Nhà nướctiếptụcbậnbịuquá nhiềuvớiviệccổphầnhoácũngnhưnhữnglực
cảnkhác,nênsẽ tiếptụcbị "hụthơi"trongcuộcđuatrênthịtrườngtàichính–
tiềntệ,ítnhấtlàởđịabànTP.HCM.
2.3THỰCTRẠNGCÔNG TÁCBÀOTOÀNVÀPHÁTTRIỂNVỐNTỰ
CÓCỦACÁCNHTMCPVN
2.3.1 Sự cần thiếtvànội dung của côngtác bảo toànvà phát t riển vốn
tựcó
Công tácbảo toàn vốn tựcócủacácngânhàngthươngmại cổphần Việt
NamhiệnnaychủyếudựavàocácQuyếtđịnh,CôngvănđiềuchỉnhcủaNgân
hàng nhànước vàThủtướng chính phủ. Việc bảo toàn vàphát triển vốn
tựcólà việcđảmbảoantoànchonguồnvốntựcótrongsuốtquátrìnhhoạt
độngvàngàycàngđượcbổsungthêmvàonguồnvốnbanđầu.Theođócác
ngânhàngphảisửdụngnguồnvốntựcócủamìnhsaochohiệuquảvàngày
càngmởrộngthêmnguồnvốnnàyđểđápứngchocácyêucầucủacơquan
quảnlýtrongquátrìnhhộinhập.
CácngânhàngTMCPViệtNambảotoànvàpháttriểnvốntựcócủamình
dựavào Quyếtđịnh457/2005NHNNngày19/04/2005vềviệcbanhànhquy
định vềcác tỷ lệbảođảm an toàn trong hoạt động của Tổchức tín dụng và
Quyếtđịnhsố03/2007/QĐNHNN ( dướiđâygọi tắtlàQuyếtđịnh03)ngày
19/01/2007của ThốngđốcNHNN vềviệc sửađổi,bổ sungmột sốđiều của
QuyđịnhvềtỷlệbảođảmantoàntronghoạtđộngcủaTCTDbanhànhkèm
theoQuyếtđịnhsố457/2005/QĐNHNN.
Theođócáctổ chứctíndụng(trừ chinhánh ngânhàngnướcngoài)phải
duytrìtỷlệtốithiểu8%giữavốntựcósovớitổngtàisản“Có”nộibảng(bao
gồm,ngoàinhữngkhoảnmụckhác,tiềnmặt,vàng,tiềngửi,cáckhoảnchovay
dụng. Theo đó, chậm nhất vào ngày 31/12/2008 và 31/12/2010, tổ chức tín
dụngđượccấpgiấyphépthànhlậpvàhoạtđộngphảicóbiệnphápbảođảmcó
sốvốnđiềulệthựcgóphoặcđượccấptốithiểutươngđươngmứcvốnpháp
định.Đốivớiloạihình:Ngânhàngthươngmạicổphần,liêndoanh,Ngânhàng
100%vốnnướcngoài,QuỹtíndụngnhândânTWphảicómứcvốnphápđịnh
ápdụngchođếnnăm2008là1.000tỷđồng,đếnnăm2010là3.000tỷđồng.
Ngân hàng thương mại Nhà nước, Ngân hàng đầu tư: 3.000 tỷ đồng
Chinhánhngânhàngnướcngoài:15triệuUSD.ĐốivớiloạihìnhCôngtytài
chínhđếnnăm2008là300tỷđồng,năm2010là500tỷđồng…
Cụ thể, đốivớicáctổchứctíndụngđượccấpphépthànhlậpvàhoạtđộng
saungàyNghịđịnh141/2006/NĐCPcóhiệulựcvàtrướcngày31/12/2008,thì
phảiđảmbảocóngaysốvốnđiềulệthựcgóphoặcđượccấptốithiểutương
đươngmứcvốnphápđịnhquyđịnhchonăm2008.Cáctổchứctíndụngđược
cấpgiấyphépthànhlậpvàhoạtđộng saungày31/12/2008phảiđảmbảo có
ngayvốnđiềulệthựcgóphoặcđượccấptốithiểutươngđươngmứcvốnpháp
địnhquyđịnhchonăm2010.ChínhphủgiaoThốngđốcNgânhàngNhànước
quyếtđịnhxửlý,kểcảviệcthuhồiGiấyphépthànhlậpvàhoạtđộngđốivới
tổchứctíndụngcósốvốnđiềulệthựcgóphoặcđượccấpthấphơnmứcvốn
phápđịnhtươngứngđốivớitừngloạihìnhtổchứctíndụngquyđịnhchotừng
thờikỳ.
Về tỷ lệtối đavốnngắnhạndùngđểchovaytrungdàihạn,theoNghịđịnh
457/2005QĐ ngày 19 tháng 04 năm 2005, các ngân hàng thương mại được
phépsửdụng là40%vàcác tổchứctíndụng kháclà30%.Tuynhiênđứng
trướccuộckhủnghoảngtàichínhtoàncầubắtnguồntừMỹtháng12năm2008
vànhữngtínhiệutăngtrưởngnóngcủatíndụngtrongnướcsaugóihỗtrợlãi
suấtcủa chínhphủ,ngày10 tháng08năm2009,Thốngđốc Ngânhàngnhà
nướcbanhànhthôngtư15/2009/TTNHNNquyđịnhvềtỷlệtốiđasửdụng
vốnngắnhạnđểchovaytrungdàihạncủacáctổchứctíndụnghoạtđộngtại
Việtnamtrừcácquỹtíndụngnhândâncơsở.theođó,tỷlệnàyđượcquyđịnh
tạiThôngtưcụthểnhưsau:
dụng(có hiệu lực từ ngày 01.10.1998) và sau đó Luật NHNN và Luật các
TCTDđượcsửađổivàbổsungvàonăm2003,năm2004.