1

Ăn gì để “giải nhiệt”
ngày Tết
2
Ăn gì để “giải nhiệt” ngày Tết
Trong cái rét buốt của những ngày Tết, cơ thể lại dường như muốn “phát hỏa” bởi
những chương trình tiệc tùng liên miên. Những món ăn và đồ uống đơn giản dưới đây
sẽ là cách giúp bạn “giải nhiệt” hiệu quả để đảm bảo sức khỏe ngày tết.
1. Nước ép cà chua
Chứa nhiều thành phần vitamin C, 2 loại nước ép hoa quả này giúp trung hòa các chất
béo, kích thích tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Ngoài ra, vitamin C còn giúp phái đẹp luôn sở hữu một dáng vẻ thon thả và làm da
trắng mịn ngày tết, bất chấp những mệt mỏi sau quá trình bận rộn chuẩn bị đón
tết.Vitamin C có tác dụng tốt trong việc ức chế hoạt động của các hắc tố melanin cũng
như ngăng ngừa quá trình lão hóa của các tế bào da.
2. Cháo dưa leo
Nguyên liệu gồm có 100gram gạo, dưa leo tươi 300gram, muối 2gram và gừng
10gram. Rửa sạch dưa leo, bỏ vỏ và thái lát mỏng, gạo vo sạch, gừng bỏ vỏ, đập dập.
Cho 1 lít nước vào nồi cùng gạo, đun to lửa, tới khi sôi thêm gừng, sau đó cho nhỏ lửa.
Khi cháo chín, cho dưa leo đã thái lát vào và thêm muối cho vừa miệng.
Món cháo dưa leo thanh mát, có mùi thơm đặc trưng của dưa leo và gừng giúp kích
thích tiêu hóa, thanh nhiệt giải độc. Thành phần chất kháng sinh tự nhiên có trong
gừng sẽ giúp ngừa cảm mạo, giữ ấm cơ thể và luôn tỉnh táo sau khi uống nhiều rượu
bia.
3. Canh mộc nhĩ táo đỏ

Mộc nhĩ 30gram, táo đỏ 20 quả nhỏ, tất cả đem rửa sạch, táo bỏ hạt. Bỏ tất cả vào nồi

dụng thuốc điều trị bệnh thì cần uống thuốc đều đặn, chú ý theo dõi sức khỏe, nếu có
những bất thường cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị.
Phòng ngừa bệnh ngoài da mùa
hanh khô ở người cao tuổi
Vào mùa hanh khô, độ ẩm không khí thấp, gió nhiều nên các vi khuẩn gây bệnh
sinh sôi và phát tán rất nhanh. Chính vì vậy mà số lượng người mắc bệnh khô da
cao hơn các mùa khác. Trong mùa lạnh, người cao tuổi do sức đề kháng kém nên
càng dễ mắc bệnh hơn. Vì thế, người cao tuổi cần chú ý giữ gìn sức khỏe và cần
đề phòng một số bệnh về da sau đây.
Viêm da ứ trệ
Da vùng cổ chân, phần thấp của cẳng chân ngứa, thô ráp, nhăn nheo, đỏ sần, có mụn
nước hoặc mụn mủ.Nếu chà xát hoặc gãi mạnh sẽ làm vùng da này tổn thương, nhiễm
khuẩn, lở loét khó liền. Bệnh nhân phải được khám và dùng thuốc kháng sinh, kháng
histamin theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu.
Viêm da liên cầu
Bệnh thường biểu hiện bằng các đám da đỏ, mụn nước rải rác toàn thân, trên đầu nhiều
vảy, ngứa. Người bệnh luôn cảm thấy lạnh do mất nhiệt qua da. Những trường hợp này
bắt buộc phải dùng thuốc bôi tại chỗ kết hợp điều trị kháng sinh, kháng viêm theo đơn
bác sĩ da liễu. Cần luôn luôn giữ da thoáng mát, tránh mặc quần áo chật, nên làm việc
trong môi trường ít nóng bức. Ở người cao tuổi cần kiểm tra đường máu thường
xuyên, nếu đường máu tăng cần chữa trị và theo dõi liên tục, cần lưu ý đến những vết
thương trầy xước nhỏ. Bệnh nặng hơn phải vào viện điều trị.
Viêm da cơ địa
Viêm da cơ địa thường tiến triển mạn tính, có thể khỏi một thời gian, sau đó lại tái
phát.Bệnh có tính chất gia đình.Thời tiết càng khô hanh thì da của người bệnh càng trở
nên dày, khô, mốc trắng và ngứa. Vùng da dễ bị khô dày và tổn thương do gãi nhiều
thường là nách, kẽ vú, bẹn, khuỷu tay, khoeo chân. Có người không chịu được ngứa đã
gãi nhiều nên vùng da này càng dày hơn trông như hằn cổ trâu.Việc điều trị không dễ
bởi các tổn thương bị nhiễm khuẩn, dùng thuốc hay có tác dụng phụ. Vì vậy, người
bệnh nên được bác sĩ da liễu chỉ định dùng thuốc và theo dõi chặt. Tuyệt đối không

độ sinh hoạt của mỗi người, đặc biệt là người cao tuổi (NCT). Tăng mỡ máu là
một chứng bệnh gặp khá phổ biến ở NCT, tác hại của nó rất đáng được quan tâm
vì gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe trong đó NCT gặp với tỷ lệ khá cao.
Cholesterol và triglycerit là chất gì?
Cholesterol là một chất béo có ở màng tế bào của tất cả các mô tổ chức trong cơ thể và
được vận chuyển trong huyết tương của con người. Phần lớn cholesterol không có
nguồn gốc từ thức ăn mà được gan tổng hợp nên từ các chất béo bão hòa, một phần
nhỏ cholesterol được hấp thu từ thức ăn như: trứng, sữa, não, thịt đỏ, mỡ động vật,
lòng lợn, lòng bò, tôm Đặc điểm của cholesterol kém tan trong nước, nó không thể
tan và di chuyển trong máu mà phải nhờ vào lipoprotein (lipoprotein do gan tổng hợp
ra và tan trong nước mang theo cholesterol).
5
Tăng cường tập thể dục đều đặn
hoặc chơi các môn thể thao nhẹ
nhàng.
Cholesterol rất cần cho sự hoạt động của màng các tế bào trong cơ thể, cần cho sự hoạt
động của cơ thể để sản xuất ra một nội tiết tố và cũng là thành phần rất quan trọng của
muối mật.
Còn triglycerit là gì? Chúng ta có thể hiểu một cách ngắn gọn là khi chất acid béo loại
tự do được hấp thu qua gan sẽ được chuyển thành cholesterol, nếu lượng acid béo bị
dư thừa thì sẽ trở thành triglycerit. Tại gan, chất triglycerit sẽ kết hợp với chất
apoprotein (do gan sản xuất ra) và được đưa ra khỏi gan dưới dạng lipoprotein có tỷ
trọng thấp. Khi có sự mất cân bằng giữa lipid vào gan và lipid ra khỏi gan thì mỡ sẽ
tích lại trong gan gây nên gan nhiễm mỡ. Khi gan bị nhiễm mỡ thì sẽ hạn chế chức
năng sản xuất ra chất apoprotein làm cho lượng acid béo vào gan quá lớn, càng làm
cho gan nhiễm mỡ nặng hơn. Nếu tăng quá cao triglycerit máu thì sẽ có nguy cơ gây
viêm tụy cấp tính.
Khi nào được gọi là rối loạn mỡ máu
Khi có một trong các chất sau đây không nằm trong giới hạn bình thường thì được gọi
là rối loạn:

Dinh dưỡng cho người cao tuổi
Với người già, có nguy cơ bệnh tim mạch, đái tháo đường, máu nhiễm mỡ cao…
nên càng phải được quan tâm nhiều hơn về chế độ ăn. Nhất là các thực phẩm
chứa nhiều chất béo, các món ăn phải nấu đi nấu lại nhiều lần có hại cho sức
khỏe.
-Tránh các món ăn nhiều dầu mỡ
Đối với người lớn tuổi, việc ăn nhiều chất béo luôn không tốt cho sức khỏe vì đó chính
là mầm mống của những căn bệnh mà tuổi già hay mắc phải.
Với người lớn tuổi, việc ăn nhiều chất béo luôn không tốt cho sức khỏe.
Những thức ăn chứa nhiều dầu mỡ như thịt kho nước dừa, thịt nấu đông, các loại thịt
quay, nội tạng động vật (tim, gan, ruột) đều chứa nhiều cholesterol động vật. Nếu sử
dụng nhiều các loại thực phẩm này sẽ làm lượng cholesterol trong máu tăng cao. Khi
lượng cholesterol tăng đến một mức không thể kiểm soát thì các cơn đột quỵ tim mạch
hoặc tai biến mạch máu não có thể xảy ra, rất nguy hiểm. Thực tế, hàng năm, vào
những ngày Tết, tỷ lệ bệnh nhân nhập viện vì các cơn tai biến thường tăng cao nên các
cụ và người thân trong gia đình cần hết sức chú ý đến vấn đề này.
Ngoài việc hạn chế các món ăn trên, các cụ có thể bổ sung chất béo, đạm động vật từ
cá vì cá dễ tiêu hóa, hàm lượng Omega 3 cao. Một tuần, nên bổ sung từ hai đến ba bữa
cá và ăn kèm với các loại đậu, muối mè.
-Có nên ăn nhiều rau củ quả muối chua?
Các loại dưa cải muối chua, kim chi thường kích thích vị giác (do có vị chua), nên
tạo sự ngon miệng và thèm ăn cho các cụ. Tuy nhiên, loại thực phẩm này được làm
chủ yếu từ các loại rau củ quả đã qua quá trình lên men và mất đi lượng vitamin cần
thiết, không nên cho các cụ ăn nhiều vì không đảm bảo cung cấp đủ lượng vitamin cần
thiết.
Nên chọn các loại rau, trái cây tươi như: cam, bưởi , cung cấp nhiều vitamin C và
giúp tăng sức đề kháng, mau lành vết thương. Những trái cây có màu đỏ như dưa hấu,
hồng, đu đủ cũng là nguồn dồi dào vitamin A.
Kết hợp bổ sung vitamin C và A sẽ hết sức có lợi vì vitamin C giúp hấp thu vitamin A
tốt hơn, ngăn ngừa các bệnh về mắt như khô mắt, mỏi mắt, hạn chế bệnh lão hóa về

Cần chú ý rằng, sức khỏe của mỗi người không giống nhau, có thể chia các nhóm theo
tuổi, giới tính, tình hình luyện tập trước đó. Mức hoạt động khi luyện tập sẽ cao hơn
đối với những người tương đối trẻ và thấp hơn đối với người nhiều tuổi.Có thể chia ra
những người có trình độ luyện tập thể lực tốt, những người có trình độ luyện tập vừa
phải và những người không luyện tập. Rõ ràng những người bị bệnh mạch vành và
tăng huyết áp phải có chế độ luyện tập riêng. Ở người mắc bệnh động mạch vành, cần
phải làm điện tâm đồ gắng sức để đánh giá mức độ an toàn khi luyện tập và lúc bắt đầu
tập luyện, cần có sự theo dõi của cán bộ y tế. Người béo và người có bệnh khớp không
nên tập với các dụng cụ bê vác (tạ), nên tập bơi và đi xe đạp là thích hợp nhất.
Cần có chế độ luyện tập thích hợp
Với người khỏe mạnh, không bị bệnh tim mạch, có thể tập luyện theo chế độ sau: hãy
bắt đầu bằng các bài tập buổi sáng, bài tập dưỡng sinh tại các câu lạc bộ ngoài trời (có
thể áp dụng cho mọi đối tượng). Các cụ tự xác định
xem mình có thể tập ở mức độ nào? Để đánh giá cường độ tập của bản thân, có thể áp
dụng thử nghiệm sau: đi bộ từ dưới nhà lên tầng 4 với nhịp độ bình thường và không
nghỉ ở giữa chừng. Nếu khi lên đến tầng 4 mà vẫn thở nhẹ nhàng và không có cảm
giác khó chịu thì trình độ luyện tập thể lực là trên trung bình, nếu thấy khó thở là trung
bình, rất khó thở và cảm thấy mệt mỏi khi lên đến tầng 3 là kém. Có thể đánh giá
chính xác hơn kết quả của thử nghiệm này theo sự thay đổi nhịp tim trước khi lên cầu
thang và ngay sau khi lên tầng 4. Nếu đến tầng 4 mà mạch dưới 100 - 120 lần phút là
tốt, 120 -140 lần phút là trung bình còn trên 140 lần phút là kém. Tốt nhất là đếm trong
10 giây đầu rồi nhân 6 (vì số mạch giảm nhanh theo thời gian, đếm dài hơn sẽ không
đánh giá chính xác).
Đi bộ
Đi bộ không chỉ đơn giản là hương thức chuyển dịch trong không gian mà còn là biện
pháp tăng cường sức khỏe tốt nhất với hệ tim mạch.
Đi chậm dưới 70 bước/phút, áp dụng cho người yếu, người sau khi bị nhồi máu cơ tim
đã hồi phục.
Đi bộ trung bình từ 71 - 90 bước/phút (khoảng 3 - 4km/h) áp dụng cho người có bệnh
tim nhẹ.

bệnh kịp thời lúc ốm đau.Thận trọng khi phải uống thuốc.
Ăn uống hợp lý.
BS. QUỐC BẢO
Người cao tuổi thận trọng khi có huyết áp
thấp
Trong đại đa số trường hợp, người cao tuổi (NCT) thường bị tăng huyết áp. Đây
là nguy cơ lớn dẫn đến các biến chứng tim mạch nguy hiểm. Tuy nhiên, cũng có
người lại rơi vào tình trạng huyết áp thấp. Ở người trẻ, có thể điều này ít ảnh
hưởng đến sức khỏe nhưng đối với NCT thì điều này rất cần phải chú ý.
Thói quen tốt giúp điều chỉnh huyết áp
Trong một số trường hợp bệnh lý thì người bệnh cần dùng thuốc điều trị.Tuy nhiên,
hầu hết có thể cải thiện bằng các quy tắc sống đơn giản sau.
Về tập luyện: Từ xưa người ta đã nhận thấy, những người bị huyết áp thấp không thể
đứng lâu một chỗ, họ cần thiết phải vận động. Ở họ, huyết áp thấp là do giảm trương
lực mạch máu - thành mạch máu quá yếu (bị nhão), sức co bóp của tim yếu do cơ tim
yếu (biểu hiện là tim đập nhanh, yếu). Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên có tác
dụng nâng cao trương lực mạch máu và nâng cao khả năng đẩy máu của tim. Tập
luyện các bài tập đi bộ, chạy, bơi, thể dục nhịp điệu, cầu lông đều rất tốt.Tập luyện các
bài tập thể dục trong 10 - 15 phút, 2 - 3 lần ngày cũng rất tốt.Tuy nhiên, cần tránh tập
11
các bài tập rèn sức mạnh các nhóm cơ với cường độ lớn và trong thời gian dài.Khi cảm
thấy không được khỏe (mỏi mệt, chóng mặt, đau đầu), có thể tập tại nhà với các bài
tập thể dục, tốt nhất là tập một số động tác ở tư thế ngồi hoặc nằm trên sàn.
Về ăn uống: Người ta thấy, huyết áp thấp thường hay gặp ở những người ăn ít, hay bỏ
bữa, khoảng cách giữa các bữa quá xa dẫn đến giảm trương lực mạch máu, giảm hàm
lượng đường máu. Thói quen này làm giảm trương lực (sự đàn hồi, sự dẻo dai) của
mạch máu và kết quả là tụt huyết áp. Vì vậy phải duy trì chế độ ăn hợp lý 3 - 4
bữa/ngày (ăn giảm khối lượng, tức chia nhỏ khẩu phần ăn trong ngày). Không được
dùng chế độ ăn kiêng để giảm cân nhanh.
Khuyến cáo một số thức ăn, đồ uống có tác dụng làm tăng huyết áp như: uống cà phê,

Huyết áp thấp bệnh lý được phân ra thành: tụt huyết áp cấp với các biểu hiện
hoa mắt, chóng mặt, ngất và huyết áp thấp mạn tính. Huyết áp thấp mạn tính
lại được chia ra: huyết áp thấp nguyên phát do giảm trương lực thần kinh
mạch máu và huyết áp thấp thứ phát - triệu chứng của bệnh khác như thiếu
máu, bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, mạn tính hay ngộ độc như: viêm họng mạn,
12
viêm đường mật, sâu răng, viêm lợi
Huyết áp thấp bệnh lý do giảm trương lực thần kinh - mạch máu (bệnh huyết
áp thấp) với các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, rối loạn giấc ngủ, rối loạn
chức năng tim mạch (đau ngực trái, rối loạn nhịp tim, điện tim biến đổi).
13
Bệnh hen ở người cao tuổi
Hen hay còn gọi là hen suyễn là một bệnh của đường hô hấp. Bệnh có thể là cấp tính
hoặc mạn tính kéo dài. Bệnh hen gặp ở mọi lứa tuổi nhưng người cao tuổi (NCT) khi
bị bệnh hen thì gặp không ít khó khăn trong tìm căn nguyên cũng như điều trị. Nhiều
trường hợp khi còn rất nhỏ bị hen (hen phế quản hay còn gọi là hen sữa) sau đó khỏi
bệnh, khi tuổi đã cao lại thấy bị hen. Cũng có trường hợp lúc còn bé không hề bị bệnh
hen nhưng khi về già lại mắc bệnh hen. Bệnh hen cấp tính là một bệnh cấp cứu nội
khoa nếu xử trí không kịp thì có thể gây nguy hiểm cho tính mạng người bệnh.
Căn nguyên gây bệnh hen ở người cao tuổi
Ở NCT có nhiều nguyên nhân gây nên bệnh hen. Có trường hợp lúc còn bé bị hen
nhưng qua năm tháng bệnh hen đã biến mất nay về già tuổi cao, sức yếu lại thấy bệnh
hen xuất hiện. Cũng có nhiều trượng hợp NCT chưa hề bị hen một lần nào nhưng nay
lại thấy gặp bệnh hen. Nhiều yếu tố thuận lợi làm cho bệnh hen xuất hiện ở NCT như
nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp tính hay mạn do vi sinh vật (vi khuẩn, virút, vi nấm)
như viêm họng mạn tính, viêm xoang, viêm phế quản, giãn phế quản do lạnh đột ngột
hoặc lạnh kéo dài trong khi mặc không đủ ấm hoặc phòng ngủ không kín gió lùa.
Người ta cũng gặp NCT bị hen do gặp phải kháng nguyên lạ đối với cơ thể như vảy da
hay nước bọt của một số động vật có lông nuôi trong nhà như chó, mèo. Cũng có ý
kiến cho rằng người bị hen suyễn do dị ứng với phân khô, những chất thải và các

cần kín gió, tránh gió lùa.Nếu có thói quen hút thuốc lá, thuốc lào thì nên hạn chế và
tiến tới bỏ hẳn vì lợi ích trước hết là cho sức khoẻ của bản thân mình và ngoài ra còn
là ích lợi của nhiều thành viên trong gia đình, đặc biệt là con trẻ.
Không nên nuôi một số con vật trong nhà mà nghi là do chúng mà bệnh hen của các
cụ xuất hiện (chó, mèo). Nếu có nuôi thì nên có chỗ nhốt riêng chúng và cách nơi ở
của các cụ.Nên giặt, thay các bọc đệm, vỏ gối, vỏ chăn hàng tuần tránh nấm mốc phát
triển. Nếu có điều kiện nên hút ẩm hàng tuần trong các phòng, nhất là phòng ngủ để
hạn chế môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển đặc biệt là loài nấm mốc. Cần
diệt gián bằng các hình thức dân gian và hoá chất vì gián ngoài việc có thể là tác nhân
gây bệnh hen thì chúng còn có khả năng làm gieo rắc nhiều bệnh truyền nhiễm khác.
Ngoài các vấn đề cơ bản vừa nêu ở trên NCT cũng cần tập thể dục, vận động thân thể,
ăn uống điều độ để nâng cao sức khoẻ chống chọi với mọi loại bệnh tật. Cần đi khám
định kỳ và luôn có đủ các loại thuốc điều trị và phòng hen mà bác sĩ khám bệnh kê
đơn, hướng dẫn sử dụng. Điều trị hen có hiệu quả trước hết phải biết phòng hen thật
tốt.
Tiến sĩ - Bác sĩ Bùi Khắc Hậu
15
Bệnh và tai biến thường gặp trong dịp Tết
Vào dịp này, sự thiết điều độ trong đi lại, ăn uống, nghỉ ngơi… có thể khiến cho nhịp
sinh học của cơ thể bị đảo lộn, gây ra bệnh tật. Các vấn đề về sức khỏe như: chứng
cảm cúm, nhức đầu, rối loạn tiêu hóa… nhưng cũng có thể là các tai biến nguy hiểm,
cần được can thiệp sớm.
Đối với người lớn
Tăng huyết áp: do phải tiếp khách nhiều, ăn uống thất thường, được mời uống nhiều
trà, rượu, hút thuốc lá. Cơn cao huyết áp có thể dẫn đến tai biến mạch máu não, co thắt
mạch vành. Khi có người bị các tai biến trên, cần đưa ngay bệnh nhân đến trung tâm
cấp cứu gần nhất, không được cạo gió, cắt lễ.
Viêm loét dạ dày - tá tràng: hay xuất hiện trong dịp Tết do ăn uống không điều độ,
dùng nhiều chất kích thích, bia rượu. Bệnh có thể gây biến chứng cấp tính (như chảy
máu hoặc thủng dạ dày - tá tràng), đe dọa tính mạng người bệnh.

cơ thể quá nặng tác động hàng ngày lên cột sống và cả tác động của trọng lực đè lên
vai gáy rồi tác động xuống hệ thống đốt sống (ví dụ như ngồi làm việc nhiều giờ
không vận động). Khi cột sống bị thoái hóa thì triệu chứng ĐL được thể hiện khá sớm.
Ngoài các nguyên nhân do thoái hóa cột sống thì có những nguyên nhân thuộc về cơ
học như: mang vác nặng, thay đổi tư thế đột ngột hoặc bưng, bê không cân xứng
ĐL do hiện tượng viêm: trong các nguyên nhân gây viêm có thể xảy ra ngay tại cột
sống như: viêm đĩa đệm, lao cột sống, ung thư cột sống, viêm khớp cùng chậu Cũng
có nhiều trường hợp ĐL nhưng lại do viêm nhiễm ở một cơ quan khác trong cơ thể
như: viêm phần phụ ở nữ giới (viêm tiểu khung, viêm buồng trứng ), viêm dạ dày - tá
tràng, viêm tiết niệu (do sỏi hoặc do vi khuẩn) Các loại bệnh trên thường gây ĐL
một cách âm ỉ, đặc biệt hay xảy ra vào ban đêm và ĐL cùng một lúc với các triệu
chứng chính của bệnh (ví dụ như người bị đau dạ dày, sỏi tiết niệu).Những nguyên
nhân này cũng thường gặp ở NCT nhiều hơn người trẻ tuổi.
Chẩn đoán nguyên nhân ĐL
ĐL chỉ là một triệu chứng của nhiều bệnh.Trước hết, người bị ĐL nên xem ĐL có từ
bao giờ và có những hiện tượng gì liên quan đến ĐL hay không? ĐL vào thời gian nào
trong ngày, đau có liên tục không, cơn đau có dữ dội hay âm ỉ? Ngoài ĐL còn có triệu
chứng nào liên quan như: tiểu buốt, tiểu dắt, tiểu són, nước tiểu có máu, nước tiểu đục
hoặc sau mang vác nặng; bưng bê vật nặng, sai tư thế (nhất là NCT hay chăm sóc cây
cảnh bưng bê chậu cảnh sai tư thế, quá nặng ).
Có thể tự tìm thấy một số dấu hiệu hoặc hiện tượng có khả nghi nhưng không nên tự
chẩn đoán bệnh khi không có chuyên môn thực sự về y tế, mà nên đi khám bệnh ở
những cơ sở y tế có đủ điều kiện và trang thiết bị chẩn đoán. Khi đến khám, bệnh nhân
cần nói rõ cho thầy thuốc biết những hiện tượng ĐL và các biểu hiện kèm theo như
vừa nêu ở phần trên. Bác sĩ có thể cho làm các xét nghiệm có liên quan, ví dụ như nghi
thoái hóa cột sống, lồi đĩa đệm thì có thể cho chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính, chụp
cộng hưởng từ; khi nghi do sỏi đường tiết niệu ngoài chụp X-quang ổ bụng, thầy thuốc
sẽ cho siêu âm hệ thống niệu (thận, niệu quản, bàng quang), làm xét nghiệm về nước
tiểu
Biện pháp khắc phục ĐL

không vững, cảm giác bồng bềnh như đứng trên thuyền, có khi như bước hụt, cảm giác
lâng lâng như không có trọng lượng, như say rượu. Đôi khi bệnh nhân thấy mọi vật đu
đưa, dập dềnh hoặc nhìn vật nhòe không rõ, người nôn nao, khó chịu, ruột gan như bị
đảo lộn. Đây là nguyên nhân gây ra nhiều tai nạn ở người cao tuổi như té ngã dẫn đến
chấn thương, tàn phế.
Chóng mặt ở người cao tuổi dễ gây
ngã, chấn thương.
Nguyên nhân gây chóng mặt
Có nhiều nguyên nhân gây chóng mặt, phần lớn liên quan đến những bệnh lý ở tai (tai
ngoài, tai giữa, tai trong). Bên cạnh đó, chóng mặt còn liên quan đến bệnh lý thần
kinh, mất thăng bằng, stress và các bệnh nội khoa, bệnh huyết áp, mạch máu, nội tiết,
dị ứng, chuyển hóa, thận, các viêm nhiễm nên kết quả điều trị hoàn toàn phụ thuộc
vào nguyên nhân gây chóng mặt, trong đó cơn chóng mặt kịch phát kéo dài do ảnh
hưởng của tăng huyết áp là dạng chóng mặt nguy hiểm nhất và là nguyên nhân của
nhiều tai nạn ở người cao tuổi.
Nguyên nhân ở tai:
- Ống tai ngoài: Như nút dáy, khi gặp nước nở to ra, kích thích ống tai ngoài gây
chóng mặt hoặc nhọt ống tai cũng gây đau tai và chóng mặt.
-Tai giữa: trong viêm tai giữa cấp tính, bên cạnh sốt, đau tai, ù tai, nghe kém còn kèm
chóng mặt.
18
- Tai trong: Viêm tai tiết dịch gây chóng mặt ghê gớm kèm theo ù tai, nghe kém. Có
khi viêm tai đi kèm với viêm màng não; Viêm thần kinh tiền đình do virut hoặc vi
khuẩn gây chóng mặt, quay cuồng, chóng mặt tư thế rõ nhưng thính lực lại bình
thường.
Chóng mặt tư thế: Xuất hiện cảm giác chóng mặt khi cơ thể ở trong một tư thế nhất
định: có thể gặp trong bệnh lý ngoại biên hoặc bệnh lý trung ương cũng gây tư thế
chóng mặt, còn chóng mặt tư thế trung ương xuất hiện ở một tư thế nhất định, thời
gian kéo dài hơn ở các mức độ khác nhau. Người cao tuổi hay bị chóng mặt tư thế do
hạ huyết áp tư thế, thiểu năng tuần hoàn não, tăng huyết áp, thoái hóa đốt sống cổ, xơ

nhức nửa đầu hay cả đầu, tê yếu tay chân, mắt và đặc biệt là mất nhận thức về thời
gian và không gian, mất định hướng và khả năng nhận thức. Khi đó cần đưa bệnh nhân
đi khám ngay tại cơ sở y tế.
Phòng ngừa
19
- Chóng mặt có thể phòng ngừa bằng luyện tập thích nghi cho hệ thống giữ thăng bằng
của cơ thể khi bệnh nhân ở giai đoạn ổn định hay chóng mặt nhẹ.
- Người cao tuổi bị chóng mặt cần hạn chế độ cao, tránh thay đổi tư thế đột ngột vì dễ
té ngã gây chấn thương.
BS. Nguyễn Văn Thịnh
Tăng huyết áp, khi nào cần phải
điều trị?
Tôi năm nay 64 tuổi, gần đây tôi rất hay bị tăng huyết áp, có lúc đo được ở mức
145/120mmHg khiến tôi hay mệt mỏi, đau đầu. Xin hỏi bác sĩ bệnh của tôi đã phải
dùng thuốc điều trị hay chưa?
Trần Hữu Tú
(Thanh Hóa)
Huyết áp (HA) bình thường đo ở cánh tay là nhỏ hơn hoặc bằng 120/80mmHg. Huyết
áp có đặc điểm là thay đổi theo thời gian, trạng thái tâm sinh lý và nhiều yếu tố khác.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, THA khi huyết áp tâm thu lớn hơn hoặc bằng 140mmHg
và/hoặc huyết áp tâm trương lớn hơn hoặc bằng 90mmHg. THA là một yếu tố nguy cơ
thường gặp, không có triệu chứng, nhưng có thể bị biến chứng như bệnh mạch vành và
đột quỵ. Nếu không được điều trị hoặc điều trị không đầy đủ, bệnh nhân THA lâu ngày
sẽ bị các biến chứng nguy hiểm ở các cơ quan như tim, thận, não và mắt Các biện
pháp không dùng thuốc của điều trị tăng huyết áp là bỏ thuốc lá (nếu hút), giảm cân
nếu quá béo, ăn giảm muối, không quá 100mmol natri mỗi ngày. Hạn chế uống rượu,
bia. Tập thể dục ít nhất 30 - 45 phút mỗi ngày, tránh các stress. Đảm bảo đủ nhu cầu
các vi chất dinh dưỡng như kali, magie
Sau khi thực hiện biện pháp ăn kiêng, luyện tập và các biện pháp điều trị không cần
thuốc mà HA vẫn không giảm, lúc đó cần dùng thuốc. Bệnh THA cần điều trị liên tục,

không đáng kể, rất ít độc hại. Các thuốc vừa nêu trên đã được thực nghiệm là hiệu quả,
rẻ, nên được coi là thuốc đầu tay.
- Sử dụng các phương pháp chẩn đoán bệnh: bằng xét nghiệm, máy Xquang, điện tim,
siêu âm, chụp cắt lớp trong những trường hợp triệu chứng lâm sàng không rõ ràng.
Người già cần được khám định kỳ để phát hiện sớm bệnh glôcôm, điều chỉnh kịp thời
sự giảm sút thị lực, thính lực, khám chữa răng, làm răng giả nếu cần, chú ý phát hiện
những tổn thương vùng miệng.
- Tạo miễn dịch với một số bệnh: cúm, viêm phổi do phế cầu khuẩn, uốn ván Định
kỳ làm xét nghiệm đờm cho các đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh lao. Định lượng
cholesterol huyết thanh, đặc biệt với bệnh nhân suy mạch vành hoặc có những yếu tố
nguy cơ mắc bệnh mạch vành.
Tìm nguyên nhân bệnh tật là quan trọng nhất
Theo một nghiên cứu, khoảng 80% người trên 80 tuổi có thể sinh hoạt được bình
thường, có khả năng sống độc lập, không bị lệ thuộc vào người chăm sóc. Vì vậy,
người nhà và người chăm sóc không nên cho rằng tất cả các người già là sa sút trí
tuệ, không thể chạy chữa được, không có hy vọng gì cải thiện tình hình Khi quyết
định một phương pháp xử trí, kể cả phẫu thuật thì riêng tuổi tác không phải là một
chống chỉ định.
21
- Phát hiện sớm bệnh ung thư: vì ngày càng nhiều phụ nữ cao tuổi mắc bệnh ung thư
vú và tử vong nên phụ nữ cao tuổi cần định kỳ khám, chụp tuyến vú 6 tháng một lần
cho đến 75 tuổi. Mọi người cao tuổi cả nam và nữ đều cần phải khám định kỳ 6 tháng
một lần để phát hiện sớm ung thư các loại. Những người thường dùng và dung nạp
được thuốc aspirin liều thấp và estrogen (cho bệnh nhân nữ) được khuyên dùng vì các
lợi ích phòng bệnh tim mạch và ung thư.
- Việc luyện tập: đối với người cao tuổi, việc luyện tập thể dục có những lợi ích cho
huyết áp, hệ tim mạch, hằng định nội môi về glucose, tỷ trọng xương có tác dụng tốt
đối với toàn thân, chống mất ngủ, táo bón, dự phòng khỏi ngã. Nhưng khi tập luyện
cần loại bỏ những động tác quá mạnh với cột sống, nhất là với những người đã mất
chất xương. Trong luyện tập nên có sự hướng dẫn của nhân viên vật lý trị liệu, phải