Tiếng khèn mùa xuân Đối với người Hmông, mùa xuân về không thể thiếu tiếng khèn. Nhiều dân tộc có
khèn nhưng khèn Hmông có nét độc đáo riêng biệt, góp phần quan trọng làm nên
bản sắc Hmông. Trong số các nhạc cụ (tưx sênh - từ sênh) của dân tộc Hmông
gồm: trống, nhị, sáo lưỡi lam, sáo dọc, tiêu, kèn (luôx puôz – lùa pua), đàn môi,
kèn lá… thì khèn nổi bậc nhất.

Cấu tạo khèn Hmông gồm một bầu chứa hơi, được gọt tiện bằng gỗ thông và sáu ống trúc
dài ngắn tùy theo cung bậc âm thanh, và quan trọng nhất là mỗi ống sáo gắn một lưỡi lam
đồng. Âm thanh cao, thấp, trầm, bổng khác nhau chính là từ việc chế tác ra những lưỡi lam như
lưỡi gà có độ rung cao thấp gắn vào ống trúc lắp trong bầu hơi. Khi thổi hơi vào hoặc hít
hơi ra, tần suất rung của lưỡi lam được cộng hưởng trong hợp âm của bầu hơi tạo ra âm
thanh.
Với khèn Hmông Lềnh, trong sáu ống tương ứng với sáu nốt nhạc, ống to nhất nhưng lại
ngắn nhất ở vị trí ngón cái tay phải gọi là ntir luôr-n-tí lúa, tạm quy vào nốt đố; năm nốt
khác tương ứng với các nốt la, sol, fa, rề, đồ. Khèn Hmông Đơư (Hmông Trắng) chỉ khác
khèn Hmông Lềnh ở nốt nhạc. Nhạc khèn đều có lời, tuy nhiên phải là những người có
năng khiếu thiên bẩm mới đọc và hiểu được nội dung.
Và, bất kỳ ai dù có năng khiếu âm nhạc nhưng là tộc người khác thì không thể thổi ra bài
và không thể hiểu được khèn Hmông. Cũng vì thế nên khèn là nhạc cụ bí truyền. Khèn
Hmông thể hiện rõ bản tính giàu tình cảm, cũng bộc lộ tính cách mạnh mẽ, bất khuất,
quật cường nhưng lại phóng túng, hài hoà với thiên nhiên.
Khèn được tách ra thành khèn vui chơi, khèn tâm tình, khèn lễ cưới và khèn tang ma.

Riêng ở Việt Nam, điệu khèn, khuôn múa độc đáo đã góp phần giao hoà hội nhập, trở
thành một sản phẩm tinh thần thu hút khách du lịch muôn phương. Tiến trình chuyển
động gấp gáp của cuộc sống đã giúp người Hmông rũ được đói nghèo, song cũng gây ra
tình trạng bứt khỏi lễ tục văn hoá truyền thống, nhất là một bộ phận trẻ tuổi do nhanh
chóng tiếp thu kiến thức khoa học để theo kịp với xã hội tiên tiến.
Do đó, nghệ nhân chế tác và nghệ sĩ khèn vắng bóng dần, ngay như lễ thức thổi khèn
trong lễ cưới cũng bị mai một.
Tuyệt kỹ khèn là báu vật sáng tạo của muôn thế hệ cộng đồng người Hmông, là biểu
trưng văn hoá Hmông truyền thống cần phải bảo tồn và gìn giữ.