Đột biến lặp đoạn Lặp đoạn (duplication)
Lặp đoạn hay nhân đoạn là trường hợp
một đoạn nhiễm sắc thể nào đó có mặt
hai lần trên một nhiễm sắc thể. Tùy theo
vị trí và trật tự của các vùng lặp đọan, ta
có thể phân ra hai kiểu chính sau:
(i) Lặp đoạn có thể nằm kề sát vùng
nhiễm sắc thể ban đầu. Trong trường hợp
trật tự các băng (hoặc các gene) vẫn giữ
nguyên như ban đầu thì gọi là lặp đọan
nối tiếp (tandem), hoặc có trật tự ngược
lại, gọi là lặp đọan đảo ngược (reverse).
(ii) Nếu như vùng lặp lại nằm cách xa
đoạn gốc ban đầu thì gọi là lặp đoạn
chuyển chỗ (displaced).
Có thể hình dung cách lặp đoạn nối tiếp
xảy ra là do các nhiễm sắc thể tương
đồng gối nhau và có các chỗ đứt đồng
thời trên hai nhiễm sắc thể tại các điểm
khác nhau. Nếu các nhiễm sắc thể tương
đồng khác nhau này nối lại, thì một chiếc
sẽ có một đoạn lặp nối tiếp và chiếc kia
sẽ mất đi một đoạn tương ứng.
Trong trường hợp đó, lặp đoạn và mất
đoạn là hai kiểu thuận nghịch của nhau.
Điều đó cũng có thể do cơ chế trao đổi
chéo không đều (unequal crossing over)
cá thể mang các đột biến này vẫn sống
bình thường, thì chúng sẽ có tiềm năng
cho sự biến đổi tiến hóa xa hơn nữa ở các
gene phụ thêm này, gọi là tiến hóa bằng
cơ chế nhân đôi gene. Thực ra, có rất
nhiều bằng chứng chứng tỏ sự nhân đôi
gene là một cơ chế quan trọng nhất để
sinh ra các gen mới và các quá trình tiến
hóa mới, tạo thuận lợi cho sự tiến hóa
của các sinh vật phức tạp từ các sinh vật
nguyên sơ. Chẳng hạn, các gene khác
nhau mã hóa cho hemoglobin ở các động
vật có xương sống có thể bắt nguồn từ
một gene tổ tiên đã được nhân đôi, và sau
đó các bản sao nhân đôi này phân ly về
mặt chức năng của chúng (có thể xem
thêm trong: Kimura 1983; Li 1983).