Lọ đựng muối giá 100.000 USD

Nguồn: tuoitre.com.vn
Khi tôi 12 và chị tôi 14 tuổi, gia đình tôi tới thăm Disney World ở
Orlando. Cha mẹ thấy chúng tôi đã đủ lớn để có thể tự đi chơi quanh
công viên mà không cần phải có sự giám sát.
Bảng tưởng niệm Randy Pausch đặt tại thế giới Walt Disney có
trích dẫn lời của ông: “Be good at something; It makes you
valuable Have something to bring to the table, because that will
make you more welcome”. (Tạm dịch: “Hãy giỏi việc gì đó, điều
đó sẽ giúp bạn thêm giá trị Hãy mang gì đó tới bàn tiệc, điều đó
giúp bạn được chào đón )
Hãy nghĩ về sự vui sướng đó. Chúng tôi đang ở nơi huyền diệu nhất có thể
tưởng tượng được ở trên đời và lại được tự do khám phá. Chúng tôi rất biết
ơn cha mẹ đã đưa chúng tôi tới đây, và cũng để chứng tỏ mình đã đủ khôn
lớn, chúng tôi quyết định lấy tiền tiêu vặt của mình mua tặng cha mẹ một
món quà cảm ơn.
Câu chuyện về sự tử tế
Chúng tôi vào một cửa hàng và tìm thấy món quà hoàn hảo: một bộ đồ đựng
muối và hạt tiêu bằng sứ có hai chú gấu vắt vẻo trên cây, mỗi chú cầm một
chiếc lọ. Chúng tôi trả 10 USD cho món quà, ra khỏi cửa hàng và rảo bước
dọc Main Street để tìm kiếm điểm chơi kế tiếp.
Tôi cầm món quà, và trong một khoảnh khắc khủng khiếp, nó trượt khỏi tay
tôi, rơi xuống đất vỡ tan. Chị tôi và tôi, cả hai đều đứng khóc.
Một người lớn tuổi lúc đó chứng kiến những gì vừa xảy ra, bà tới chỗ chúng
tôi. “Hãy mang nó lại cửa hàng - bà nói - Cô chắc chắn họ sẽ đưa cho các
cháu một bộ mới”.
“Cháu không thể làm như vậy - tôi nói - Đó là lỗi của cháu. Cháu đã đánh
rơi nó. Vậy thì làm sao cửa hàng lại phải đưa cho chúng cháu một bộ mới?”.
“Cứ thử xem - bà nói - Cháu đâu biết được”.
Vậy là chúng tôi quay lại cửa hàng và chúng tôi đã không nói dối. Chúng

hàng của ông với một bộ lọ đựng muối và hạt tiêu bị vỡ, thì chính sách công
ty có cho phép các nhân viên đủ tử tế để đưa cho cậu bé một bộ mới?”.
Những nhà lãnh đạo tỏ ra lúng túng với câu hỏi này. Họ biết câu trả lời: có lẽ
là không.
Bởi vì không đâu trong hệ thống kế toán của họ có khả năng tính một bộ lọ
đựng muối và hạt tiêu 10 USD có thể mang lại nguồn thu 100.000 USD như
thế nào. Và do vậy, dễ thấy một cậu bé hôm nay sẽ không có nhiều may
mắn, sẽ bị mời ra khỏi cửa hàng với hai bàn tay không.
Thông điệp của tôi là: có nhiều hơn một cách để đo lợi nhuận và thua lỗ. Ở
mọi mức độ, các doanh nghiệp có thể và cần phải có một trái tim.
Mẹ tôi vẫn còn giữ lọ đựng muối và hạt tiêu 100.000 USD này. Cái ngày
những nhân viên ở Disney World cho đổi lại nó là một ngày tuyệt vời đối
với chúng tôi và cũng là một ngày không tồi đối với Disney!

Nói sự thật
Nếu tôi chỉ được có ba từ để khuyên thì chúng sẽ là “nói sự thật”. Nếu
được thêm ba từ nữa tôi sẽ bổ sung “trong mọi lúc”.
Trung thực không chỉ đúng về đạo đức mà còn mang lại hiệu quả. Trong
một nền văn hóa mà ai cũng nói sự thật thì bạn sẽ tiết kiệm được rất
nhiều thời gian phí phạm dành cho việc kiểm chứng. Khi dạy ở Đại học
Virginia, tôi đã thích áp dụng điều lệ về danh dự. Khi một sinh viên bị
ốm và cần phải thi lại, tôi không cần phải ra một đề mới. Người sinh viên
chỉ cần cam kết là chưa trao đổi với bất kỳ ai về bài thi là tôi để anh ta thi
đúng bài thi cũ.
Người ta nói dối vì rất nhiều nguyên nhân, thông thường vì đó là cách để
đạt được điều họ mong muốn với ít công sức hơn. Nhưng cũng giống như
nhiều chiến lược ngắn hạn, nó không hiệu quả về dài hạn. Sau này bạn sẽ
gặp lại mọi người và họ nhớ là bạn đã nói dối họ. Và họ sẽ nói với rất
nhiều người khác về việc ấy. Đó là điều làm tôi ngạc nhiên về việc nói
dối. Hầu hết những người nói dối đều nghĩ họ sẽ thoát được lời nói dối