Tiểu luận triết học
"Dùng cặp phạm
trù bản chất - hiện
tượng phân tích lối
sống của SVVN
hiện nay"
1
MỤC LỤC
Ti u lu n tri t h cể ậ ế ọ 1
"Dùng c p ph m trù b n ch t - hi n t ng phân tích l i s ng c a SVVN hi n ặ ạ ả ấ ệ ượ ố ố ủ ệ
nay" 1
M C L CỤ Ụ 2
M UỞĐẦ 3
N I DUNGỘ 4
1. C p ph m trù b n ch t - hi n t ng.ặ ạ ả ấ ệ ượ 4
a. Khái ni m:ệ 4
b. M i quan h bi n ch ng gi a b n ch t - hi n t ng.ố ệ ệ ứ ữ ả ấ ệ ượ 4
2. V n d ng c p ph m trù b n ch t - hi n t ng phân tích l i s ng c a ậ ụ ặ ạ ả ấ ệ ượ để ố ố ủ
SVVN hi n nay.ệ 6
K T LU NẾ Ậ 11
TÀI LI U THAM KH OỆ Ả 13
2
MỞ ĐẦU
Hiện nay, Việt Nam chúng ta đã và đang tiến hành xây dựng đất nước theo
công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Đây là một quá trình khó khăn,
đầy thử thách mặc dù trong những năm vừa qua chúng ta đã đạt được một số thành
tựu khả quan: Tỷ lệ tăng trưởng GDP năm 2003 đạt mức cao nhất so với các năm
trước - 7,24%, nạn thất nghiệp giảm bớt, đời sống của nhân dân ngày càng được
nâng cao cả về mặt chất cũng như mặt lượng. Và trong giai đoạn phát triển này thì
không thể không kể đến vai trò của lớp trẻ mà cụ thể là Sinh Viên (SV) - thế hệ sẽ
kế tiếp những truyền thống tốt đẹp của cha ông trong sự nghiệp xây dựng đất nước

b. Mối quan hệ biện chứng giữa bản chất - hiện tượng.
* Bản chất và hiện tượng có tính khách quan và gắn bó chặt chẽ, thống nhất
với nhau:
Bản chất và hiện tượng luôn luôn tồn tại song song với nhau. Bản chất bao
giờ cũng bộc lộ ra qua hiện tượng và ngược lại hiện tượng bao giờ cũng là sự biểu
hiện của một bản chất nào đó.
Thực vậy, không có bản chất nào thuần tuý nằm ở một nơi nào đó bên ngoài
các sự vật, bản chất cũng không phải là cái gì thần bí bên trong sự vật. Bản chất nhất
thiết phải bộc lộ qua hiện tượng. Hiện tượng có tính bản chất, nghĩa là bất cứ hiện
tượng nào cũng là biểu hiện của bản chất, hoặc biểu hiện một mặt nào đó của bản
4
chất. Bản chất như thế nào thì hiện tượng cũng như thế ấy. Khi bản chất bị tiêu diệt
thì sớm hay muộn hiện tượng do nó sinh ra cũng biến mất theo. Bản chất mới ra đời
thì các hiện tượng mới phù hợp với nó cũng dần xuất hiện.
Chính vì có sự thống nhất giữa bản chất và hiện tượng mà con người mới có
thể thông qua những hiện tượng để nhận thức bản chất, phát hiện ra những quy luật
phát triển của sự vật.
* Bản chất và hiện tượng là quan hệ có tính mâu thuẫn:
- Mâu thuẫn giữa bản chất và hiện tượng là mâu thuẫn giữa cái bên trong và
cái bên ngoài.
Bản chất phản ánh cái chung sâu xa, cái bên trong của sự vật. Hiện tưọng
phản ánh cái riêng, cái biểu hiện ra bên ngoài của bản chất. Tất cả các hiện tượng
biểu hiện bản chất theo nhiều cách khác nhau: có hiện tượng biểu hiện một phần bản
chất, có hiện tượng biểu hiện bản chất tương đối đầy đủ, đúng đắn, nhưng đôi khi
hiện tượng biểu hiện bản chất không hoàn toàn đúng đắn, thậm chí còn sai lệch bản
chất bởi vì nếu hiện tượng nào cũng bộc lộ ngay tức khắc và hoàn toàn đầy đủ bản
chất thì con người chỉ cần dùng giác quan mà nhận thức sự vật, chứ không cần dùng
đến các ngành khoa học, kỹ thuật hiện đại.
- Mâu thuẫn giữa bản chất và hiện tượng còn biểu hiện là mâu thuẫn giữa cái
tương đối ổn định và cái thường xuyên biến đổi.

ra trường sẽ xin được một công việc vào biên chế trong Nhà nước, từ đó cuộc sống
cứ thế tiếp diễn. Nhưng ngày nay cơ chế thị trường mở của, SV đã có điều kiện để
phát triển khả năng sáng tạo do có đầy đủ thông tin, một cuộc sống chất lượng tốt
hơn và chủ động hơn trong việc lựa chọn nghề nghiệp. Tất cả những yếu tố đó làm
cho SV năng động hơn, ngày càng chiếm lĩnh những lĩnh vực mới lạ. Vì thế mà bốn
bạn trẻ: Trịnh Xuân Hảo, Phạm Thị Hoàng lam, Trịnh Minh Khôi và Lê Nguyễn Vũ
Bình ( SV ĐH GTVTTPHCM) đã có sự khởi đầu khá ngoạn mục: Khi đang là SV
6
năm thứ 3, họ đã hoàn thành công trình nghiên cứu "thiết kế bảng đèn thông tin điện
tử" - đã đoạt giải nhất SV nghiên cứu khoa học cấp trường và đoạt giải ba Eureka
2002 do Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường cùngTtrung tâm Khoa học Công
nghệ trẻ Thành đoàn TPHCM tổ chức.
Hẳn nhiên, chúng ta chẳng thể nào quên được một chương trình "Người
đương thời" trên sóng VTV3 khi có sự xuất hiện của Bạch Đình Vinh (SV ĐH Bách
Khoa HN) trên chiếc xe lăn điện tử giữa cả gia đình anh - người đã bị một tai nạn
bất ngờ ập đến làm cho anh bị liệt toàn thân, không cử động và cũng không nói được
nhưng bằng chính nghị lực vượt khó phi thường của mình anh đã tập bập bẹ nói, đọc
lại sách vở, thể dục trí óc để phục hồi dần sự làm việc của não bộ và đã đi học trở lại
cùng lớp đàn em, để rồi ngày vui thực sự đã đến với anh khi với điểm số 9,5 xác
nhận anh đã bảo vệ thành công luận văn tốt nghiệp. Khi nói về ước mơ của bản thân
mình, mọi người trong trường quay đều lặng đi xúc động khi nghe anh nói "có nơi
làm việc ổn định, chữa bệnh để cải thiện sức khoẻ tốt hơn khi bố mẹ tuổi già sức
yếu, và có một gia đình riêng nho nhỏ…" - một điều tưởng chừng như đơn giản,
hiển nhiên đối với tất cả chúng ta nhưng nó lại là "ước mơ" của Vinh…
Cuộc sống không phải lúc nào cũng suôn sẻ với tất cả mọi người nên trong cả
nước hiện nay lực lượng SV chiếm đa số và để theo học được một trường ĐH, CĐ,
THCN thì vấn đề đầu tiên mà người học cần phải có là tiền. Đây quả thật không
phải là điều dễ chịu đối với những SV xuất thân từ những gia đình khó khăn. Chính
vì thế mà ngoài việc tìm thêm nguồn vốn từ việc làm thêm, SV đã biết tìm tòi ra
những nguồn hỗ trợ tài chính của ngân hàng Nhà nước, tổ chức kinh tế Xã hội.

chỉ do trí tò mò thúc đẩy và thêm vài lời rủ rê của bạn bè mà cũng muốn thử xem thế
nào và hậu quả là không thể dứt ra được. Những quan niệm bồng bột, khờ dại ấy đã
dẫn đến những kết quả không cách nào cứu vãn nổi. Đó cũng là cách hiểu sai lệch
về bản chất người lớn, cho rằng hiện tượng và bản chất là một. Còn dư luận Xã hội
thì luôn lên án những con người như thế nhưng thực tế họ đã không hiểu rằng đó
8
không hẳn là bản chất của tất cả những SV đó mà đấy chẳng qua chỉ là một hiện
tượng nhỏ nhoi trong vô vàn hiện tượng có thể lý giải bản chất con người, từ đó xa
lánh không có sự giúp đỡ kịp thời cứu vớt họ. Như vậy và với tình trạng như thế sẽ
có hàng nghìn hàng vạn người mắc phải vòng nghiệt ngã của ma tuý và cờ bạc mà
không thoát ra được.
Trong những tệ nạn của giới SV thì không thể không kể đến vấn nạn nữa là
nạn đua xe máy. Nhiều SV cho rằng đua xe mới tỏ rõ bản chất anh hùng của mình
nhưng họ lại không nhận ra rằng hiện tượng mặc dù thống nhất với bản chất, không
tách rời bản chất và bản chất được biểu hiện thông qua hiện tượng nhưng bản chất
sâu sắc hơn, vững chắc hơn nhiều còn hiện tượng vô cùng đa dạng và thường xuyên
biến đổi, do vậy bản chất "người lớn" chẳng những không được biểu hiện qua hành
động đua xe mà những hành động ngông cuồng này còn gây ra những hậu quả
nghiêm trọng cho xã hội. Rất nhiều người vô tội trở thành nạn nhân của những hành
động này, phải mang thương tật suốt đời, thậm chí mất đi cả thứ quý giá nhất của
con người: tính mạng. Một điều cần bàn là hiện nay chúng ta suy nghĩ gì về những
SV này - liệu chúng ta có nên cho rằng đó là những kẻ ngông cuồng, bất mãn Xã hội
như bề ngoài đó không? Ở đây lật lại phạm trù bản chất hiện tượng, ta thấy mặc dù
có một số SV tham gia đua xe nhưng không phải tất cả đều làm vậy và do đó hiện
tượng này không phản ánh đúng đắn bản chất của mọi SV, có chăng chỉ phản ánh
bản chất của một số cá nhân mà thôi. Đúng như chúng ta đã biết nhiều hiện tượng
biểu hiện phiến diện, không phù hợp mà có khi còn xuyên tạc bản chất nữa. Nhưng
nếu để hiện tượng này phổ biến, lan tràn tất yếu sẽ bộc lộ bản chất một cách đúng
đắn, rõ nét. Chúng ta cần phân biệt rõ ràng hiện tượng bản chất để tránh nhìn nhận
sai lầm về SV, đồng thời các công tác giáo dục SV sống theo lối sống giản dị mà

đổi mới công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta? Để trả lời câu hỏi này, nhất
thiết chúng ta phải đi từ từ lối sống cách suy nghĩ của họ để từ đó loại bỏ những
nhược điểm , phát huy những ưu điểm để SV Việt Nam thực sự trở thành những
công dân tốt, người chủ của đất nước. Nghĩa là chúng ta phải ra sức khuyến khích sự
năng động, sáng tạo, linh hoạt của SV trong cuộc sống, sự đùm bọc, nhân ái của tuổi
trẻ đồng thời loại bỏ, diệt trừ những mầm mống xấu xa của chủ nghĩa thực dụng, của
những tệ nạn xã hội trong đời sống SVvốn được coi là trong sáng. SV là những
người chủ tương lai của xã hội, vì thế tất cả những SV như chúng ta hãy tự hào rằng
mình là một phần quan trọng không thể thiếu của xã hội và do vậy mà chúng ta cần
phải thể hiện như thế nào để xứng đáng với niềm tin của mọi người? Câu trả lời đơn
giản là chúng ta hãy thể hiện hết mình (hiện tượng) bằng những năng lực (bản chất)
của bản thân để góp phần xây dựng tổ quốc ngày càng giàu đẹp - văn minh.
11
12
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Giáo trình triết học Mac - Lenin (Trường ĐH QL & KD)
2. Báo Tài Hoa Trẻ (Số 28 ngày 17.9.2003)
(Số 237 ngày 20.11.2003).
13