THUẾ THU NHẬP
Nguyễn Hồng Thắng
Khoa Tài chính nhà nước, UEH
Thuế thu nhập công ty
Thuế thu nhập cá nhân
Thuế tiền
lương
2
Mở đầu
Tại sao đánh thuế thu nhập doanh nghiệp bên cạnh
thuế thu nhập cá nhân?

Vấn đề người đại diện: tạo ra thu nhập cho công ty
không phải chỉ có chủ sở hữu.
Owner và Agent, ai điều hành kd giỏi hơn?

Pháp nhân: thực thể pháp lý độc lập chủ sở hữu

Trách nhiệm hữu hạn: công ty chịu trách nhiệm hữu
hạn còn cá nhân thì không, nên thuế thu nhập công
ty như một loại giá cả trả cho quyền lợi này.

Thống nhất với thuế thu nhập cá nhân: hạn chế
tình trạng tích tụ thu nhập tại công ty nhằm tránh
thuế thu nhập cá nhân. (Nếu không đánh thuế thu
nhập công ty thì cá nhân hành động như thế nào?)
3
Nội dung

Đặc điểm chung của thuế thu nhập



Thuế suất biên có khuynh hướng giảm

Phần lớn mang tính lũy tiến
6
Thuế suất bình quân của thuế thu
nhập công ty tại OECD và EU
Source: International Accounting & Multinational Enterprises – Chapter 16 – Radebaugh, Gray, Black
7
Thuế TN thường mang tính lũy tiến
Thu nhập
Thuế trực thu/thu nhập

Thuế lũy tiến là loại thuế thu nhiều phần trăm hơn
vào thu nhập của người có thu nhập cao và ít phần
trăm vào thu nhập của người có thu nhập thấp.

Cơ sở thực tiễn: người thu nhập cao có nhiều khả
năng trả thuế hơn người thu nhập thấp.

Cơ sở lý thuyết: độ hữu dụng biên của thu nhập
giảm dần
8
Thuế tỉ lệ, thuế lũy thoái và thuế lũy tiến
9
Tham khảo về thuế suất lũy tiến tại Mỹ:
US CIT Rates 2006, 2005, 2004, 2003, 2002

Taxable income
Over Not over Tax rate

Thuế / Thu nhập
Thuế gián thu
Thuế trực thu
Thuế tổng hợp
12
Nguyên tắc chi phối thuế thu nhập
Thuế thu nhập chịu chi phối bởi hai nguyên tắc:

Nguyên tắc quốc tịch

Nguyên tắc nguồn gốc
Lý thuyết về sự hy sinh (Sacrifice Theory)
hy sinh độ hữu dụng (loss of utility)
Phần 2: TÍNH LŨY TiẾN
14
Giả thiết trong Lý thuyết hy sinh

Thu nhập xác định tính hữu dụng và khả năng
nộp thuế.

Độ hữu dụng biên của thu nhập (MU
Y
) giảm đi
khi thu nhập tăng.

Cá nhân có những sở thích giống nhau, tức là
có cùng MU
Y
schedules.
15

2
Y
A
1
Y
B
1
Y
B
2
Y
A
2
0
U
A
1
- U
A
2
= U
B
1
- U
B
2
∆U
A
= ∆U
B

B
2
Y
A
2
0
B
B
A
A
U
U
U
U
11
∆
=
∆
B
B
A
A
U
U
U
U
11
∆
=
∆

- each gives up the same utility from the last unit of income.
- pay tax to equalise post-tax MUY [Bob Beachill, www.imu.ac.uk/ ]
Total
utility
Income
U
A
1
U
B
1
Y
A
1
Y
B
1
0
U
A
2
= U
B
2
Y
A
2
= Y
B
2

CỦA THUẾ THU NHẬP CÔNG TY
24
Tính trung lập của thuế TN công ty

Những biện pháp khuyến khích đầu tư thông qua thuế
của chính phủ không thiên vị cho những dự án đạt lợi
ích xã hội thấp.

Ví dụ 1
Dự án IRR ban đầu KK trung lập KK không trung lập
A 18% 20% 19%
B 14% 17% 20%
C 12% 16% 15%
Dự án B: Dự án có tính xã hội cao
25

Xem xét đầu tư vào 2 trái phiếu chính phủ

Trái phiếu A có thời hạn 2 năm, trả lãi suất
15%/năm trên mệnh giá 1.000.000 đ;

Trái phiếu B có thời hạn 1 năm, trả lãi suất
12% trên mệnh giá 1.000.000 đ.

Chính phủ khuyến khích bằng cách hoàn thuế cho đầu
tư (investment tax credit – form 3468): theo tỷ lệ 20% vốn đầu
tư.
Tính trung lập của thuế TN công ty
Ví dụ 2