Các DNA mạch vòng sợi kép
và sợi đơn Kể từ sau khám phá quan trọng của
Watson và Crick, cho đến nay không
những đã phát hiện thêm các dạng DNA
xoắn phải và xoắn trái, mà trên thực tế
còn có các bộ gene được tổ chức theo
những thể thức khác, đó là:
DNA sợi kép dạng vòng có mặt ở hầu hết
các bộ gene prokaryote, bộ gene một số
virus và bộ gene tế bào chất của các tế
bào eukaryote (các phân tử DNA ty thể
và lạp thể); DNA sợi đơn vòng của một
số virus ký sinh ở vi khuẩn; và bộ gene
RNA của nhiều virus ký sinh ở các thực
vật và động vật. Đáng kể là các virus
RNA gây ung thư, HIV/AIDS và các
virus thuộc họ corona gây viêm phổi cấp
(SARS) với nhiều biến thể có khả năng
lây lan sang nhiều vật chủ khác nhau và
có nguy cơ làm xuất hiện nạn đại dịch
trên phạm vi toàn cầu hiện nay.
* Thảo luận thêm về các bậc cấu trúc
của các nucleic acid:
1- Cấu trúc bậc một của nucleic acid là
các chuỗi polynucleotide;
2- Cấu trúc bậc hai của các nucleic acid
được sinh ra bởi hai loại tương tác không

uracil thay thế cho thymine, nhưng vì
uracil có cấu trúc hoá học tương tự với
thymine và hình thành các liên kết hydro
với adenine y như thế, cả hai nucleic acid
lai theo cùng các quy tắc chung. Tuy
nhiên, vì các mối tương tác này có mặt
khắp nơi, nên có những sơ đồ kết cặp
base biến đổi đôi chút so với các kiểu kết
cặp Watson-Crick; chúng đóng các vai
trò quan trọng trong việc hình thành các
cấu trúc bậc hai và bậc ba.
* Cho đến nay, bên cạnh các cặp base
Watson-Crick chiếm ưu thế trong các cấu
trúc và chức năng của các nucleic acid,
người ta thấy có 28 cách sắp xếp khả dĩ
của ít nhất hai liên kết hydro giữa các
base; điều này cung cấp cơ sở cho một
nhóm đa dạng các tương tác. Có ý nghĩa
đáng kể nhất trong số các cấu hình biến
đổi này là các cặp base Hoogsteen
(Hoogsteen base pairs), vốn góp phần
vào cấu trúc bậc ba của tRNA và cho
phép hình thành các chuỗi xoắn ba (triple
helices). Một sự sửa đổi so với các cặp
base Watson-Crick là các cặp linh hoạt
(wobble pairs).
* Về các cấu hình chuỗi xoắn và tính
mềm dẻo cục bộ trong cấu trúc DNA:
Bên cạnh cấu trúc DNA sợi kép
(dsDNA) dạng B phổ biến do Watson và

gene và điều hoà của nó. Ví dụ: sự kết
cặp base giữa rRNA và mRNA kiểm soát
việc khởi đầu tổng hợp protein; sự kết
cặp base giữa tRNA và mRNA xảy ra
trong dịch mã; các cấu trúc kẹp tóc trong
RNA (RNA hairpin loop) và các vòng
thân (stem loops) kiểm soát sự kết thúc
phiên mã, hiệu quả dịch mã và sự ổn định
của mRNA; và sự kết cặp base RNA-
RNA cũng đóng vai trò quan trọng trong
việc tách bỏ các intron.
3- Cấu trúc bậc ba của các nucleic acid
phản ảnh các mối tương tác góp phần
kiến thiết toàn bộ hình dáng ba chiều của
DNA và RNA. Điều này bao gồm các
tương tác giữa các yếu tố cấu trúc bậc hai
khác nhau, các mối tương tác giữa các
sợi đơn và các yếu tố cấu trúc bậc hai, và
các đặc điểm hình thể của các nucleic
acid.
* Các tương tác sợi bậc ba trong DNA:
Trong DNA, các mối tương tác bậc ba có
liên quan tới sự tương tác giữa các sợi
đơn với các sợi đôi hoặc tương tác giữa
các sợi đôi với các sợi đôi, kết quả là tạo
thành các cấu trúc bộ ba và bốn sợi
(triple and quadruple strand structures).
Các guanine có thể hình thành các bộ
bốn base (base tetrads), và các DNA
chứa các loạt gốc guanine có thể tạo

nhau theo cách tiện ích nhất về mặt năng
lượng và phân tử đó được coi là được
giãn xoắn (relaxed). Tuy nhiên, trong các
DNA mạch vòng, không có các đầu mút
tự do và nó chỉ được biến đổi bằng cách
cắt mở vòng, chứ không phải bằng cách
làm biến dạng nó. Nếu như DNA ở dạng
vòng khép kín tiến hành tháo xoắn thì
cách duy nhất để làm giãn xoắn kiểu vặn
xoắn như vậy được tạo ra thông qua sự
siêu xoắn (supercoiling), tại đó một sự
vặn xoắn được đưa vào trong chính trục
chuỗi xoắn. Trạng thái siêu xoắn là một
dạng khác nữa của cấu trúc bậc ba của
nucleic acid. Ý nghĩa sinh lý học của sự
siêu xoắn là ở chỗ DNA không bị bó chặt
thì thường không có hoạt tính sinh học.
Trạng thái siêu xoắn nghịch tỏ ra cần
thiết cho nhiều quá trình thiết yếu, như:
tái bản, phiên mã và kể cả tái tổ hợp,
DNA siêu xoắn lưu giữ năng lượng để
điều khiển các phản ứng này. Ở các
eukaryote vốn chứa các nhiễm sắc thể
mạch thẳng, các vùng bó chặt về mặt
không gian được bắt đầu bằng cách tổ
chức chromatin thành các vòng với các
đầu mút được cố định bởi các protein
chống đỡ; các nucleosome đưa các cuộn
siêu xoắn nghịch vào trong DNA
eukaryote.