Các giai đoạn trong quá trình
phát sinh loài người
(di tích người cổ)
Vài dẫn liệu về di tích người cổ
Nói chung, các quan điểm của Lamarck
và Darwin về nguồn gốc loài người dược
nhiều nhà khoa học công nhận. Tuy
nhiên, vấn đề là cần có bằng chứng để
chứng minh, đó chính là các hoá thạch.
Hoá thạch là bất kỳ dấu vết nào của sinh
vật cổ xưa còn lại trên vỏ sò, xương hay
dấu vết in trên đất đá. Các mẫu hoá thạch
đã soi sáng và cụ thể hoá quá trình xuất
hiện loài người.
Mẫu hoá thạch thường được đặt tên dựa
vào tên địa điểm tìm thấy nó.Ví dụ, mẫu
xương người tìm thấy ở vùng
Neanderthal của Đức, được gọi là người
Neanderthal.
Có thể kể ra những phát minh chủ yếu
đến năm 1965 như sau:
+ Năm 1856 tìm thấy di tích người
Neanderthal (Đức)
+ Năm 1868 - người Cro-Magnon (Pháp)

+ Năm 1981-1893: Tìm thấy di tích

Giữ khả năng hoạt động 5 ngón của bàn
chân; (4) Sự vận động độc lập của mỗi
ngón được tăng cường, đặc biệt ngón cái
thường đối diện với các ngón khác; (5)
Biến đổi vua thành móng phẳng; (6) Phát
triển súc giác nhậy cảm ở đầu ngón; (7)
Thu ngắn mõm; (8) Thị giác lộ ra và phát
triển khả năng nhìn nổi; (9) Bộ não phát
triển, đặc biệt là vỏ não ; (10) Thường
chỉ có hai vú và (11) Mỗi lứa thường chỉ
đẻ một con. Phần lớn các đặc điểm đó
đều liên quan tới đời sống trên cây.
Bộ Primates xuất hiện cách đây 67 triệu
năm và ít nhất là 37 triệu năm trước khi
tách ra thành 2 nhánh chủ yếu: Prosimian
(Vượn Nguyên thuỷ) và dòng tổ tiên của
người. Hiện nay vẫn tồn tại một số loài
vượn thuột dòng Prosimian, như vượn
cáo (Lemur). Có lẽ dòng vượn tổ tiên của
người đã tách khỏi nhánh chung của
Primates cách ngày nay khoảng 50 triệu
năm. Những mẫu hoá thạch thu thập
được gần đây xác nhận các tổ tiên của
Primates có mặt trên lục địa Á - Âu
(eurasia) và tổ tiên của loài người thì ở
châu Phi.
Năm 1994, các nhà khoả cổ học phát
hiện được hai mẫu hoá thạch Primates
nhỏ có khối lượng khoảng 200gr, đó là
(l) eosimias sinensis ở Trung Quốc cách

Có thể Proconsul là tổ tiên chung của cả
người và vượn người, chứ không phải chỉ
là tổ tiên của hắc tinh tinh và khỉ đột.
Proconsul tồn tại ít nhất khoảng 18 triệu
năm trước đây.
Một sự kiện rất quan trọng là tìm thấy
các mẫu hoá thạch của Kenyapithecus
trong các lớp địa tầng có niên đại 10,5
triệu năm. Một số mẫu xương và răng có
tuổi địa chất từ 9 đến 6 triệu năm được
xem là tiền thân của loài người. Các dẫn
liệu khảo cổ cho phép mô tả khái quát sơ
đồ tiến hoá dẫn đến loài người như sau:
khoảng 45-50 triệu năm trước đây, người
và vượn khỉ có nguồn gốc chung là một
loài linh trưởng cổ. Các nhánh tiến hoá
của các loài khỉ có đuôi và không đuôi đã
tách nhau cách nay khoảng 25-30 triệu
năm, trong đó nhánh tiến hoá thành
người tách ra vào khoảng 5-10 triệu năm.
Do vậy xét về quan hệ họ hàng thì hắc
tinh tinh gần với người hơn cả.
Vấn đề đặt ra là cần xác định thời điểm
xuất hiện những dạng người đầu tiên.
Các mẫu hoá thạch tìm kiếm được cho
thấy Dryopithecus rất giống
Kenyapithecus châu Phi. Hoá thạch của
chúng tìm thấy ở châu Âu từ Thổ Nhĩ Kì
đến Tây Ban Nha trong những địa tầng
niên đại từ 1,5 đến 12 triệu năm. Theo

Khi mới phát hiện người cổ Java, các nhà
nghiên cứu cho rằng sự ra đời dạng
người đầu tiên được tính cách đây
khoảng 500 000 năm. Tuy vậy, các nhà
khảo cổ học dựa trên nhiều mẫu hoá
thạch lại xác định rằng con người xuất
hiện cách đây khoảng 15 triệu năm, các
nhà sinh học phân tử cho là khoảng 3
triệu năm. Sau khi tranh luận, họ tạm thời
thống nhất khoảng 7,5 triệu năm. Ngày
nay đa số quan niệm dạng người đầu tiên
ra đời khoảng 8-10 triệu năm trước đây.
Địa điểm xuất hiện loài người là ở châu
Phi, cụ thể là trên các vùng đất của
Ethiopia, Kenya, Tanzania và Nam Phi.
Khi xem xét bản đồ châu Phi, Y.
Coppens nhận thấy các địa điểm thu mẫu
hoá thạch người cổ chỉ nằm ở Đông Phi,
còn hắc tinh tinh và khỉ đột hiện đang
sống chỉ tìm thấy ở phía Tây châu Phi.
Trong khi đó mẫu hoá thạch người cổ
không tìm thấy ở phái Tây, và mẫu hoá
thạch hắc tinh tinh và khỉ đột không tìm
thấy ở Đông Phi. Sự khác nhau giữa hai
vùng này của châu Phi thể hiện rõ ở chỗ
Đông Phi là đồng cỏ (savanna), còn Tây
Phi là rừng rậm cây to. Như vậy giữa họ
Panidae (hắc tinh tinh và khỉ đột) và họ
người đã có sự cách li địa lý trong quá
trình hình thành loài. Có lẽ, khoảng 8

trên con đường hình thành dạng người.
Mẫu hoá thạch của nhiều loài
australopithecus khác nhau tìm thấy ở
Đông Phi cũng sống trong thời gian cách
thời nay khoảng 5 triệu năm.
Năm 1924, Raymond Dart tìm thấy một
mẫu xương sọ hoá thạch ở Taung thuộc
vùng Đông Nam châu Phi, đó là sọ của
một đứa bé chừng 5-6 tuổi R. Dart khẳng
định rằng đó là một mẫu người nguyên
thuỷ và đặt tên là Australopithecus
africanus (Vượn phương Nam). Phát hiện
này được công bố trên báo Sau của
Johannesburg ngày 25/02/1925.
Đến năm 1936, Robert Broom nhận định
ý kiến của R. Dart đưa ra trước đó là
đúng và cũng năm đó ông đã tìm thấy
một hoá thạch nữ của Australopithecus.
Năm 1948, R. Broom phát hiện
Australopithecus robustus ở Kromdraii
và nghiên cứu hoá thạch của nhiều dạng
Australopithecus, rồi nhấn mạnh
Australopithecus là một giống (genus)
gồm ít nhất hai loài: A. Africanus nhỏ
hơn và A. Robustus to hơn. Theo R.
Broom, A. Africanus xuất hiện sớm hơn,
đã đi bằng hai chân, sống cách thời nay
khoảng 2 triệu năm và tổ tiên của loài
người. Sau 23 năm, đến năm 1959, hai
vợ chồng nhà khảo cổ nhân học người

cao khoảng một mét và nặng gần 30 kg,
đó chính các mẫu xương hoá thạch của
Lucy, có ký hiệu AL 288-1. Việc xác
định niên đại cho thấy Lucy đã từng sống
cách thời nay khoảng 3,5 triệu năm, được
đặt tên loài loài A. Afarensis (Hình 27:
Hình tái tạo của Lucy). Kết quả nghiên
cứu thu nhận được cho thấy người vượn
đã sống cách đây khoảng 4 đến 6 triệu
năm: Suốt một thời gian dài sau đó, Lucy
được coi là tổ tiên của loài người. Về sau
đã được thay đổi bằng loài A. Africanus.
Các dấu vết hoá thạch của
Australopithecus được phát hiện nhiều ở
Đông Phi, trong đó một số mẫu vật đáng
chú ý là:
+ Năm 1994, phát hiện được dạng "con
trai của Lucy", đó là mẫu A. Afarensis có
niên đại 2,9 triệu năm.
+ Năm 1993, Tim White tìm thấy hoá
thạch bậc tiền bối của Lucy ở Aramis,
với hơn 50 mẫu từ 17 cá thể có niên đại
4,4 triệu năm. Đó là loài mới A.
Ramidus.
+ Năm 1995, tại nước cộng hoà Tchad
thuộc Trung Phi, người ta phát hiện
xương hàm dưới của một
australopithecus, được đặt tên là Abel
chứng tỏ cái nôi của loài người không
phải chỉ là Đông Phi. Có thể nói