70

Chỉång 4
CÅ CÁÚU TỈÛ ÂËNH TÁM

4-1. khại niãûm.
Cå cáúu tỉû âënh tám l nhỉỵng cå cáúu vỉìa âënh vë, vỉìa kẻp chàût âäưng thåìi cọ
tạc dủng lm cho tám âäúi xỉïïng ca chi tiãút trng våïi tám ca cå cáúu tỉû âënh tám.
Cå cáúu tỉû âënh tám ráút cáưn thiãút khi phi gạ âàût chi tiãút hai hồûc nhiãưu láưn,
khiãún nhỉỵng láưn gạ âàût âọ tám ca chi tiãút cọ vë trê khäng âäøi. Cạc bãư màût âënh vë
ca cå cáúu tỉû âënh tám âãưu cọ chuøn dëch âỉåüc, khäng cäú âënh, chụng tiãún vo
hồûc li ra cng täúc âäü, cho nãn màût âënh vë âäưng thåìi cng l bãư màût kẻp chàût.
- Ỉu âiãøm :
+ Gim thåìi gian âënh vë v kẻp
chàût chi tiãút.
+ Âäü chênh xạc âënh tám cao, vç
dung sai ca hai màû
t chøn v dung sai
khong cạch hai màût chøn âãưu phán cho
hai bãn
Vê dủ hçnh 4-1: màût âënh vë ca chi
tiãút l hai màût phàóng, kêch thỉåïc giỉỵa hai
màût âënh vë l L
±∆
L
. Vë trê giåïi hản ca chi
tiãút l 1 v 2. Trë säú dëch chuøn låïn nháút


1

2

∆L ∆L

71 4-3. Tỉû âënh tám bàòng chãm.
Hçnh 4-3, tỉû âënh tám bàòng khe chãm : Nhåì li 4 cọ 3 màût vạt nghiãng nhỉ
hçnh chãm, nãn khi vàûn âai äúc 5 tiãún vo, li 4 s âáøy ba con trỉåüt 3 ra âãưu nhau
âãø âënh tám v kẻp chàût ln chi tiãút gia cäng bàòng màût chøn trong ca nọ.
Gọc náng ca chãm thỉåìmg láúy bàòng 15
0
.
Kãút cáúu ca chãm cọ âäü chênh
xạc âënh tám cao, âäü cỉïng vỉỵng täút.
Khi vàûn ngỉåüc âai äúc 5, li 4 âỉåüc kẹo ra v chi tiãút âỉåüc thạo lng.
4-4 Tỉû âënh tám bàòng ân báøy .
Hçnh 4-4 l cạc kãút cáúu tỉû âënh tám bàòng ân báøy, hçnh 4-4a âënh tám bàòng
màût ngoi; hçnh 4-4b, c âënh tám bàòng màût trong.

H
çnh 4-2 : Tỉû âënh tám bàòng ren äúc trại chiãưu nhau .1, 2- khäúi V; 3-trủc
vêt cọ ren trại chiãưu nhau; 4-10-vêt cäú âënh; 5, 6, 8, 9- vêt ;7- chảc.

Âäü chênh xạc âënh vë bàòng phỉång phạp ny phủ thüc vo sỉû làõp ghẹp
cạc chäút quay, tè lãû giỉỵa cạc cạnh tay ân.

4-5. Tỉû âënh tám bàòng cạc âỉåìng cong.
Hçnh 4-5 âënh tám bàòng màût trong ca chi tiãút, dỉûa vo âỉåìng cong ca
rnh âãø âáøy hai chäút âënh vë vo läù chi
tiãút. Hnh trçnh ca loải ny ráút ngàõn, âãø
tàng hnh trçnh cọ thãø lm thnh hai âoản
âỉåìng cong: âoản âáưu gọc náng dỉåïi 30
0

âãø âáøy chi tiãút âi âoản xa, âoản hai gọc
náng nh hån 5
0
âãø kẻp chàût v tỉû hm
âỉåüc.
Vç âỉåìng cong khọ chãú tảo chênh
xạc, nãn âäü chênh xạc âënh tám loải ny
khäng cao làõm.
Cọ thãø dng mám càûp tỉû âënh tám.
Nhåì bạnh ràng hçnh cän nh vàûn lm ω
=
v
a .
Khi θ=1 radian, thç a=r . Do âọ âàûc tênh xồõn a chênh l vẹc tå bạn kênh r .
Khi θ =360
0
=2π radian, ta v âỉûåc mäüt vng xồõn thỉï nháút v vẹc tå bạn
kênh r
0
tråí thnh bỉåïc xồõn t, nghi l :
t2ar
0
=
π
⋅
=

Suy ra :
π
=
π
=
2
t
2

dD2
t
tg
750;0165,0
5,19214,3
10
D
t
tg
041;029,0
11014,3
10
d
t
tg
0
tbtb
0
minmin
0
maxmax
′
≈=
+⋅
⋅
=
+⋅
=
′
≈=

3
, r
n
v láúy âọ lm präfil ca cạc ràng váúu (våïi bỉåïc
tiãún l t) thç ràng cọ thãø tiãúp xục trãn ton chiãưu räüng ca váúu nhỉng váúu khäng
H
çnh 4-6
d
D

a
B
A

A

B
a
)

B

A

R
1

R
1


r
9

r
8

r
7

r
6

r
5

r
4

r
3

a

t

t

o

o’chuøn âäüng theo hỉåïng kênh âỉåüc. Sỉû thay thãú cạc âoản cong xồõn äúc nàòm
trong bãư räüng váúu bàòng cạc cung trn nhỉ thãú cọ sai säú ráút nh, khäng âạng kãø.
Khi váúu xã dëch hỉåïng tám thç ràng tháúp nháút ca nọ àn khåïp våïi âoản
rnh xồõn äúc trong cng, cng lục âọ ràng cao lải àn khåïp våïi âoản rnh xồõn äúc
ngoi cng. Váûy nãúu präfil ràng l r
1
, r
2
, r
3
, r
n
thç váúu s bë kẻt, khäng dëch
chuøn âỉåüc.
Âãø trạnh hiãûn tỉåüng kẻt âọ thç bãư màûût lm ca táút c cạc ràng phi cọ
präfil våïi bạn kênh R cäú âënh låïn hån bạn kênh låïn nháút ca rnh xồõn äúc r
max

=D/2; cn bãư màût läưi ca táút c cạc ràng phi cọ präfil våïi bạn kênh R
1
cäú âënh l
bạn kênh bẹ nháút ca rnh xồõn äúc r
min
= d/2.
Thỉåìng láúy: R = D/2+(5-10)mm v R
1

2
.
Mún tỉû hm âỉåüc, cáưn phi cọ :
1
2
ϕ≤
α
;
2
2
ϕ≤
α

2
H
çnh 4-7
1
3
1
2
3
a) b)

75

Trong âọ :α- Gọc håüp båíi hai tiãúp tuún åí âiãøm tiãúp xục con làn - váût gia
cäng v con làn- li cam;

=α
(2)
So sạnh giỉỵa (1) v (2) , ta cọ
âiãưu kiãûn tỉû hm :
2
1
cos
dD
dH2
ϕ≤
−
+ - Âãø thạo lng con làn ra sau khi hãút lỉûc càõt thç mä men ma sạt trỉåüt do
phn lỉûc N tảo ra phi låïn hån hồûc bàòng mä men ma sạt làn, tỉïc l :
KN2d
2
tgN ⋅⋅≥⋅⋅
α

Do âọ:
d
K2
d
2
tg
⋅
≥⋅
α

2
D
n
2
D
P
FF
1
2
11

Do âọ:
11
2
tgDn
DP
W
ϕ
⋅⋅
⋅
=

Trong âọ: W- lỉûc kẻp (N); P- lỉûc càõt (N); D
1
- âỉåìng kênh trong ca chi tiãút;
D
2
- âỉåìng kênh chäø cọ lỉûc càõt ca chi tiãút;
ϕ
1

1
H
D
1
/2
D
2
/
2
α
α

H
çnh 4-8
O
B
A

R
1

R
2

P
F
2

F
1

4-7. Tỉû âënh tám bàòng l xo âéa (hçnh 4-9) :
Kãút cáúu l xo âéa l mäüt loải kãút cáúu cọ tênh âënh tám ráút cao (0,01
÷
0,03
mm), lỉûc kẻp låïn, âån gin v thao tạc dãù dng.
Âỉåìng kênh âënh vë khi biãún
dảng cọ thãø thay âäøi (tàng hồûc gim)
0,15÷ 0,4mm. Âỉåìng kênh ngoi D tỉì
18÷ 200mm, âỉåìng kênh trong d tỉì 4
âãún 160mm, bãư dy t tỉì 0,5
÷
1,25 mm.
Läù l xo âéa hçnh trủ mi bọng âảt
cáúp 7- cáúp 8 (R
a
=1,25
÷
0,63) lm màût
âënh vë våïi trủc tám theo làõp ghẹp
H
7
/h
6
hồûc G
7
/g
6
.
Váût liãûu l xo âéa âỉåüc dáûp bàòng
thẹp 50C2A, 45, Y7A. Täi cỉïng HRC


A
-
A

1

2

3

4

5

4

166
φ 60

77

Hồûc
Wtg33,1Q
1
⋅⋅=
β

=
β

Trong âọ: M
c
- Mä men càõt; R- bạn
kênh läù phäi; f- hãû säú ma sạt giỉỵa phäi v
l xo; K- hãû säú an ton (k=1,5÷2).
Khi kẻp chàût, âỉåìng kênh ngoi
thỉåìng tàng 1,5 δ
D
v âỉåìng kênh trong gim 1,5δ
d
.
- Säú lỉåüng l xo âéa cáưn tênh theo cäng thỉïc :
x
c
M
MK
n
⋅
=

Trong âọ: n-säú l xo; M
x
-mä men xồõn do mäüt l xo âéa truưn.

4
-8. Tỉû âënh tám bàòng äúng kẻp co bọp ân häưi.


D
/2
W
Q
β
β
1
12
H
çnh 4-13
a) b)
c)
H
çnh4-12
1 2
3

478

Rnh v läù äúng kẻp cọ cạc kiãøu nhỉ hçnh 4-13 ty theo tiãút diãûn ca phäi.
Kiãøu a:läù vng, 4 rnh; kiãøu b: läù hçnh chỉỵ nháût, 4 rnh; kiãøu c:läù 6 cảnh, 3 rnh.
Khi äúng kẻp nàòm trong äø kẻp thç tu theo âỉåìng kênh phäi to nh khạc
nhau m âiãøm tiãúp xục giỉỵa äúng kẻp s khạc nhau.
Gọc cän α ca pháưn lm viãûc khi åí trảng thại tỉû do v khi åí trảng thại kẻp

⎜
⎝
⎛
+
⋅=

ÅÍ âáy: ϕ
1
, ϕ
2
- Gọc ma sạt giỉỵa äúng kẻp våïi v v våïi chi tiãút.

2
α
- l nỉỵa gọc cän ca äúng kẻp.
Nãúu giỉỵa phäi v äúng kẻp cọ khe håí f thç lỉûc kẻp trãn phi âỉåüc trỉì båït âi
mäüt thnh pháưn lỉûc W
2
cáưn âãø lm cạc mnh hçnh mạng A, B, C biãún dảng mäüt
khong l f.
Cọ thãø coi cạc mnh âọ nhỉ nhỉỵng dáưm cäng xän âỉåüc ngm mäüt âáưu cọ
chiãưu di L chëu lỉûc W
2
åí âáưu âãø biãún dảng mäüt âoản f.
Vç thãú :
f
L
JE3
W
3

2

f
A
-
A

1

A

A
B
C

79

J- Täøng mä men quạn tênh ca 3 hçnh mạng A,B,C.
Do âọ lỉûc kẻp W l :
f
L
JE3
tg
2
tg
1
QW

3
1
⋅
⋅
⋅
−
⎟
⎠
⎞
⎜
⎝
⎛
+
=
ϕ
α

- Váût liãûu chãú tảo äúng kẻp co bọp ân häưi bàòng thẹp tháúm cạc bon, hồûc
thẹp cọ thnh pháưn cạc bon cao. Âäúi våïi nhỉỵng chi tiãút låïn nàûng, äúng kẻp thỉåìng
lm bàòng thẹp håüp kim 12XH3A hồûc 15XA, 4XC, 9XC, cng cọ thãø dng thẹp
Y6A ÷Y10A, nhiãût luûn pháưn âi âãún âäü cỉïng HRC =30÷35, pháưn lm viãûc
HRC =55÷60.
- Ỉu âiãøm ca äúng kẻp co bp ân häưi: kãút cáúu nh, âån gin, thao tạc tiãûn
låüi v nhanh.
- Nhỉåüc âiãøm: khäng hon ton tiãúp xục våïi c bãư màût phäi theo c tiãút
diãûn ngang hay dc.

4-9. Tỉû âënh tám bàòng cháút do.
Dng cạ
c cháút do âãø âënh tám v kẻp chàût chi tiãút trong âäư gạ l mäüt



82


83