HUTECH
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC K THUT CÔNG NGH TP. HCM V LÊ KIM TÚ
CÁC TNH VEN BIN NG
BNG SÔNG CU LONG PHI
LÀM GÌ NG PHÓ VI
NC BIN DÂNG
LUN VN THC S
Chuyên ngành : Công ngh Môi trng
Mã s: 0981081040 TP. H CHÍ MINH, 2011
HUTECH
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC K THUT CÔNG NGH TP. HCM V LÊ KIM TÚ
CÁC TNH VEN BIN NG
BNG SÔNG CU LONG PHI
LÀM GÌ NG PHÓ VI
NC BIN DÂNG
LUN VN THC S
Chuyên ngành: Công ngh Môi trng
Mã s: 0981081040
HNG DN KHOA HC:
Tin Giang, Bn Tre, Trà Vinh, Sóc Trng, Cà Mau, Bc Liêu và Kiên Giang có
chiu dài b bin 700km, chim 23% so vi c nc, 25 ca lch ln và nh. Vùng
ven bin còn có h thng sông ngòi t nhiên và nhân to dày đc thun li cho vic
thông thng vi các tnh khác và các quc gia láng ging.
Vi tng din tích các huyn ven bin là 18,066.6 km
2
, chim gn 46 % din
tích ca toàn BSCL, dân s 10,88 triu ngi vào nm 2010 chim 50% dân s
ca vùng . Kinh t vùng ven bin này ch yu ph thuc vào nông nghip và thy
sn, chim 53 % GDP ca BSCL. Trong nhng nm gn đây ngành du lch cng
phát trin mnh góp phn thúc đy kinh t ca c nc, chim 35% GDP dch v
toàn vùng. Nhng đây là vùng thp nên s chu nhiu nh hn
g do bin đng ca
bin đi khí hu toàn cu, nc bin dâng và hot đng ca các nc thng ngun
sông Mêkong. Trong mùa khô nc mn xâm nhp sâu vào ni đng gây khó khn
trong sn xut và sinh hot ca ngi dân. Trc tình hình cp bách đó, các tnh
ven bin BSCL đã và đang thc hin các bin pháp đ ng phó và thích nghi vi
tình hình bin cp bách nh hin nay.
MC LC
M U 1
1 TÍNH CP THIT CA TÀI 1
2. TNG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN CU 2
2.1 Tình hình nghiên cu th gii 2
2.2 Tình hình hình nghiên cu ti Vit Nam 4
3. TÍNH MI CA TÀI 7
4. MC TIÊU CA TÀI 7
5. NI DUNG NGHIÊN CU 8
6. PHNG PHÁP TIP CN CHÍNH 8
7. I TNG, PHNG PHÁP NGHIÊN CU 8
8. GII HN CA TÀI 9
9. KT QU D KIN 9
CHNG 1: C IM T NHIÊN CA VÙNG VEN BIN BSCL 10
1.1 V TRÍ A LÝ 10
1.2 C IM A HÌNH 11
1.3 C IM A CHT 12
1.4 C IM KHÍ TNG THY VN 12
1.4.1 c đim khí tng 12
1.4.1.1 Nhit đ khơng khí 12
1.4.1.2 Nng và bc x 13
1.4.1.3 m khơng khí 13
1.4.1.4 Ch đ gió 14
1.4.1.5 Mây: 15
1.4.1.6 Ma: 15
1.4.2 c đim thy vn 16
1.4.2.1 Ch đ thy vn mùa cn 16
1.4.2.2 Thy triu khu vc ven bin BSCL 16
HUTECH
3. 1 CÁC CA SƠNG BSCL 45
3.1.1 Sơng Hu 45
HUTECH
iii
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
3.1.2 Sơng Tin 49
3.2 CH THY NG LC CÁC VÙNG VEN BIN BSCL 50
3.2.1 Ch đ thy đng lc vùng bin Hà Tiên – Cà Mau 50
3.2.2 thy đng lc vùng bin Cà Mau – Bc Liêu 51
3.2.3 Ch đ thy đng lc vùng bin Bc Liêu – Hàm Lng (Trà Vinh) 53
3.2.4 Ch đthy đng lc vùng bin Trà Vinh – Gò Cơng 55
3.3 HOT NG CA CÁC NC THNG NGUN SƠNG MEKONG
S LÀM O LN CH DỊNG CHY – GIA TNG XĨI L H
LU LỊNG SƠNG 56
3.4 XÂY DNG KCH BN NBD 60
3.4.1 Các kch bn NBD 60
3.4.2 Kt qu tính tốn theo kch bn NBD 61
3.5. NH HNG CA NBD I VI CÁC TNH VEN BIN BSCL 62
3.5.1 C s tác đng mc nc vùng ven bin và ca sơng vùng BSCL 62
3.5.2 Tác đng ca NBD đn kinh t, xã hi 62
3.5.3 Tác đng đi vi nơng nghip 63
3.5.4 Tác đng đi vi thy sn 64
3.5.5 Tác đng đi vi nng lng, cơng nghip, giao thơng vn ti và xây
dng 66
3.5.6 Tác đng đi vi sc khe, đi sng, ngh ngi và du lch 67
3.5.7 Tác đng đn c s h tng k thut ven bin: 68
3.5.8 Tác đng đi vi h sinh thái t nhiên 69
4.3.1 Các bin pháp bo v: 85
4.3.2 Các bin pháp thích nghi 85
4.3.3 Các bin pháp di di: 86
4.4 K HOCH HÀNH NG THÍCH NG VI NC BIN DÂNG
VÙNG VEN BIN BSCL 86
CHNG 5: KT LUN VÀ KIN NGH 89
5.1 KT LUN 89
5.2. KIN NGH 90
HUTECH
v
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
DANH MC HÌNH NH & BIU
Hình 1.1: Bn đ vùng ng bng Sơng Cu Long 11
Hình 1.2: Phân b nhit đ trung bình nm vùng BSCL 14
Hình 1.3: Phân b lng ma trung bình nm BSCL 16
Hình 1.4: So sánh đ mn nm 2010 và nm 2009 18
Hình 1.5: Mng li sơng rch ni vùng BSCL: 19
Hình 1.6: Hình nh sơng Cu Long nhìn t v tinh ch còn 7 ca sơng 20
Hình 1.7: Lc đ t nhiên vùng BSCL 23
Hình 2.1: Nc dâng cao làm st l ca bin phng Nhà Mát, Tp. Bc Liêu 40
Hình 2.2: Mt đon đê b
in ti p Vàm Ry (xã Bình Sn, huyn Hòn t) b xói l
đc ngi dân t gia c. 41
Hình 2.3: Tình trng khơ hn kéo dài khin đng rung nhim phèn mn, gây khó
khn trong vic sn xut ca nơng dân ti tnh Cà Mau. 42
Hình 2.4: Kinh Xáng Xà No, TX. V Thanh, tnh Hu Giang đang b nc mn ln
dài ti 3 m và nng 300 kg đang gim mnh bi tình trng đánh bt q
mc. nh: National Geographic. 66
Hình 4.1: Mơ hình kt hp ni tơm và bo v rng ngp mn ti Cà Mau 81
Hình 4.2: H thng đê bao ngn mn Kiên Giang 85
HUTECH
vii
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
DANH MC BNG BIU
Bng 1.1: Nhit đ trung bình các tháng trong nm 13
Bng 1.2: m trung bình tháng 13
Bng 1.3: Tc đ gió BSCL 15
Bng 1.4: Lng ma trung bình nhiu nm BSCL. n v: mm 15
Hình 1.4: So sánh đ mn nm 2010 và nm 2009 18
Bng 1.5: Tng hp các nhóm đt và quy mơ đin tích phân b theo 8 tnh ven bin
BSCL (đn v: Ha) 22
Bng 4.1: Phân b din tích rng ngp mn các tnh ven bin BSCL 80
HUTECH
viii
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
BNG CHÚ GII CÁC CH VIT TT
BTNMT B Tài ngun & Mơi trng
BKH Bin đi Khí hu
BSCL ng bng sơng Cu Long
IPCC y ban liên Chính ph v Bin đi khí hu
GDP Gross Domestic Product -Tng thu nhp quc ni
KCN Khu cơng nghip
NBD Nc bin dâng
cn kit, dch bnh có nguy c bùng phát. Nu ch có NBD thì mc đ tác hi ch
gii hn mt phn din tích
ven bin BSCL. Nhng nu thêm vào đó là các nc
thng ngun xây dng hàng lot các cơng trình thy đin thì phm vi xâm nhp
mn s ln sâu hn vào BSCL làm cho din tích đt nơng nghip gim nhiu hn.
Vi nhng nguy c trên, NBD cùng vi vic nhng tác đng ca các nc
thng ngun ca sơng Mekong nh Trung Quc đang có d án xây dng 8 đp
thy đin thng
ngun sơng Mekong có th gây ra nhng tn tht vi nhng
mc đ khác nhau cho chính mơi trng ca các tnh ven bin BSCL và các vùng
khác, …
HUTECH
2
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
Tồn cnh trên cho thy vùng ven bin BSCL đang gp phi nhng thách
thc ln, nh hng khơng nh đn s phát trin chung ca vùng và đt nc. Cn
nghiên cu và đa ra các gii pháp đ xây dng và phát trin kinh t ca vùng theo
hng phát trin bn vng.
gii quyt nhng u cu khó khn trên cn có mt đ tài nghiên cu v
nc bin dâng và cách đ ra các bin pháp ng phó. tài “
Các tnh ven bin
ng Bng Sơng Cu Long phi làm gì đ ng phó vi nc bin dâng” nhm đáp
ng các u cu đó.
Vic thc hin đ tài là cn thit và phù hp vi nhu cu thc tin ti vùng ven
bin BSCL gn vi vic phát trin kinh t và bo v mơi trng bn vng.
2. TNG QUAN V TÌNH HÌNH NGHIÊN CU
2.1 Tình hình nghiên cu th gii:
Ngày nay vi s tin b vt bt ca
khoa hc k thut và cơng ngh, góp
phn khơng nh nâng cao cht lng cuc sng ca con ngi. Bên cnh đó vn tn
cây n trái h hi.
Trc nhng
thc trng đó, các nc tiên tin nm trong vùng chu nh hng
ca NBD đã có nhng nghiên cu và nhng gii pháp nhm hn ch ti đa nhng
tác đng xu và đ ra nhng gii pháp phát trin bn vng. Nh trình đ khoa hc
k thut, tim lc kinh t, trình đ dân trí cao mà mt s nc đã đt đc nhng
thành tu nht đnh.
Ti M, ngày 12/05/2010 đã thơng qua d lut v chng BKH nhm hn ch
lng khí thi gây hiu ng nhà kính, ơ nhim mơi trng, s dng các ngun nng
lng sch hn ch vic nhp khu du, phát trin kinh t to ra nhiu cơng vic n
đnh cho ngi dân. Vi mc tiêu nm 2020 c nc s gim 17% lng khí CO
2
và các khí gây hiu ng nhà kính, nm 2050 s gim đc 80% so vi mc ca nm
2005. in ht nhân, nng lng sch khuyn khích s dng thay th dn du m.
u t phát trin cơng ngh xanh, xây dng ci to h thng giao thơng vn ti.
Nhiu ngi đã t tp ti qung trng thi đi NewYork hơ vang khu hiu, trng
bày hình nh v BKH.
Ti Nht Bn, chính ph đã dùng gói tài chính ln tr cp khon 19,5 t USD
t nay đn 2012 đ ng h các nc đang phát trin chng li BKH, tham gia vi
M, các nc Châu Âu h tr to khung cho các nc này gim phát thi các khí
nhà kính và ơ nhim vào mơi trng.
Theo các nghiên cu khoa hc ca các nc Anh – Hà Lan cho thy mc nc
bin dâng 2 cm vào cui th k 18; 6 cm vào th k 19, tng nhanh chón
g đn mc
báo đng 19 cm và d báo 80cm đn 150 cm vào trong th k 21. Mc nc bin
dâng cao đe da nhiu khu vc ven bin thp, các thành ph ln trên th gii nh
Ln ơn, NewYork, Bc Kinh.
ca trng quan h cơng chúng Ln-ơn Jakarta, Indonesia đã hng ng li
kêu gi này bng cách xp thành ch s 350 trong khn viên ca trng
.
2.2 Tình hình hình nghiên cu ti Vit Nam:
Vit Nam nm trong nhóm các quc gia chu nh hng ln do tác đng ca
hin tng BKH và NBD. Các vùng đt thp nh vùng h lu sơng Mekong
(Vit Nam), sơng Ganges - Brahmaputra (Bangladesh) và sơng Nile (Ai Cp). c
bit là vùng ven bin BSCL vi đc thù v kinh t, xã hi và trình đ dân trí s
trc tip chu nh hng nghiêm trng do tác đng BKH din ra. Chúng ta cn
tìm ra các gii pháp và tin hành mt cách nhanh chóng hp lý đ hn ch s nh
hng
ca tình hình này giúp cho BSCL nói chung và các tnh ven bin ca
vùng này nói riêng phát trin theo hng n đnh và bn vng.
HUTECH
5
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
Xây dng, tơn to và bo v h thng đê bao, chuyn đi c cu ca vùng,
tìm ra các ging cây trng vt ni thích hp. Vn đ này là đc bit quan trng
đi vi các tnh ven bin BSCL.
Thc t hin nay vic chng BKH và NBD đang là vn đ cp bách ca
vùng trong nhng nm gn đây.
ã có nhiu hi ngh tho lun v vn đ nà
y.
Bên cnh nhng thành tu đt đc vn còn nhiu khó khn vp phi. c
bit vn đ NBD đang đe da s phát trin kinh t ca c vùng. Hu qu là din
tích ngp mn ca vùng ngày càng tng, ơ nhim suy thối đt, l lt ngày càng
din bin phc tp.
Sóc Trng có 72km b bin và 3 ca sơng là nh An, Trn , M Thanh.
Theo kch bn NBD 1
Trà Vinh là tnh nm gia sơng Tin và sơng Hu, tip giáp vi bin ơng là
vùng đt thp ven bin nên chu tác đng nng n do BKH. Mùa khơ, nhiu khu
vc b nc mn xâm nhp, làm sn xut đình tr, thiu nc ngt…NBD cao gây
ngp úng nhiu khu vc nh hng nghiêm trng đn cuc sng ca ngi dân và
sn xut.
UBND tnh Trà Vinh đã cùng vi các ban ngành đa phng và phi hp cht
ch vi S Tài ngun & Mơi trng ca tnh
đã thc hin chng trình mc tiêu
quc gia ng phó vi tình hình BKH. Xây dng các chng trình hành đng c
th, làm c s khoa hc giúp cho UBND tnh ch đo các s, ban ngành, huyn, xã
thc hin theo phng thc tt nht.
S Tài ngun và Mơi trng tnh Trà Vinh đã xây dng xong khung chng
trình hành đng thích ng vi BKH tnh Trà Vinh giai đon 2009-2015 và tm
nhìn 2020 nhm ng phó, thích ng vi BKH
tồn cu trong thi gian ti.
ng và Chính ph đã sm có nhng bin pháp nhm hn ch tình hình nh
hng trên nh tham gia và phê chun Cơng c khung ca liên hip quc v
BKH và ngh đnh th Kyoto.
Ngày 02/12/2008 th tng chính ph Nguyn Tn Dng đã ban hành quyt
đnh s 158/ Q-TTg phê duyt chng trình mc tiêu quc gia ng phó vi s
bin đi khí hu. Qn trit ch đo ca ng, Chính ph, và các ban ngành tin
hành n
ghiên cu tình hình din bin ca BKH và NBD, đa ra nhng gii pháp
ng phó vi tình hình cp bách này. Trong nhng nm qua, s lng nghiên cu v
đ tài này cng đc các ban ngành ht sc quan tâm nh là tháng 6 nm 2009 B
Tài ngun Mơi Trng hồn thành kch bn BKH và NBD cho Vit Nam đ góp
HUTECH
7
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
à NBD đn các tnh ven bin BSCL.
(2) Phân tích đánh giá và d báo các tác đng này đn khu vc.
(3) xut các gii pháp đ s dng bn vng các ngun tài ngun và thích
HUTECH
8
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
ng vi tình trng BKH và NBD nh hin nay.
5. NI DUNG NGHIÊN CU
tài s tp trung gii quyt các cơng vic sau:
(1) Tìm hiu, thu thp s liu v q trình gây ra nc bin dâng vùng ven
bin BSCL và chun b cho cơng tác nghiên cu.
(2) Da trên các s liu xây dng gi thit s b kch bn NBD.
(3) xut các gii pháp qun lý nhm hn ch tác đng ca NBD kh
u vc
ven bin BSCL
6. PHNG PHÁP TIP CN CHÍNH
i tng nghiên cu chính là các tnh ven bin BSCL. ây là vùng rng
ln có nhiu tim nng và có h sinh thái đa dng và đã có rt nhiu nghiên cu v
vùng này. Trên c s nghiên cu nh hng ca NBD và đ xut các gii pháp ng
phó, s dng tài ngun thiên nhiên bn vng phát trin kinh t. Nhng đc đim đó
cùng
vi mc tiêu và ni dung trên, hng tip cn ca đ tài:
Tip cn t tng th đn chi tit
7. I TNG, PHNG PHÁP NGHIÊN CU
i tng nghiên cu: là tình trng NBD ca các tnh ven bin BSCL kèm
theo hot đng các nc thng ngun sơng Mekong.
Tp trung nghiên cu đi tng nghiên cu đ tìm ra đc các gii pháp ng
phó vi s bin đi, d báo bin đi
theo các kch bn.
a đim và phm vi nghiên cu: đa đim nghiên cu là các tnh ven bin
- a ra các gii pháp cho vùng ven bin BSCL nhm hn ch nh
hng ca NBD.
HUTECH
10
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
CHNG 1:
C IM T NHIÊN CA VÙNG VEN BIN
BSCL
1.1 V TRÍ A LÝ
BSCL có ta đ 8
0
35’ – 10
0
02’30’’ v đ Bc và 104
0
25’ – 106
0
50’ kinh
đ ơng, phía bc giáp Campuchia, phía ơng Bc giáp ơng Nam B, phía Tây
giáp Vnh Thái Lan, phía Nam và ơng Nam giáp bin ơng, bao gm 13 tnh:
Long An, Tin Giang, Bn Tre, ng Tháp, Vnh Long, Trà Vinh, An Giang, Cn
Th, Hu Giang, Sóc Trng, Bc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang. ây là vùng châu th
h lu sơng Mekong có din tích 39.734 km
2
chim hn 79% din tích ca tam giác
châu Mekong.
Vùng ven bin BSCL bao gm 22 huyn ven bin ca 8 tnh bao gm
2
huyn ca tnh Long An: Cn c, Cn Giuc; 3 huyn ca tnh Tin Giang: Gò
Cơng, Gò Cơng ơng, Gò Cơng Tây; 4 huyn ca tnh Bn Tre: Bình i, Ba Tri,
“Các tỉnh ven biển Đồng Bằng Sông Cửu Long phải làm gì để ứng phó với nước biển dâng”
- Vùng ngp kín ng Tháp Mi.
- Vùng ngp úng kéo dài trung tâm Bán đo Cà Mau.
- Vùng ngp mn ven bin.
1.3 C IM A CHT
Vùng ven bin BSCL có chiu dài khong 700km, s phân b đa cht
tng đi phc tp và có cu trúc là trm tích b ri có chiu dày khá ln. Khu vc
Tây Bc thuc các huyn Hà Tiên, Kiên Long, Hòn t có đá gc gn mt đt, các
khu vc còn li có tng
đá gc cách mt đt 300÷1.000m. Thành phn đa cht bao
gm sét, bi cát mn, cát thơ, si, cui. Lp trên phân b phc tp, mm yu, dày
khong 5m, t l sét cao.
Gm có các loi:
1. Thành h các trm tích tr gm các phc h ngun gc
2. Thành h lc ngun màu đ
3. Thành h cacbonat
4. Thành h lc ngun phun trào
5. Thành h bin cht
6. Thành h granit biotit, granitdiorit, granoxienit.
1.4 C IM KHÍ TNG
THY VN
BSCL có khí hu nhit đi gió mùa cn xích đo m quanh nm vi 2 mùa
mùa khơ t tháng 11 đn cui tháng 6, thnh hành gió mùa ơng Bc, mùa ma t
tháng 5 đn tháng 11 thnh hành gió mùa Tây Nam.
1.4.1 c đim khí tng
1.4.1.1 Nhit đ khơng khí
BSCL có nhit đ cao và tng đi đng đu. Nhit đ trung bình hàng
nm 26,4÷27,3
0
C. Tng nhit đ nm 9.500÷10.000