TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SẢN XUẤT
VÀ TIÊU THỤ DÂU HẠ CHÂU Ở
HUYỆN PHONG ĐIỀN-TP.CẦN THƠ
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
PHÚ LỆ QUYÊN NGUYỄN BẢO ANH
Mã số SV: 4043662

Điền – Thành Phố Cần Thơ đã nhiệt tình cung cấp số liệu, giúp đỡ tôi
trong quá trình nghiên cứu.
Thay lời cảm tạ, kính chúc Quý Thầy Cô dồi dào sức khỏe.

Ngày… tháng… năm 2008
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Bảo Anh www.kinhtehoc.net


ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện. Các số liệu thu thập
và kết quả phân tích trong đề tài là hoàn toàn trung thực. Đề tài không trùng với bất
cứ đề tài nghiên cứu khoa học nào.

Ngày… tháng… năm 2008
Sinh viên thực hiện


.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
Ngày… tháng… năm 2008
Thủ trưởng đơn vị
www.kinhtehoc.net


iv

www.kinhtehoc.net


v
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
Ngày… tháng… năm 2008
Giáo viên phản biện
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: .....................................................................6
2.2.1. Chọn địa bàn nghiên cứu:.........................................................................6
2.2.2. Số liệu thu thập: .........................................................................................6
2.2.3. Phân tích dữ liệu:.......................................................................................7
CHƯƠNG 3. TỔNG QUAN VỀ HUYỆN PHONG ĐIỀN – THÀNH PHỐ
CẦN THƠ ........................................................................................................... 10
3.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN:.....................................................................................10
3.1.1. Vị trí địa lý: ................................................................................................10
3.1.2. Đất đai:........................................................................................................10
3.1.4. Khí hậu: ......................................................................................................10
3.2. TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI: .....................................................................11
3.2.1. Đơn vị hành chính: ....................................................................................11
www.kinhtehoc.net


vii
3.2.2. Dân số: ........................................................................................................11
3.2.3. Văn hóa - xã hội: ........................................................................................11
3.2.4. Cơ cấu ngành nghề: ...................................................................................12
3.2.5. Điều kiện cơ sở hạ tầng: ............................................................................12
3.3. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRONG HUYỆN: .......................12
3.3.1. Trồng trọt: ..................................................................................................12
3.3.2. Chăn nuôi: ..................................................................................................13
3.3.3. Thủy sản: ....................................................................................................13
3.3.4. Công tác khuyến nông và bảo vệ thực vật:..............................................14
CHƯƠNG 4. PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ
DÂU HẠ CHÂU Ở HUYỆN PHONG ĐIỀN – THÀNH PHỐ CẦN THƠ... 15
4.1. GIÁ TRỊ KINH TẾ CỦA CÂY DÂU HẠ CHÂU:.............................................15

4.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TRỒNG DÂU HẠ CHÂU CỦA NÔNG HỘ

PHỤ LỤC............................................................................................................ 51

www.kinhtehoc.net


ix
DANH MỤC BIỂU BẢNG
Trang
Bảng 1. MÔ TẢ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU.......................................................6



x
DANH MỤC HÌNH
Trang
Hình 1. TRÌNH ĐỘ VĂN HÓA CỦA CÁC ĐÁP VIÊN TẠI ĐỊA BÀN
NGHIÊN CỨU.....................................................................................................18
Hình 2. KINH NGHIỆM TRỒNG DÂU HẠ CHÂU........................................18
Hình 3. CƠ CẤU CHI PHÍ/CÔNG ĐẤT TRỒNG DÂU HẠ CHÂU..............23


www.kinhtehoc.net

1
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU
1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ:

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nằm ở hạ lưu sông Mê Kông với đất
đai màu mỡ, sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, thuộc vùng khí hậu nhiệt đới…
thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp đa canh nhiệt đới. Theo Tiến sĩ Nguyễn
Minh Châu, Viện trưởng Viện nghiên cứu cây ăn quả miền Nam, ĐBSCL không
chỉ là vựa lúa mà cây ăn trái cũng được xem là thế mạnh, là vùng sản xuất cây ăn
trái lớn nhất nước, chiếm khoảng 60% trong tổng diện tích vườn cây ăn trái của
cả nước. Một số tỉnh có diện tích vườn cây ăn trái lớn như Tiền Giang (chiếm
23% diện tích toàn vùng), Bến Tre, Vĩnh Long (mỗi nơi chiếm 15%)… Thành
phố Cần Thơ tuy diện tích sản xuất nông nghiệp nói chung, cây ăn quả nói riêng
không nhiều như các địa phương khác, nhưng có vùng cây ăn quả khá nổi tiếng
là huyện Phong Đ
iền, đang phấn đấu đến năm 2010 trở thành quận sinh thái của
thành phố. Nhắc đến địa danh Phong Điền, nhiều người nghĩ ngay đến chợ nổi và
những vườn cây ăn trái bạt ngàn, mơn mởn suốt bốn mùa. Cây ăn trái huyện
Phong Điền có cam mật, cam sành, sầu riêng, vú sữa,… đặc biệt là những năm
gần đây, khi nói đến đặc sản của huyện, nhiều ng
ười thường nhớ đến vị thơm,
ngọt của dâu Hạ Châu. Giống dâu này có phẩm chất vượt trội hơn các giống dâu
khác, lại ít tốn công chăm sóc hơn so với một số loại cây ăn quả khác. Hiện nay,
dâu Hạ Châu là cây trồng có giá trị kinh tế cao, đã được đăng ký bảo hộ thương
hiệu dâu Hạ Châu, và không chỉ nổi tiếng ở khu vực ĐBSCL, Thành phố Hồ Chí
Minh (TP.HCM)… mà còn được xu

tới.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể:
- Đánh giá thực trạng chung của nông dân sả
n xuất và các đối tượng thu
mua dâu Hạ Châu ở huyện Phong Điền – Thành phố Cần Thơ.
- Phân tích chi phí, doanh thu, lợi nhuận đạt được của nông dân trồng dâu
Hạ Châu và các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm dâu
Hạ Châu ở huyện Phong Điền – Thành phố Cần Thơ.
- Phân tích những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức trong quá trình sản
xuất và tiêu thụ dâu Hạ Châu ở huy
ện Phong Điền – Thành phố Cần Thơ.
- Đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả sản
xuất và tiêu thụ dâu Hạ Châu ở huyện Phong Điền – Thành phố Cần Thơ trong
thời gian tới.
1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU:
- Thực trạng sản xuất, tiêu thụ của nông dân và các đối tượng thu mua dâu
Hạ Châu ở huyện Phong Điền – Thành phố Cầ
n Thơ hiện nay như thế nào?
- Chi phí, doanh thu, lợi nhuận của nông dân trồng dâu Hạ Châu hiện nay có
hợp lý, đạt hiệu quả nhất chưa và các nhân tố ảnh hưởng như thế nào đến quá
www.kinhtehoc.net

3
trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm dâu Hạ Châu ở huyện Phong Điền – Thành phố
Cần Thơ?
- Quá trình sản xuất, tiêu thụ dâu Hạ Châu ở huyện Phong Điền – Thành
phố Cần Thơ hiện nay có những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức nào?
- Có những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ dâu Hạ
Châu ở huyện Phong Điền – Thành phố Cần Th
ơ trong thời gian tới?

www.kinhtehoc.net

4
Châu (thương lái, chủ vựa, tiểu thương) gặp thêm một số khó khăn khác như sau:
do thời điểm thực hiện đề tài không trùng khớp với mùa vụ thu hoạch dâu Hạ
Châu, cho nên tìm kiếm thương lái để phỏng vấn là một trở ngại lớn. Đồng thời,
chủ vựa thu mua, tiểu thương bán lẻ tại các chợ ở rất xa địa bàn nghiên cứu. Đây
là một hạn chế rấ
t lớn của đề tài. Vì vậy, thông qua phỏng vấn bán cấu trúc, đề tài
chỉ phân tích tổng quát tình hình thu mua, tiêu thụ và một số nhân tố ảnh hưởng
đến hoạt động kinh doanh của các tác nhân tham gia vào kênh phân phối. Từ đó,
cũng đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phân phối sản dâu phẩm
Hạ Châu.
Hai hiệu quả đầu tiên liên quan đế
n quá trình sản xuất còn hiệu quả thứ ba
liên quan đến vấn đề thị trường. Trong sản xuất nông nghiệp điều mà các chủ hộ
quan tâm nhất là làm sao khi sản xuất mang lại thu nhập cao nhất cho họ. [7,
tr.79].
2.1.2. Một số chỉ tiêu kinh tế để đánh giá hiệu quả kinh tế:
- Tổng thu nhập = Giá bán x Tổng sản lượng
- Tổng chi phí = Chi phí lao động + Chi phí vật chất + Chi phí khác
- Lợi nhuận = Tổng thu nhậ
p - Tổng chi phí
- Thu nhập/Chi phí (chỉ tiêu phản ánh hiệu quả đầu tư, nghĩa là khi nông hộ
đầu tư một đồng sẽ thu được bao nhiêu đồng giá trị sản xuất). [6, tr.46].
- Lợi nhuận/Thu nhập (chỉ tiêu phản ánh tỷ suất lợi nhuận, nghĩa là nông hộ
giữ được bao nhiêu phần trăm trong giá trị sản xuất tạo ra). [6, tr.46].
www.kinhtehoc.net

6
- Thu nhập/Ngày công (chỉ tiêu phản ánh giá trị sản xuất mà mỗi thành viên
trong hộ tham gia sản xuất tạo ra). [6. tr.46].
- Lợi nhuận/Ngày công (tiêu chí phản ánh số tiền mà nông dân kiếm được
khi tham gia sản xuất. [6, tr.46].
2.1.3. Giới thiệu sơ lược về dâu Hạ Châu:
- Về nguồn gốc cây dâu Hạ Châu tại huyện Phong Điền – Thành phố Cần
Thơ: Vào năm 1960, ông Lê Quang Dực ở xã Nhơn Ái, huyện Phong Điền, Cần
Thơ là ng
ười đầu tiên ở ĐBSCL nhân giống thành công loại cây đưa về từ miền
Đông (Lái Thiêu, Bình Dương). Theo lời kể của người thân ông Dực, vào thời
điểm đó, thương lái từ Lái Thiêu đến Phong Điền bán dâu, ông Dực thấy loại dâu
này có phẩm chất vượt trội hơn một số loại dâu khác, nên ông giữ lại hột và nhân
giống để trồng. Hiện nay, trên phần đất của nhà ông Dực vẫn còn 40 cây dâu “tổ

7
- Dâu Hạ Châu đã được Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Sở hữu trí tuệ Việt
Nam công nhận nhãn hiệu hàng hóa năm 2006.
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
2.2.1. Chọn địa bàn nghiên cứu:
Địa bàn khảo sát tại huyện Phong Điền là thị trấn Phong Điền (gồm ấp
Nhơn Lộc 1A), xã Nhơn Ái (gồm ấp Nhơn Bình, ấp Nhơn Phú, ấp Nhơn Thọ), xã
Mỹ Khánh (gồm ấp Mỹ Hòa). Phương pháp ch
ọn địa bàn nghiên cứu dựa theo
một số tiêu chí sau:
- Tham khảo số liệu từ các Báo cáo Kinh tế, Niên giám Thống kê huyện
Phong Điền năm 2006. Đồng thời tham khảo sự giới thiệu của các cô, chú, anh,
chị Phòng Kinh tế huyện, trạm Khuyến nông để chọn địa bàn có diện tích trồng
dâu Hạ Châu tương đối lớn.
- Cách chọn nông hộ phỏng vấn như sau: Trước tiên, tham khảo danh sách
các hộ nông dân có trồng dâu Hạ Châu t
ừ Ban Khuyến nông của Thị trấn Phong
Điền, xã Nhơn Ái, xã Mỹ Khánh. Sau đó, trực tiếp đến địa bàn nghiên cứu, tiến
hành chọn nông hộ để phỏng vấn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên.
Bảng 1. MÔ TẢ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
Xã Ấp Số mẫu Cơ cấu (%)
TT Phong Điền Nhơn Lộc 1 9 20,5
Mỹ Khánh Mỹ Hòa 9 20,5
Nhơn Bình 14 31,8
Nhơn Phú 8 18,2
Nhơn Ái
Nhơn Thọ 1 4 9,1
Tổng 44 100,0
(Nguồn: Kết quả khảo sát 44 hộ tại vùng nghiên cứu, 2008)
2.2.2. Số liệu thu thập:

phỏng vấn bán cấu trúc đối với 02 thương lái, 01 chủ vựa thu mua dâu Hạ Châu
tại địa bàn nghiên cứu.
Nội dung phỏng vấn hai đối tượng trên gồ
m:
+ Thông tin tổng quát về nguồn lực kinh doanh của thương lái, chủ vựa
(trình độ văn hóa, thời gian tham gia ngành nghề, nguồn vốn…).
+ Khái quát về phương thức mua vào và bán ra.
+ Một số thuận lợi, rào cản khi tham gia vào kênh tiêu thụ.
2.2.3. Phân tích dữ liệu:
- Phương pháp thống kê mô tả: đề tài sử dụng phương pháp trung bình số
học đơn giản, tỷ lệ % để phân tích thực trạng sản xuất và tiêu thụ dâu Hạ Châu
của nông h
ộ gồm các nguồn lực sẵn có như diện tích đất sản xuất, kinh nghiệm
sản xuất, vốn sản xuất, nguồn lực lao động; các chỉ tiêu kinh tế như chi phí, thu
nhập, lợi nhuận, các tỷ số tài chính…
- Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính: mục đích của việc thiết lập
phương trình hồi quy là tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến một chỉ tiêu quan trọng
www.kinhtehoc.net

9
nào đó (chẳng hạn như năng suất/công, lợi nhuận/công). Chọn những nhân tố có
ý nghĩa, từ đó phát huy nhân tố có ảnh hưởng tốt và khắc phục nhân tố có ảnh
hưởng xấu. Trong đề tài, phân tích 02 phương trình hồi quy tuyến tính sau:
Phương trình hồi quy tuyến tính 1 có dạng:
Y
1
= b
0
+ b
1

độ văn hóa của các đáp viên (đa số là chủ hộ), số năm sản xuất.
Phương trình hồi quy tuyến tính 2 có dạng:
Y
2
= b
0
+ b
1
X
1
+ b
2
X
2
+ … + b
i
X
i
Trong đó: Y
2
: Lợi nhuận có tính công lao động gia đình (biến phụ thuộc)
B
0
: hệ số tự do
B
i
: (1, 2,…,n): là các hệ số
X
1
, X

- Phương pháp phân tích phương sai một yếu tố: sử dụng 01 biến yếu tố để
phân loại các quan sát thành các nhóm khác nhau. Ở đ
ây, so sánh có sự khác biệt
hay không về giá bán giữa những nhóm hộ có phương thức tiêu thụ khác nhau.
www.kinhtehoc.net

10
- Phương pháp phỏng vấn bán cấu trúc: được sử dụng nhằm thu thập thông
tin tổng quát về hoạt động kinh doanh của thương lái, chủ vựa.
- Phương pháp phân tích ma trận SWOT: được sử dụng để phân tích mục
tiêu nghiên cứu về những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức trong quá trình
sản xuất, tiêu thụ dâu Hạ Châu. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy
những thu
ận lợi, cơ hội; đồng thời khắc phục những khó khăn, thách thức để
nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân trồng dâu và các đối tượng thu mua dâu
Hạ Châu ở huyện Phong Điền – Thành phố Cần Thơ trong thời gian tới.
Theo Niên giám Thống kê huyện Phong Điền, 2006, huyện Phong Điền có
diện tích tự nhiên 12.359,57 ha. Trong đó, đất nông nghiệp chiếm
đến 10.678,57
ha, chiếm đến 86,4% trong tổng diện tích đất tại huyện. Trong đó, đất trồng cây
lâu năm là 5.928,7 ha, chiếm 55,5% trong tổng diện tích đất nông nghiệp, có diện
tích lớn nhất so với các loại đất nông nghiệp khác dùng cho trồng cây hàng năm,
đất vườn tạp, đất có mặt nước nuôi trồng thủy sản. Điều này cho thấy, huyện có
điều kiện tự nhiên đất đai phù hợp cho việc trồng cây ăn trái lâu n
ăm, cho nên
việc đầu tư trồng cây ăn quả là một trong những mục tiêu phát triển quan trọng
của huyện.
3.1.4. Khí hậu:
Theo Niên giám Thống kê huyện Phong Điền, 2006:
- Huyện Phong Điền có đặc tính khí hậu nhiệt đới gió mùa của vùng đồng
bằng miền Nam bộ của Việt Nam. Có hai mùa rõ rệt: mùa khô (bắt đầu từ khoảng
tháng 12 đến khoảng tháng 04 của năm sau) và mùa mưa (bắt đầu từ khoả
ng
tháng 05 và chấm dứt vào khoảng cuối tháng 11).
www.kinhtehoc.net

12
- Nhiệt độ không khí trung bình trên địa bàn huyện dao động khá rộng từ
22,3
0
C đến 33,6
0
C. Tháng 12 và tháng giêng hằng năm thường có nhiệt độ thấp
nhất khoảng 19,4
0
C, trong khi đó tháng 04, tháng 05 có nhiệt độ cao nhất, lên đến

3.2.3. Văn hóa - xã hội:
Theo Niên giám Thống kê huyện Phong Điền, 2006:
- Về hệ thống giáo dục, năm 2006-2007, có 4 trường mầm non, 02 trường
mẫu giáo, có khoảng 2.500 trẻ em đến trường trong độ tu
ổi này. Về trường trung
học phổ thông, tổng cộng có 30 trường học, trong đó có 23 trường tiểu học, 05
www.kinhtehoc.net

13
trường trung học cơ sở, 02 trường trung học phổ thông; với tổng số học sinh
tương ứng là 14.398 học sinh, trong đó, có 6.983 học sinh tiểu học, 5.556 học
sinh trung học cơ sở, và 2.083 học sinh phổ thông trung học. Tổng số giáo viên
giảng dạy cả ba cấp là 777 giáo viên, trong đó, giáo viên tiểu học là 426 người,
giáo viên trung học cơ sở là 281 người, giáo viên trung học phổ thông chỉ có 53
người.
- Về cơ sở y tế
, năm 2006, toàn huyện chỉ có 01 bệnh viện, 01 phòng y tế,
05 trạm y tế xã với 60 giường bệnh, 60 y, bác sĩ. Số xã chuẩn Quốc gia về y tế.
- Về cơ sở văn hóa giáo dục như sau: có 1 thư viện với 2.950 đầu sách, có
01 trung tâm văn hóa, 01 trung tâm triển lãm, 01 nhà bảo tàng tại trung tâm
huyện.
3.2.4. Cơ cấu ngành nghề:
Theo phòng Kinh tế huyện, tốc độ tăng trưởng kinh tế GDP tăng bình quân
hằng năm 21%. Riêng năm 2006, t
ốc độ tăng trưởng kinh tế trên địa bàn huyện
đạt đến mức 14,04%, vượt 0,58% so với kế hoạch. GDP bình quân đầu người đạt
khoảng 3,89 triệu đồng/người/năm vào năm 2000 đã tăng lên đạt khoảng 6,537
triệu đồng năm 2005, tốc độ tăng GDP bình quân đầu người xấp xỉ 11%/năm.
Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch dần theo xu hướng thương mại – d
ịch