Tiểu luận

CNH-HĐH nông
nghiệp nông thôn P.5

I. Lời mở đầu
Công nghiệp hoá nông nghiệp và nông thôn là quá trình
vô cùng quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất
nước, nhất là những nước đang phát triển như nước ta hiện nay.
Một đất nước bị chiến tranh tàn phá, có cơ sở vật chất nghèo
nàn lạc hậu vì vậy mục tiêu chính được Đảng và Nhà nước đề
ra và thực hiện cho bằng được đó là p hải công nghiệp hoá hiện
đại hoá đất nước. Muốn vậy trước hết phải công nghiệp hoá
hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn bởi 80% người dân Việt
Nam sống bằng nông nghiệp. Trong giai đoạn hiện nay chúng
ta phải ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất, chú trọng phát
huy nguồn lực con người bởi nguồn lực con người đóng vai trò
quan trọng chủ chốt trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại
hoá nông nghiệp nông thôn. Con người sáng tạo ra máy móc
quản lý và sử dụng hợp lý máy móc hiện đại để phục vụ và làm
cho cuộc số ng con người thoải mái hơn, thoả mãn các nhu cầu
tự nhiên của con người. Ngoài ra phải thúc đẩy chuyển dịch cơ

tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ
khoa học - công nghệ tạo ra năng suất lao động xã hội cao.
Khái niệm công nghiệp hoá này được Đảng ta xác định rộng
hơn những quan niệm trước đó bao hàm cả về hoạt động sản
xuất kinh doanh, cả về dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội, được
sử dụng bằng các phương tiện và các phương pháp tiên tiến
hiện đại cùng với kỹ thuật và công nghệ cao. Như vậy công
nghiệp hoá mới teo tư tưởng mới không bó hẹp trong phạm vi
trình độ các lực lượng sản xuất đơn thuần kỹ thuật đơn thuần
để chuyển lao động thủ công thành lao động cơ khí như quan
niệm trước đây.
Theo tinh thần của nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần
thứ VIII và Hội nghị Trung ương lần thứ VII công nghiệp hoá
nông thôn là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với việc
đổi mới căn bản về công nghệ và kỹ thuật ở nông thôn, tạo nền
tảng cho việc phát triển nhanh, bền vững theo hướng nâng cao
hiệu quả kinh tế ở nông thôn, góp phần phát triển bền vững nền
kinh tế quốc dân với tốc độ cao.
Công nghiệp hoá hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn là
quá trình phức tạp không đơn giản, vì vậy Đảng và Nhà nước
phải đưa ra những chiến lược bước đi cụ thể và hiệu quả. Bước
đầu tiên của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá là phải
đưa phương pháp sản xuất công nghiệp, máy móc thiết bị vào
sử dụng trong nông nghiệp và sản xuất ở nông thôn để thay thế
lao động thủ công. Nông thôn Việt Nam luôn mang nặng tính
thủ công trong sản xuất nông nghiệp vì vậy để thay đổi tập
quán, cách làm của nông dân là bước đi vô cùng khó, phải thực
hiện theo từng bước đi từ từ chậm chạp. Đưa dần phương pháp
sản xuất bằng máy móc để con người dần tiếp nhận phương
pháp sản xuất này.Không thể đột ngột thay thế ph ương pháp

nông nghiệp để tăng giá trị của chúng, mở rộng thị trường cho
chúng.
Hiện đại hoá là quá trình liên tục nâng cao trình độ khoa
học, kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất và đời sống ở nông
thôn, cải thiện tổ chức sản xuất và hoàn thiện đời sống ở nông
thôn, tạo ra một nền sản xuất trình độ ngày càng cao, cuộc sống
ngày càng văn minh, tiến bộ. Hiện đại hoá nông thôn không chỉ
bao gồm công nghiệp hoá, nâng cao trình độ kỹ thuật - công
nghệ và tổ chức trong các lĩnh vực khác của sản xuất vật chất ở
nông thôn mà con bao gồm cả việc không ngừng nâng cao đời
sống văn hoá, tinh thần, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng xã
hội hệ thống giáo dục đào tạo y tế, các dịch vụ phục vụ đời
sống khác ở nông thôn.Về bản chất, hiện đại hoá là quá trình
phát triển toàn diện có kế thừa ở nông thôn. Hiện đại hoá hoàn
toàn không có nghĩa là xoá bỏ toàn bộ những gì đã tạo dựng
trong quá khứ cũng không có nghĩa là phải đưa toàn bộ công
nghệ, thiết bị tiên tiến và hiện đại vào nông thôn ngay một lúc
mà là tận dụng, cải tiến, hoàn thiện từng bước nâng cao trình
độ khoa học - kỹ thuật - công nghệ, trình độ tổ ch ức và quản lý
sản xuất nông nghiệp lên ngang tầm với trình độ thế giới.
Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá có liên quan mật
thiết với nhau, chúng tương tác với nhau, sự khácnhau giữa
chúng chỉ mang tính tương đối, vì chúng có nội dung đan xen
vào nhau, bổ sung cho nhau để mục đích cuối cùng là đưa kinh
tế nông thôn phát triển đi lên ngang tầm với thế giới.
2. Tại sao phải tiến hành công nghiệp hoá nông nghiệp
nông thôn
Nước ta đi từ xã hội phong keíen phát triển đi thẳng lên
chế độ xã hội chủ nghĩa mà không qua chế độ tư bản chủ nghĩa
vì vậy cơ sở vật chất còn nghèo nàn lạc hậu, phương thức quản

hoá cho nhân dân, thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội, bảo
vệ và cải thiện môi trường sinh thái.
Nhân tố trung tâm của nền kinh tế xã hội chủ nghĩa chính
là người lao động. Con người đóng vai trò vô cùng quan tr ọng
trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá con người sáng
tạo ra máy móc, bảo quản máy móc, con người luôn muốn nâng
cao trình độ của mình hay là nâng cao chất lượng của lực lượng
sản xuất. Nhưng để biến đổi về chất lực lượng sản xuất là một
điều vô cùng khó khăn mà không dễ gì thực hiẹn được, nhưng
quá trình công nghiệp hoá lại tạo ra cơ sở vật chất để làm biến
đổi căn bản lực lượng sản xuất, nâng cao vai trò của lực lượng
sản xuất nhờ đó cũng làm nâng cao vai trò của người lao động.
Cách mạng xã hộ i chủ nghĩa thành công chính là khối liên
minh vững chắc giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân
và đội ngũ tri thức. Nhưng khối liên minh này cần phải được
củng cố và phát triển đi lên chứ không thể chỉ là khối ô hợp.
Nền kinh tế tăng trưởng và phát triển là nhờ thành tựu công
nghiệp hoá mang lại, là cơ sở kinh tế để càng gia cố vững chắc
thêm khối liên minh. Ngoài ra quá trình công nghiệp hoá đã
góp phần tăng cường quyền lực, sức mạnh và hiệu quả của bộ
máy quản lý kinh tế của Nhà nước.
Quá trình công nghiệp hoá tạo điều kiện vật chất để xây
dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ vững mạnh trên cơ sở đó mà
thực hiện tốt sự phân công và hợp tác quốc tế. Sự công nghiệp
hoá đất nước thúc đẩy quá trình phân công lao động xã hội phát
triển, thúc đẩy quá trình quy hoạch vùng lãnh thổ hợp lý theo
hướng chuyên canh tập trung làm cho quan hệ kinh tế giữa các
vùng các miền trở lên thống nhất cao hơn. Công nghiệp hoá
không những có tác dụng thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng phát
triển cao mà còn tạo tiền đề vật chất để xây dựng, phát triển và

cư làm nông nghiệp đã khiến cho đất nước càng ngày càng thụt
lùi không phát triển. Bởi vậy Đảng và Nhà nước ta đã đặt ra
mục tiêu là phải chuyển đổi căn bản từ nền kinh tế nông nghiệp
sang nền kinh tế công nghiệp đưa đất nước trở thành một nước
công nghiệp hoá. Nhưng cách mạng công nghi ệp không chỉ là
chuyển đổi cơ cấu thủ công sang cơ khí mà phải gắn liền với
điện khí hoá và tự động hoá sản xuất từng nước và trong toàn
bộ nền kinh tế quốc dân. Ngoài ra thị trường cũng là một yếu
tố vô cùng quan trọng trong lĩnh vực tiêu thụ hàng hoá nông
sản phẩm. Vì vậy phải thúc đẩy hình thành và mở rộng các loại
thị trường bao gồm thị trường sản phẩm, ngoài ra còn phải có
các loại thị trường như thị trường vốn, lao động, công nghệ.
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp là quá trình
chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng nhanh tỷ
trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và
dịch vụ, giảm dần tỷ trọng sản phẩm và lao động các ngành
công nghiệp. Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, quy
hoạch phát triển nông thôn, bảo vệ môi trường sinh thái, tổ
chức lại sản xuất và xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp, xây
dựng nền dân chủ công bằng, văn minh, không ngừng nâng cao
đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân ở nông thôn. Đất
nước ta phần lớn là lao động trong nông nghiệp cơ cấu khu vực
I quá lớn trong khi đó khu vực II lại quá nhỏ bé. Lao động
trong nông nghiệp dư thừa thường không biết làm gì dẫn đến
lãng phí tài nguyên con người. Vì vậy mục tiêu chính quan
trọng nhất là phải thu hẹp lực lượng sản xuất trong nông
nghiệp bằng cách đưa máy móc thiết bị vào thay thế một số vị
trí lao động của con người. Máy móc hiện đại làm tốn ít nhân
lực hơn, con người lao động cũng được giám bắt khối lượng
công việc từ đó tăng nhanh lực lượng lao động của các ngành

nước ta hiện nay
Đối mặt với thực trạng nông nghiệp nước ta hiện nay,
Đảng và Nhà nước ta đã nhận ra một số mặt yếu kém, một số
thực trạng vẫn tồn tại song hành cùng với sự phát triển của
nông thôn. Hiện nay sản xuất nông nghiệp ở nước ta phổ biến
còn trong tình trạng phân tán, đơn lẻ, thiếu sự phối hợp nên
chất lượng sản phẩm không đồng nhất, thu gom và vận chuyển
khó khăn giá thành cao. Trong cùng một sản p hẩm luôn có sự
cạnh tranh, sự tranh chấp về lợi ích giữa người sản xuất, thu
gom với người chế biến, tiêu thụ và người chịu thiệt cuối cùng
lại chính là người nông dân. Đó cũng chính là sự bất cập trong
nền kinh tế thị trường hiện nay.
Cho đến nay trình độ công nghiệp nông thôn còn ở trạng
thái manh nha, yếu ớt, kinh tế nông thôn còn ở trạng thái manh
nha, yếu ớt, kinh tế nông thôn còn nặng tính thuần nông.
Những khảo sát của những thập kỷ gần đây, ở nhiều vùng của
đất nước cho thấy cơ cấu lao động trong nông nghiệp hầu như
không thay đổi. Ngoài ra do cơ chế quản lý tập trung quan liêu
bao cấp kéo dài làm cho không ít người lao động đã quen với
tâm lý ỷ lại, trông chờ thiếu nhạy bén khi phải đối mặt với việc
làm và thu nhập khi chuyển sang kinh tế thị trường .
Về phương diện quản lý tổng thể nền kinh tế, các chính
sách công nghiệp hoá hầu như chưa quan tâm xử lý tổng thể và
hợp lý mối quan hệ giữa nông thôn và thành thị. Trong nhiều
thập kỷ, chiến lược ưu tiên phát triển công nghiệp nặng trên
thực tế chưa có tác động tích cực cho việc tăng cường mối liên
kết giữa thành thị và nông thôn. Trong những giải pháp tiến
hành, chưa đặt đúng vai trò ngành nghề và công nghiệp nông
thôn như một khâu trung gian để qua đó thực hiện chuyển giao
công nghệ, một mặt công nghiệp tác động vào nông nghiệp,

phải làm việc cầm chừng khi qua mùa thu hoạch. Do vậy không
ít hộ gia đình côn nghiệp nông thôn phải dành toàn bộ thời gian
của lao động gia đình cho hoạt động nông nghiệp trong lúc thời
vụ khẩn trương.
Do thiếu vốn đầu tư sản xuất mà khả năng của người nông
dân cũng có hạn do không được đào tạo một cách chính quy và
cơ bản nên ở hầu hết các địa bàn nông thôn các quá trình sản
xuất và chế biến đều trải qua nhiều công đoạn nhỏ và phân tán.
Sản xuất theo quy mô nhỏ, đơn sơ, thủ công là chính thì các hộ
gia đình khó có điều kiện có được công nghệ t inh chế tốt nhất
bởi vậy chất lượng sản phẩm mới trở nên thấp kém, không đủ
tiêu chuẩn phân phối trong nước hoặc xuất khẩu ra nước ngoài.
Ngoài ra nếu sản phẩm được mang ra xuất khẩu cũng chỉ được
bán với giá rẻ mạt, chính vì vậy các doanh nghiệp Việt Nam
mới thường xuyên bị kiện bán phá giá.
Để sản xuất kinh doanh có hiệu quả chất lượng nhưng nó
cũng chỉ là một trong những yếu tố quyết định sự thành công
của các doanh nghiệp, ngoài ra còn một yếu tố vô cùng quan
trọng nữa đó là giá thành sản phẩm. Giá thành của một sản
phẩm còn được coi là yếu tố cơ bản nhất trong cạnh tranh giữa
các công ty với nhau. Các doanh nghiệp khi muốn tăng lợi
nhuận kinh doanh, tăng khối lượng sản phẩm bán ra nhưng
khách hàng lại cực kỳ khó tính. Họ luôn muốn mua được
những hàng hoá rẻ nhất, chất lượng thì tốt nhất, vì vậy phá giá
thành là đánh đúng tâm lý của người tiêu dùng. Nhưng không
phải cứ giảm thật mạnh giá mà không quan tâm tới lợi nhuận
của doanh nghiệp. Giảm giá quá thấp thì chỉ bán được sản
phẩm nhiều thì doanh nghiệp cũng không thể có lãi. Đối với
các doanh nghiệp ở nông tôn thì cách giảm giá duy nhất chỉ có
thể là cải tiến trong lĩnh vực sản xuất. Phân định rõ và kết hợp

do chưa được sự quan tâm giúp đỡ có hiệu quả vì vậy mà nông
thôn vẫn chưa tiếp cận được với trình độ phát triển của thành
thị. Chính phủ luôn kêu gọi các vùng tạo điều kiện thuận lợi
cho các nhà đầu tư, đầu tư vào xây dựng cơ sở vật chất cho quá
trình công nghiệp hoá. Những chính sách khuyến khích mà các
vùng đưa ra cũng không thu hút được tiềm năng đầu tư ở bên
ngoài. Ngoài ra một số vùng còn mất trật tự an ninh an toàn
cho người lao động cho công nhân vì vậy sẽ gây tâm lý lo ngại
cho những nhà đầu tư muốn đầu tư vào phát triển công nghiệp.
Có rất nhiều nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư, vì vậy làm sao
để huy động được nguồn vốn đó là cả quá trình lâu dài tạo
niềm tin cho các nhà đầu tư.
Khi các nhà đầu tư trở nên tin tưởng thì họ sẵn sàng đầu
tư nguồn vốn của mình khi đó vừa phát triển được công nghiệp
của vùng đó lại vừa tạo điều kiện việc làm cho lao động dư
thừa rỗi trong vùng.
Trong những thập kỷ gần đây Việt Nam đã có những bước
đi quan trọng đưa nền kinh tế phát triển đi lên.Nhưng song
hành cùng với đó là những khó khăn, những sai lầm cần phải
khắc phục. Vấn đề trọng tâm là phải có một chính sách phù hợp
để đưa đất nước phát triển đi lên sánh tầm cùng với các nước
trên thế giới.
Một số thành tựu to lớn của các nước trong khu vực đã
cho Việt Nam rất nhiều kinh nghiệm quý báu phục vụ đắc lực
cho nền kinh tế Việt Nam. Như Trung Quốc là một ví dụ điển
hình bởi Trung Quốc là quốc gia đất rộng, người đông n hưng
họ lại có những thành tựu to lớn về nông nghiệp trong thời kỳ
cải cách. Đó là sự phát triển của công nghiệp thành thị và công
nghiệp nông thôn (còn gọi là các xí nghiệp hương trốm). Trong
thời kỳ cải cách, công nghiệp nông thôn mang đặc thù Trung

phải xây dựng một nền nông nghiệp và kinh tế nông thôn có cơ
sở vật chất kỹ thuật hiện đại, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp
để lực lượng sản xuất phát triển mạnh tạo nên cơ cấu kinh tế
hợp lý, năng suất, sản xuất và lao động cao, khả năng cạnh
tranh hàng hoá mạnh.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng
sản Việt Nam đã quyết định phấn đấu đưa nước ta đến năm
2020 là cơ bản trở thành một nước công nghiệp. Để thực hiện
được điều đó, Đảng và Nhà nước ta đã đặt ra những mục tiêu
phù hợp với tình hình đất nước. Đầu tiên phải phát triển toàn
diện nông lâm ngư nghiệp, hình thành nên các vùng tập trung
chuyên canh có cơ cấu h ợp lý về cây trồng, vật nuôi, có sản
phẩm hàng hoá nhiều về số lượng tốt về chất lượng, đảm bảo
an toàn về lương thực trong xã hội đáp ứng được yêu cầu của
công nghệ chế biến của thị trường trong và ngoài nước. Ngoài
ra phải phát triển công nghiệp chế biế n nông lâm thuỷ sản, với
công nghệ ngày càng cao gắn với nguồn nguyên liệu và liên kết
với công nghiệp ở đô thị. Bên cạnh đó phải phát triển các
ngành nghề, làng nghề truyền thống và các ngành nghề mới bao
gồm: tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp sản xuất hàng tiêu
dùng, hàng xuất khẩu, công nghiệp khai thác và chế biến các
nguồn nguyên liệu phi nông nghiệp, các loại hình dịch vụ, phục
vụ sản xuất và đời sống nhân dân. Kết cấu hạ tầng kinh tế xã
hội cũng phải được xây dựng, củng cố và đổi mới, từng bước
hình thành nông thôn mới văn minh và hiện đại.
Định hướng cuối cùng đó là hoàn thành cơ bản việc giao
đất giao rừng cho hộ nông dân. Có chính sách hợp lý trợ giúp,
khuyến khích nông dân giải quyết khó khăn về vốn, giá cả vật
tư nông nghiệp, thị trường tiêu thụ sản phẩm việc Đại hội Đảng
lần thứ VIII đề ra định hướng lớn có tính chất chiến lược và

hiện việc phân công lao động ngay trên địa bàn, trước hết là
các ngành sử dụng nguyên liệu tại chỗ, cần nhiều lao động như:
chế biến nông lâm thuỷ sản, sản xuất vật liệu xây dựng…. Hình
thành ngay từ đầu các khu công nghiệp ở nông thôn gắn kết
ngay từ đầu lợi ích kinh tế giữa người sản xuất nguyên liệu với
các cơ sở thu mua chế biến kinh doanh nông lâm thuỷ sản.
Phải xây dựng được mối quan hệ sản xuất phù hợp kinh tế
hộ nông dân và nền kinh tế nhiều thành phần tồn tại lâu dài
trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá nông nghiệp nông
thôn. Mọi thành phần kinh tế đều có vai trò quan trọng và đều
được phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhà nước
cần tạo mọi điều kiện thuận lợi để kinh tế hộ gia đình phát
triển, quy mô sản xuất hàng hoá ngày càng lớn và phát triển
kinh tế trang trại. Khuyến khích hỗ trợ và tạo điều kiện phát
triển kinh tế hợp tác xã trên cơ sở liên kết hợp tác tự nguyện
giữa các hộ gia đình và các trang trại bằng nhiều hình thức,
nhiều quy mô nhiều cấp độ đa dạng để nâng cao hiệu quả kinh
tế hộ gia đình và kinh tế xã hội nông thôn. Hợp tác xã phải tập
trung tìm đầu vào và đầu ra cho sản xuất nông nghiệp, tổ chức
thực hiện tốt việc quy hoạch và hướng dẫn nông dân ứng dụng
khoa học công nghệ mới, chuyển đổ i cơ cấu sản xuất. Nhà
nước hỗ trợ hợp tác xã đào tạo cán bộ và có chính sách thúê
phù hợp đối với các hoạt động dịch vụ. Phát triển quỹ tín dụng
nhân dân ở xã để phát triển nông nghiệp nông thôn.
Khuyến khích kinh tế tư nhân phát triển sản xuất, kinh
doanh các ngành nghề truyền thống đa dạng và phong phú. Đây
là lực lượng quan trọng có khả năng thu hút được nhiều lao
động, tăng năng lực chế biến tiêu thụ nông sản, dịch vụ kỹ
thuật và đời sống nông thôn. Cần có chính sách phù hợp và
bình đẳng với các thành phần kinh tế khác nhau, nhất là các