Nhà lý luận phê bình cần có Tâm – Trí – Dũng

Nhà lý luận phê bình có tâm nhưng thiếu trí bài vi
ết không sâu, không
có sức thuyết phục độc giả. Có tâm có trí không có dũng khí không đ
ủ
can đảm để thẳng thắn nêu ra những thiếu sót và nh
ững nét đẹp của tác
phẩm, bài viết trở nên nh
ạt nhẽo, không mang đến cho bạn đọc những
hi
ểu biết cần thiết, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật
nhiếp ảnh.
Chúng ta biết rằng, cũng giống như các ngành văn h
ọc nghệ thuật khác,
lý luận phê bình nhiếp ảnh ra đời muộn hơn ho
ạt động sáng tác. Lý
luận phê bình ra đời là một tẩt yếu khách quan, nó là sự đòi h
ỏi của
hoạt động sáng tác. Sáng tác nhiếp ảnh là m
ột hoạt động sáng tạo. Lý
luận phê bình thuộc phạm trù nhận thức và là lương tri c
ủa hoạt động
đó. Sáng tác và phê bình là hai m
ặt thống nhất của một nhu cầu tinh
thần. Phê bình cũng như sáng tác nhiếp ảnh đều xuất phát từ lợi ích x
ã
hội, vì sự tiến bộ của con người sáng tạo nhiếp ảnh vào việc
nâng cao
thẩm mỹ cho công chúng và góp ph
ần giải quyết những vấn đề trung

mới mẻ, trẻ trung và hấp dẫn.

Cái khó của người viết phê bình không ch
ỉ vạch ra cái thiếu sót của tác
phẩm, mà phải biết khen và khen đúng chỗ. Đây là m
ột mặt quan trọng
của phê bình(*), nhưng trong thực tế, nhiều nhà phê bình thư
ờng xem
nhẹ, bỏ qua. Khen và chê hai mặt đều quan trọng nh
ư nhau. Nhưng phê
bình không phải là phép tính trung bình cộng; có khen có ch
ê. Khen
một chút chê một chút cho an toàn. Vì không muốn mất lòng đ
ồng
nghiệp, một số cây bút thiếu dũng cảm hay làm như thế - khen k
hông
làm cho nhà sáng tác phát huy được ưu điểm, mà chê thư
ờng chung
chung, vô thưởng vô phạt, không vạch ra đư
ợc những khiếm khuyết
thực sự của tác phẩm, nhưng nhiều khi để tỏ ra hiểu biết nên thư
ờng
“tầm chương, trích cú” có vẻ lên mặt dạy đời, khiến cho người đư
ợc
phê bình khó chịu không thể tiếp thu nổi.

Thông thường nói đến phê bình, người ta nghĩ ngay đến ch
ê là chính.
Nhà phê bình ngứa ngáy muốn cầm bút phê ngay, khi có thể ch
ê tác

là một hiện tượng lịch sử và b
ản thân nhiếp ảnh cũng bị lịch sử chi
phối. Người làm công tác lý luận phê bình ch
ỉ có trái tim nhân hậu
chưa đủ mà cần có một tình yêu cháy bỏng với nghệ thuật.

Trong thực tế, hầu hết các nhà sáng tác (không riêng nhiếp ảnh) thư
ờng
chỉ thích khen, không thích chê. Mặt khác người viết phê bình v
ốn
không được đào tạo bài bản (chủ yếu tự nghiên cứu), lại không đư
ợc
các nhà quản lý văn học nghệ thuật quan tâm chú ý. Hơn n
ữa hầu hết
những người viết phê bình đều coi đó là nghề tay trái, như m
ột việc
làm thêm, nên bài viết của họ mang cảm tính nhiều hơn l
ý tính. Trong
lúc đó công tác lý luận phê bình đòi h
ỏi nhiều điều kiện bao gồm trí
thức, thời gian và vật chất.

Nghiên cứu lý luận phê bình nhiếp ảnh là một nghề sáng tạo m
à thiên
chức là phát hiện các nguyên lý lý luận và các h
ệ thống thi pháp nghệ
thuật nhiếp ảnh đa dạng. Vì vậy, phê bình nhiếp ảnh tựa như một d
òng
sông uốn lượn giữa đôi bờ khoa học và nghệ thuật. V
à trên dòng sông