Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

1 Tiểu luận Vấn đề chiến tranh và hòa bình
Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

2

PHẦN NỘI DUNG
I. Tại sao chiến tranh và hoà bình là một trong những vấn đề toàn cầu
1. Lịch sử chiến tranh và hòa bình (sinh viên:Phạm Minh Phương)
Người ta cho rằng khi nhắc đến lịch sử xã hội loài người thì cũng là đồng nghĩa với việc
nhắc đến lịch sử của các cuộc chiến tranh, chiến tranh cũng có một lịch sử lâu dài như chính nền
văn minh vậy.
Khi chữ viết được con người phát minh ra để ghi chép lại các sự kiện thì cũng là các quân
đội và các quốc gia được tổ chức thành các thể chế đầy đủ. Chiến tranh được coi như là một
phương tiện hữu hiệu nhất giúp cho các cường quốc đạt được mục đích của mình vì thế chúng ta
cũng không thấy gì là lạ khi bắt gặp tư tưởng của triết gia người Đức P.F.Niso (1844-1890): “Chỉ
có máu mới giải quyết được các vấn đề lớn, những tư tưởng vĩ đại đòi hỏi phải có máu và chiến
tranh là hình thức tồn tại của con người thượng đẳng”.
Tuy nhiên, không phải mọi cuộc chiến tranh đều có mục đích, tính chất, nội dung,
phương thức tiến hành giống nhau. Suốt chiều dài nhiều thế kỉ, những giai cấp thế lực mạnh,
những quốc gia “văn minh” vì quyền lợi ích kỷ của dòng họ mình, giai cấp mình thường dùng vũ
khí để thôn tính lẫn nhau và nô dịch các dân tộc, quốc gia nhỏ bé. Lịch sử đã từng biết đến các
cuộc chiến tranh như vậy. Một dải rộng lớn của lục địa Âu – Á đã từng rung chuyển dưới vó
ngựa của quân Nguyên Mông thế kỉ XIII – XIV. Ở châu Âu đã từng diễn ra nhiều cuộc chiến
tranh lớn: chiến tranh trăm năm giữa Anh và Pháp (1337-1453), chiến tranh Ba mươi năm (1618-
1648), cuộc chiến toàn châu Âu đầu tiên giữa hai khối nước lớn, chiến tranh Balkan Sự phát
triển của chủ nghĩa tư bản cuối thế kỉ XVIII - đầu thế kỉ XX đã đưa một số nước tư bản lên thành
cường quốc thế giới như Anh, Pháp, Áo, Hung, Đức, Mỹ, Các cường quốc đế quốc này đã
hoàn toàn chi phối các hoạt động quốc tế và cũng là nguyên nhân chính dẫn đến chiến tranh thế
giới. So với trước, số lượng các cuộc chiến tranh đã giảm đi rõ rệt song mức độ tàn phá của nó
lại tăng lên khủng khiếp, đặc biệt là cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918) - một
cuộc chiến tranh mà lịch sử lần đầu tiên biết đến nó. Sau cuộc chiến tranh với những sự tàn phá
hủy diệt ghê gớm,ai cũng mong đó là trận chiến cuối cùng của nhân loại, hoặc ít nhất loài người
Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

qui mô. Như đã nói ở trên, qui mô của các cuộc chiến tranh không chỉ bó hẹp trong phạm vi các
nước tham chiến mà còn lan rộng sang cả các nước khác. Ngoài sự hỗ trợ của các đồng minh các
nước tham chiến còn có viện trợ nhân đạo của các tổ chức, các nước khác trên thế giới và rất
Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

5

nhiều vấn đề có liên quan khác. Cụ thể trong cuộc xung đột giữa Israel và Palestine, Việt Nam đã
gửi 20000 USD nhằm mục đích viện trợ nhân đạo cho nhân dân Palestine. Rõ ràng hành động
này thể hiện mối quan tâm đặc biệt của Việt Nam đến cuộc chiến tranh giữa hai nước trên, đồng
thời chứng tỏ cuộc chiến tranh đó đã trực tiếp tác động mạnh mẽ không chỉ đến các nước lớn như
Nga, Mỹ, Anh… hay các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc mà còn lên cả những nước nhỏ
như Việt Nam. Nói như vậy để chứng tỏ một điều rằng, qui mô của cuộc chiến đã không ngừng
gia tăng về số lượng thành viên trực tiếp và gián tiếp tham gia, nó thực sự đã xâm nhập sâu vào
cả những quốc gia nhỏ bé nhất, tưởng chừng như ít chịu ảnh hưởng nhất từ cuộc chiến.
Thứ hai, xét về sự quan tâm của cộng đồng Quốc tế tới vấn đề chiến tranh và hòa bình.
Điều dễ nhận thấy nhất đó là việc những tờ báo, các đài phát thanh và truyền hình không ngừng
đưa tin về tình hình các cuộc chiến tranh hay vấn đề hoà bình của các quốc gia, các vùng lãnh
thổ có liên quan. Nó thể hiện rằng mọi nguời dân trên toàn thế giới đều đang hướng sự quan tâm
của mình đến vấn đề đó vì họ ý thức rất rõ ràng rằng vấn đề đó ảnh hưởng đến cuộc sống của họ,
đến tương lai con cháu họ, đến đất nước họ. Sự quan tâm không chỉ dừng lại ở các phương tiện
thông tin đại chúng mà còn được thể hiện thông qua các cuộc hội đàm lớn nhỏ, qui mô khu vực
và thế giới nhằm nỗ lực tìm ra những hướng giải quyết mới, hiệu quả cho vấn đề chấm dứt chiến
tranh, lập lại hoà bình.
Thứ ba phải kể đến đó là những hướng giải quyết ở mức độ toàn cầu đã được thông qua
nhằm thiết lập một nền hoà bình, ổn định lâu dài cho các quốc gia - một thế giới không có chiến
tranh. Các quốc gia lớn nhỏ, các tổ chức quốc tế đã cùng ngồi lại cùng thảo luận nhằm tìm ra một
hướng giải quyết hiệu quả cho vấn đề này. Chưa bao giờ chúng ta nhận thấy rõ ràng một vấn đề
lại được các quốc gia trên thế giới cân nhắc nhiều lần, nỗ lực tìm ra hướng giải quyết như vấn đề
chiến tranh và hoà bình. Và cũng chưa bao giờ một vấn đề nào được nâng lên tầm quan trọng vào

xua đuổi, tàn sát người Do Thái thì người Do Thái khắp nơi càng đẩy mạnh di cư về đây. Đến
năm 1940 tại xứ Palestine, số người Do Thái và A-Rập đã gần bằng nhau. Lo ngại trước dòng
người Do Thái đến đây ngày một tăng, từ năm 1920, người A-rập ở xứ Palestine bắt đầu tấn công
người Do Thái.
2 Thành lập hai Nhà nước độc lập
Tháng 11-1947, Đại Hội đồng LHQ quyết định tách Palestine thành hai nhà nước, một
của người A-rập, một của người Do Thái. Thành phố Jerusalem được xác định là khu vực quốc
tế và vẫn có một số khu định cư của người Do Thái nằm trong vùng đất chia cho người A-rập,
nghĩa là vẫn sống xen kẽ nhau. Người Do Thái tán thành, người A-rập phản đối quyết định trên.
Xung đột lại leo thang.
Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

7

Ngày 14-5-1948, nhà nước Israel của người Do Thái tuyên bố thành lập. Ngay lập tức,
quân đội Ai Cập, Jordan, Syria, A-rập Xê-út và Li-băng lập tức tiến công Israel, nhưng vấp phải
sự chống trả mạnh.
Thời gian 1951-1956, các nhóm khủng bố Palestine được các nước A-rập giúp đỡ ra sức
tấn công Israel. Bắt đầu có sự ảnh hưởng của Liên Xô và Hòa Kỳ ở vùng đất này.
Năm 1964, Tổ chức Giải phóng Palestine PLO ra đời với nòng cốt là lực lượng Fatah của
ông Arafat, nhằm đấu tranh chống lại sự chiếm đóng của Israel. Năm 1974, Liên hợp quốc công
nhận PLO là đại diện của nhân dân Palestine.
Xung đột tiếp tục diễn ra giữa Israel và các nước A-Rập. Năm 1967, Israel tiến hành cuộc
“Chiến tranh sáu ngày”, chiếm được một vùng đất rộng của các nước đối địch. Tuy nhiên, đến
tháng 3-1979, Ai Cập và Israel cũng đã ký hiệp định hòa bình, từ chỗ không nhìn nhận sự tồn tại
của nhau chuyển qua thừa nhận và sống chung hòa bình, hợp tác.
Năm 1988, PLO tuyên bố thành lập nhà nước Palestine độc lập trên Bờ Tây sông Jordan
và dải Gaza (bị Israel chiếm từ 1967).
Tháng 9-1993, PLO tuyên bố thừa nhận quyền tồn tại của Israel và Israel thừa nhận PLO
là đại diện của người Palestine. Ngày 13-9-1993, hai bên ký thoả thuận về quyền tự trị có hạn

nhiều lần phải phong tỏa dải Gaza, gây khó khăn cho đời sống dân Palestine ở đây.
4. Cuộc chiến 22 ngày
Từ 27-12-2008, với lý do trả đũa các cuộc bắn phá ngày một tăng của Hamas, Israel liên
tục mấy ngày liền ném bom các cơ quan Hamas tại Gaza, làm chết 385 người Palestinem. LHQ
và dư luận thế giới đều lên án hành động của Israel và kêu gọi hai bên ngừng bắn và kiềm chế.
Lực lượng chủ lực của Hamas gồm 35 nghìn lính kiên quyết chống trả.
Đến 17-1-2009 Israel tuyên bố đơn phương ngừng bắn tại Dải Gaza sau chiến dịch quân
sự kéo dài 22 ngày.
III. Tác động của Xung đột Israel - Palestine (sinh viên: Nguyễn Thị Hải Ánh)
1. Dân thường Palestine, những người chịu tổn thất nhiều nhất
Cuộc chiến giữa Israel và Palestin là cuộc chiến kéo dài nhất ở khu vực Trung Đông sau
Chiến tranh Thế giới II. Hơn 60 năm xung đột, bạo lực đã gây ra bao đau thương tang tóc cho
cả người Palestin theo đạo Hồi đòi đất để sống lẫn những người Israel kiên quyết chiếm đất,
không chịu đổi đất lấy hoà bình. Hàng trăm triệu người Palestin không có tổ quốc phải sống
lưu vong ở nước ngoài hoặc sống trên hai dải đất hiện nay họ được hưởng quyền tự trị là dải
Gaza và khu bờ Tây sông Jordan.
Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

9

Cuộc xung đột gần đây nhất kéo dài 22 ngày giữa Israel và lực lượng Hamas là một
thảm hoạ kinh hoàng đối với dân thường Palestine. “Khắp dải Gaza nhà cửa, các nhà thờ bị dội
bom, trẻ em Palestin bị thương tích đẫm máu, kêu khóc và các thi hài không còn nguyên vẹn
được kéo ra từ đống đổ nát”
1
, hơn 1330 người Palestin đã bị thiệt mạng, 5450 người khác bị
thương, hơn một nửa trong số họ là phụ nữ và trẻ em. Những thiệt hại về nhà cửa, cầu cống, hệ
thống điện và những cơ sở hạ tầng khác tại dải đất vốn đã rất nghèo đói này đã lên đến con số
1,4 tỷ USD.
Hàng chục nghìn người Palestin đã mất chỗ ở, 80% dân số Gaza sống bằng lương thực

Hamas, nó không chỉ tiềm ẩn một nguy cơ bất ổn định lâu dài tại Trung Đông vì nếu Hamas bị
tiêu diệt, tình hình ở Gaza sẽ tồi tệ hơn khi các phong trào cực đoan theo chiều hướng Thánh
chiến tăng lên, cùng với ảnh hưởng của Al- Qaeda vấn đề vô chính phủ sẽ trở lại Gaza. Palestin
có nguy cơ bị tách thành hai thực thể, một ở dải Gaza và một ở khu bờ Tây sông Jordan, khi đó
sẽ không thể có một nhà nước Palestin thống nhất bền vững. Nó cũng không chỉ đặt toàn bộ
khu vực Trung Đông, thế giới Hồi giáo và cả nhân loại trước một thảm hoạ nhân đạo nặng nề
nhất trong lịch sử mà nghiêm trọng hơn, cộng đồng quốc tế có nguy cơ sẽ phải đối mặt với một
cuộc chiến tranh Thế giới thứ III bới vì sau các vụ tấn công vào Hamas, cuộc xung đột có thể
sẽ lan sang Libang và Xyri trong thời gian tới. Bên cạnh đó, rất có thể Iran cũng sẽ tham gia
vào cuộc xung đột này khi mà họ luôn bị coi là nhà tài trợ chính cho Hamas và Hezbollah. Khi
đó, thảm kịch sẽ không thể lường trước được nếu Israel và Iran, hai quốc gia được coi là có sở
hữu vũ khí hạt nhân lựa chọn giải pháp sử dụng loại vũ khí này để giải quyết xung đột.
a) Từ làn sóng phản đối chiến tranh
Làn sóng biểu tình khắp nơi trên thế giới chống lại cuộc tấn công của Israel vào Gaza
đã bắt đầu dâng lên chỉ hai ngày sau khi Israel phát động chiến dịch quân sự và làn sóng phản
đối ấy ngày càng tăng cao cùng với sự khốc liệt của cuộc chiến. Tại các thành phố lớn trên thế
giới như London, Paris, Bruxelles, Madrid, Washington… các cuộc biểu tình với sự tham gia
của hàng chục ngàn người đã nổ ra đòi Israel phải ngừng ngay các cuộc tấn công vào Gaza.
Trong khắp thế giới Hồi giáo và ở những nơi khác, sự phẫn nộ trước cảnh dân thường Palestin
tại Gaza bị sát hại đã khiến hàng ngàn người đổ xuống đường biểu tình và ngày càng có nhiều
lời kêu gọi ngưng bạo động ngay lập tức.
Ngày 5/1, tại Jerusalem, tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy bày tỏ: “Châu Âu mong
muốn có một lệnh ngừng bắn càng nhanh càng tốt. Thời gian đã không cho phép, chiến tranh
Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

11

phải chấm dứt và phải có một lệnh ngừng bắn cho việc tiến hành các hoạt động trợ giúp nhân
đạo”
2

Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

12

xung đột tài Gaza giữa Israel và Hamas. Ngày 6/1, Liên hợp quốc đã triệu tập một cuộc họp ở
cấp bộ trưởng Ngoại giao gồm Ngoại trưởng các nước Ả Rập, Anh, Pháp và Mỹ để bàn luận về
lời kêu gọi của các nước Ả Rập cho một lệnh ngừng bắn ngay lập tức và bảo vệ dân thường
Palestin.
Ngày 8/1, dựa trên một số nghị quyết về lệnh đình chiến lâu dài và có hiệu quả ngay lập
tức giữa Hamas và Israel đã đạt được giữa một số nước Ả Rập và Phương Tây, Hội đồng bảo
an Liên hợp quốc đã đưa ra nghị quyết 1860 bày tỏ sự quan ngại sâu sắc khi mà bạo lực ngày
càng gia tăng và cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Gaza ngày càng trở nên trầm trọng. Nghị
quyết yêu cầu hai bên ngừng bắn ngay lập tức và Israel phải mở cửa tất cả các cửa ngõ biên
giới với Gaza để phục vụ cho công tác cứu trợ nhân đạo.
Cuối cùng, với những nỗ lực trung gian của Ai Cập và Pháp, Hamas và Israel đã đạt
được thoả thuận ngừng bắn ba tiếng một ngày để hàng viện trợ được đưa tới Gaza.
3. Xung đột Israel – Hamas nhìn từ góc độ luật pháp Quốc tế
a) Israel tấn công vào Gaza: Vi phạm nghiêm trọng Hiến chương LHQ
Đêm 27-12-2008, quân đội Israel đã mở chiến dịch không kích mở màn cho chiến dịch
quân sự tấn công vào dải Gaza. Đó là một sự vi phạm nghiêm trọng pháp luật Quốc tế. Nguyên
tắc thứ hai của Hiến chương Liên hợp quốc cấm các nước thành viên của Liên hợp quốc đe doạ
sử dụng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực, trừ hai trường hợp: Thực hiện quyền phòng vệ chính đáng
và sử dụng vũ lực căn cứ theo nghị quyết của Hội đồng bảo an LHQ. Trong số các nguyên tắc
Quốc tế còn có hai nguyên tắc quan trọng đó là nguyên tắc cân xứng và nguyên tắc phân biệt.
“Nguyên tắc cân xứng không cho phép Israel sử dụng quyền phòng vệ chính đáng làm chiêu
bài tiến hành hoạt động quân sự với cường độ và phương cách không tương thích với các diễn
biến thực tế dẫn đến tấn công. Như vậy, khi tấn công vào một tổ chức (phong trào Hamas) chứ
không phải một nhà nước, Israel đã vi phạm nguyên tắc cân xứng”
3
. Nguyên tắc phân biệt buộc

2
đã bị máy ủi và đạn pháo san bằng. "Tôi chắc Israel sẽ nói rằng đó là
do những người ở đó đã bắn rocket và đạn pháo vào Israel hoặc có lẽ đó là nơi sản xuất vũ
khí. Tuy nhiên, bản chất của sự tàn phá này có nghĩa rằng mọi hoạt động kinh tế tư nhân ở
Gaza bị đẩy lùi lại nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ, ảnh hưởng tới tương lai của người dân
Gaza, những người buộc phải dựa vào khu vực nhà nước và Hamas”.
5
Trong khi người dân
Palestin tại Gaza đang phải sống trong bóng tối, thiếu thuốc men, thiếu nước và đang phải hàng
ngày chống chọi với cái đói thì LHQ lại phải ngừng các hoạt động phân phát lương thực cho
khu vực này do xe chở hàng cứu trợ cũng trở thành mục tiêu của Israel trong đúng thời điểm
ngừng bắn. Tổ chức theo dõi nhân quyền HRW cáo buộc chính quyền Israel đã bắn đạn pháo
chứa photpho trắng vào các vùng dân cư của dải Gaza trong đó có một trại tị nạn đầy người.

4
Theo BBC Vietnamese 06/01/2009
5
Theo Vietnamnet 23/1/2009

Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

14

Hoá chất này bốc cháy khi tiếp xúc với oxy và tạo hoả hoạn ngay lập tức, nó gây phỏng da, làm
tổn thương gan, phổi và thận. Rõ ràng Israel đã phạm vào điều III Công ước Quốc tế về vũ khí
quy ước năm 1980 cấm sử dụng hoá chất chống lại thường dân hoặc chống lại binh lính đồn trú
trong thành thị. Những con số thống kê được vô cùng tương phản, trong 8 năm kể từ năm 2001
chỉ có 18 người Israel thiệt mạng trong các vụ bắn rocket từ Gaza nhưng chỉ trong vòng 22
ngày của cuộc chiến, 1330 người dân Palestin đã bị thiệt mạng. Điều phối viên về nhân quyền
của LHQ tại các vùng đất của Palestin cũng đã đưa ra tuyên bố giới lãnh đạo Israel đã phạm
LỜI KẾT
Vẫn biết chiến tranh là một thảm hoạ của xã hội loài người nhưng hàng ngày, hàng giờ ở
nhiều nơi trên thế giới vẫn có những cuộc chiến tranh nổ ra mà nạn nhân của những cuộc chiến
ấy không ai khác chính là những người dân thường vô tội. Bắt đầu một cuộc chiến tranh bao giờ
cũng dễ dàng hơn là kết thúc nó và hậu quả mà nó gây ra là vô cùng khủng khiếp đối với một
quốc gia, một dân tộc. Cuộc chiến kéo dài 22 ngày tại Gaza giữa Hamas và Israel thực sự là một
thảm kịch kinh hoàng đối với người dân Palestin, hậu quả của nó khiến cho sự phát triển ở dải
đất nhỏ bé đói nghèo đầy đau thương và tang tóc này có thể bị lùi lại hàng chục năm. Khủng
hoảng nhân đạo, thảm họa nhân đạo. Đó là những từ mà cộng đồng quốc tế đã buộc phải thốt lên
khi chứng kiến những gì mà hàng triệu người Palestine đang phải trải qua ở Dải Gaza. Bất chấp
sự phản đối của cộng đồng quốc tế, bất chấp các quy tắc Hiến chương LHQ, bất chấp luật quốc
tế về nhân quyền và quyền trẻ em, hành động tấn công vào Gaza của Israel thực sự là việc làm
mà thế giới không thể làm ngơ. Việc giải quyết vấn đề xung đột tại Gaza không phải là vấn đề
của riêng hai nước Israel và Palestin, cũng không phải là vấn đề mà chỉ riêng hai nước này có thể
giải quyết. Sống trong hoà bình là khát vọng đối với người dân hai nước Palestin và Israel và hy
vọng ấy được đặt lên vai của lãnh đạo hai nhà nước Palestin và Israel đồng thời đòi hỏi sự nỗ lực
tìm kiếm giải pháp triệt để cho xung đột dai dẳng giữa hai đất nước này của cả cộng đồng Quốc
tế. Từ tất cả các góc độ: quy mô, tư duy toàn cầu và hướng giải quyết ta đều nhận ra cuộc chiến
này nói riêng và vấn đề chiến tranh, hòa bình nói chung là một vấn đề toàn cầu.
Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

16

Danh mục tài liệu tham khảo


PHẦN NỘI DUNG 3
I. Tại sao chiến tranh và hoà bình là một trong những vấn đề toàn cầu 3
1. Lịch sử chiến tranh và hòa bình (sinh viên: Phạm Minh Phương) 3
2. Tại sao chiến tranh và hoà bình là một vấn đề toàn cầu (sinh viên: Nguyễn Thị Thắng) 4
II. Lịch sử xung đột Israel – Palestine (sinh viên: Đỗ Thu Trang) 6
1. Đất và tôn giáo, nguồn gốc xung đột 6
2 Thành lập hai Nhà nước độc lập 6
3. Chia rẽ trong nội bộ Palestine 7
4. Cuộc chiến 22 ngày 8
III. Tác động của Xung đột Israel - Palestine (sinh viên: Nguyễn Thị Hải Ánh) 8
1. Dân thường Palestine, những người chịu tổn thất nhiều nhất 8
2. Nỗ lực của cộng đồng quốc tế trong giải quyết xung đột Israel – Palestin. 10
3. Xung đột Israel – Hamas nhìn từ góc độ luật pháp Quốc tế 12
IV. Hướng giải quyết (sinh viên: Dương Thu Trang) 14
LỜI KẾT 15

Vấn đề Chiến tranh và hòa bình Nhóm 4

18