Tư Pháp Quốc Tế
- 1 -
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ T
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ T
HÀNH
HÀNH
P
P
HỐ
HỐ
HỒ CHÍ MINH
HỒ CHÍ MINH
Đ
Đ
Ề
Ề
C
C
Ư
Ư
Ơ
Ơ
N
N
G
G
C
C
H

H
Á
Á
P
P
Q
Q
U
U
Ố
Ố
C
C
T
T
Ế
Ế
I. TÊN MÔN HỌC VÀ SỐ ĐƠN VỊ HỌC TRÌNH (tín chỉ)
1. Tên môn học: Tư pháp quốc tế
2. Số đơn vị học trình: 04 (60 tiết)
II. GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC
1. Vai trò của môn học đối với ngành đào tạo:
Tư pháp quốc tế là một trong những môn học quan trọng trong chương trình
đào tạo cử nhân luật vì:
Thứ nhất, đây là môn học bắt buộc thuộc khối kiến thức chuyên ngành theo
quy định khung của Bộ GD-ĐT về chương trình đào tạo cử nhân luật.
Thứ hai, trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay, quan hệ nhiều mặt giữa
công dân, cơ quan tổ chức của các nước khác nhau, thậm chí giữa quốc gia và
công dân, cơ quan tổ chức của nước khác phát triển rất đa dạng và phức tạp.
Giải quyết tốt mối quan hệ này không chỉ có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ

TỔNG QUAN VỀ TƯ PHÁP QUỐC TẾ (8 TIẾT)
I. MỤC TIÊU
Mục tiêu của chương này là nhằm giới thiệu những vấn đề lý luận cơ bản nhất về
tư pháp quốc tế (TPQT) với tính chất là một môn khoa học pháp lý và một ngành
luật. Do đó nội dung của chương 1 tập trung vào phân tích các vấn đề:
- Đối tượng điều chỉnh, phương pháp điều chỉnh của TPQT, tên gọi của TPQT.
Sau khi học xong, học viên phải nhận diện được đặc điểm và bản chất các
quan hệ thuộc đối tượng điều chỉnh của tư pháp quốc tế từ đó phân biệt được
các quan hệ này với các quan hệ của Luật dân sự, thương mại, hôn nhân gia
đình, …, quan hệ công pháp quốc tế. Học viên cũng phải lý giải được tại sao
các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài thuộc đối tượng điều chỉnh của tư
pháp quốc tế chứ không thuộc đối tượng điều chỉnh của các ngành luật tư
trong nước.
- Các loại nguồn của tư pháp quốc tế, vị trí, vai trò và cách thức áp dụng các
loại nguồn này
- Quan điểm của các nước về ngành khoa học pháp lý này trong điều kiện hiện
nay.
II. KẾT CẤU CỦA CHƯƠNG
1. Đối tượng điều chỉnh của TPQT:
Đối tượng điều chỉnh của Tư pháp quốc tế là những quan hệ dân sự có yếu tố
nước ngoài. Các quan hệ này có hai dấu hiệu cơ bản: Thứ nhất, quan hệ dân
sự ( phân tích quy định tại Điều 1 BLDS 2005, Điều 3 NĐ 138/CP). Thứ hai,
yếu tố nước ngoài. ( phân tích căn cứ để xác định yếu tố nước ngoài theo
Điều 758 BLDS 2005)
Bên cạnh đó, Tư pháp quốc tế còn điều chỉnh một số quan hệ tố tụng như xác
định thẩm quyền của tòa án quốc gia đối với các vụ việc dân sự có yếu tố
nước ngoài, công nhận và thi hành bản án của tòa án nước ngoài, …
2. Phạm vi điều chỉnh của TPQT:
Phạm vi điều chỉnh của TPQT tập trung vào ba vấn đề cơ bản:
- Xác định thẩm quyền xét xử của tòa án quốc gia đối với vụ việc dân sự có

- Bao gồm các điều ước quốc tế đa phương và song phương (liệt kê
một số điều ước quốc tế điển hình).
- Vai trò của Điều ước quốc tế trong việc điều chỉnh quan hệ tư pháp
quốc tế
- Điều kiện để Điều ước quốc tế được áp dụng để điều chỉnh quan hệ
tư pháp quốc tế Việt Nam
- Phân biệt điều ước quốc tế - nguồn của tư pháp quốc tế với điều ước
quốc tế - nguồn của công pháp quốc tế.
5.2. Pháp luật quốc gia:
- Khái niệm
- Quan điểm của các nước về các hình thức pháp lý cấu thành pháp
luật quốc gia
- Vai trò của PLQG trong việc điều chỉnh quan hệ của TPQT
- Giới thiệu các văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam là nguồn của
TPQT VN
5.3. Tập quán quốc tế:
- Vai trò của tập quán quốc tế trong việc điều chỉnh quan hệ tư pháp
quốc tế
Giới thiệu một số tập quán quốc tế trong lĩnh vực TPQT
Tư Pháp Quốc Tế
- 5 -
- Điều kiện để tập quán quốc tế được áp dụng để điều chỉnh các quan
hệ dân sự có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam
6. Vị trí của TPQT trong hệ thống pháp luật:
- Các quan điển khác nhau về vị trí của TPQT trong hệ thống pháp luật
- Quan điểm tại Việt Nam
Tư Pháp Quốc Tế
- 6 -
CHƯƠNG 2
CHỦ THỂ CỦA TƯ PHÁP QUỐC TẾ (4 tiết)

 Về tên gọi: Đối xử quốc gia, Đãi ngộ quốc dân, Đối xử như công
dân.
 Mục đích
 Ý nghĩa
 Cơ sở pháp lý
 Phạm vi áp dụng
Tư Pháp Quốc Tế
- 7 -
 Các ngoại lệ của nguyên tắc NT
+ Nguyên tắc "Tối huệ quốc" (Most The Favoured Nation Treatment)
 Khái niệm
 Mục đích
 Ý nghĩa
 Phạm vi áp dụng
 Cơ sở pháp lý
 Các ngoại lệ của MFN
+ Nguyên tắc đãi ngộ đặc biệt
 Khái niệm
 Ý nghĩa
 Cơ sở pháp lý
+ Nguyên tắc có đi có lại
 Khái niệm
 Ý nghĩa
 Cơ sở pháp lý
2.3. Quy chế pháp lý của người nước ngoài ở Việt Nam và của công dân
Việt Nam ở nước ngoài:
- Quy chế pháp lý của người nước ngoài ở Việt Nam
+ PLVN chưa có một văn bản pháp lý riêng biệt quy định về địa vị
pháp lý của người nước ngoài khi cư trú làm ăn sinh sống tại VN.
Việc xem xét quy chế pháp lý của người nước ngoài hiện nay dựa

 Quy chế pháp lý của pháp nhân nước ngoài tại Việt Nam được xác
định theo pháp luật Việt Nam và những điều ước quốc tế mà Việt
Nam là thành viên.
 Phân tích Điều 765 Bộ luật dân sự, Luật đầu tư năm 2005; Luật
doanh nghiệp năm 2005; Luật thương mại năm 2005 và các văn bản
pháp luật khác.
 Các pháp nhân nước ngoài khi hoạt động tại Việt Nam được Nhà
nước Việt Nam bảo hộ quyền sở hữu (bao gồm cả quyền sở hữu trí
tuệ) và các quyền, lợi ích hợp pháp.
2.4. Quốc gia trong quan hệ Tư pháp quốc tế:
- Cơ sở xác định quy chế pháp lý đặc biệt của quốc gia
+ Cơ sở xây dựng quy chế pháp lý đặc biệt của quốc gia: nguyên tắc
tôn trọng chủ quyền quốc gia và nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền
giữa các quốc gia.
+ Cơ sở xác định quy chế pháp lý đặc biệt của quốc gia:
 CƯ Viên 1961 và CƯ Viên 1963 về quan hệ ngoại giao và lãnh sự.
 Pháp luật quốc gia.
+ Quan điểm của các nước về quyền miễn trừ của quốc gia trong quan
hệ TPT:
 Thuyết miễn trừ tương đối
 Thuyết miễn trừ tuyệt đối
- Nội dung các quyền miễn trừ của quốc gia
Quyền miễn trừ của quốc gia bao gồm:
+ Quyền miễn trừ khỏi sự chi phối của pháp luật nước ngoài
+ Quyền miễn trừ về xét xử
+ Quyền miễn trừ đối với các biện pháp đảm bảo sơ bộ cho vụ kiện
+ Quyền miễn trừ đối với các biện pháp cưỡng chế thi hành án
+ Quyền miễn trừ về tài sản của quốc gia
Tư Pháp Quốc Tế
- 9 -

- Phần phạm vi và phần hệ thuộc
3.3. Phân loại quy phạm xung đột:
- Căn cứ vào tính chất của quy phạm xung đột
- Căn cứ vào hình thức dẫn chiếu
- Căn cứ vào nguồn
- Căn cứ vào các quy tắc chọn luật được quy định trong phần hệ thuộc của
quy phạm xung đột
4. Một số kiểu hệ thuộc luật cơ bản của TPQT
Tư Pháp Quốc Tế
- 10 -
CHƯƠNG 4
ÁP DỤNG PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI (4 tiết)
I. MỤC TIÊU
Mục tiêu của chương này là cung cấp những kiến thức cơ bản về sự cần thiết áp
dụng pháp luật nước ngoài, nguyên tắc và cách thức áp dụng, cách xác định nội
dung pháp luật nước ngoài cũng như các vấn đề pháp lý có thể phát sinh trong
quá trình áp dụng pháp luật nước ngoài như bảo lưu trật tự công; renvoi I và
renvoi II, thực tiễn áp dụng pháp luật nước ngoài tại Việt Nam.
II. KẾT CẤU CỦA CHƯƠNG
1. Khái quát về áp dụng pháp luật nươc ngoài
- Sự cần thiết áp dụng pháp luật nước ngoài
- Căn cứ áp dụng pháp luật nước ngoài
- Điều kiện áp dụng pháp luật nước ngoài
2. Nguyên tắc áp dụng pháp luật nước ngoài
Thứ nhất, hệ thống pháp luật nước ngoài cần được giải thích và áp dụng theo
đúng cách thức mà nó được giải thích và áp dụng tại quốc gia có hệ thống
pháp luật đó.
Thứ hai, hệ thống pháp luật nước ngoài cần được áp dụng một cách đầy đủ,
toàn diện.
3. Một số vấn đề phát sinh khi áp dụng pháp luậtt nước ngoài

2. Xác định thẩm quyền của tòa án Việt Nam đối với vụ việc dân sự có yếu
tố nước ngoài
2.1. Xác định thẩm quyền xét xử của tòa án Việt Nam theo các Hiệp định
TTTP
Hai phương pháp được sử dụng:
- Liệt kê các căn cứ xác định thẩm quyền đối với từng vụ việc dân sự cụ
thể
- Chỉ đưa ra nguyên tắc chung cho việc xác định
2.2. Xác định thẩm quyền xét xử của tòa án Việt Nam theo pháp luật Việt
Nam
- Thẩm quyền chung
+ Phân tích nguyên tắc xác định
+ Phân tích các quy định tại điều 410 BLTTDS
- Thẩm quyền riêng biệt
Phân tích các quy định tại điều 411 BLTTDS
3. Pháp luật áp dụng trong giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước
ngoài
3.1. Pháp luật tố tụng
3.2. Pháp luật nội dung
Tư Pháp Quốc Tế
- 12 -
CHƯƠNG 6
CÔNG NHẬN VÀ THI HÀNH BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH DÂN SỰ CỦA
TÒA ÁN NƯỚC NGOÀI, QUYẾT ĐỊNH CỦA TRỌNG TÀI NƯỚC
NGOÀI (4 tiết)
I. MỤC TIÊU
Cung cấp những kiến thức lý luận và quy định của pháp luật Việt Nam về công
nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của toà án nước ngoài, quyết định của
trọng tài nước ngoài
II. KẾT CẤU CỦA CHƯƠNG

Nội dung tập trung vào phân tích các quy định của pháp luật VN và ĐƯQT mà
VN là thành viên về giải quyết xung đột pháp luật về quyền sở hữu. Bên cạnh đó,
cung cấp những kiến thức lý luận và quy định của pháp luật Việt Nam về quyền
sở hữu của người nước ngoài tại Việt Nam, tập trung vào quyền sở hữu bất động
sản.
II. KẾT CẤU CỦA CHƯƠNG
1. Khái niệm quyền sở hữu trong Tư pháp quốc tế
- Xác định phạm vi nghiên cứu của tư pháp quốc tế về quyền sở hữu từ đó
phân biệt được nội dung nghiên cứu của Luật dân sự và tư pháp quốc tế về
chế định sở hữu.
- Phân tích yếu tố nước ngoài trong quan hệ sở hữu theo quy định tại Điều
758 BLDS.
2. Giải quyết xung đột pháp luật về quyền sở hữu
- Nguyên tắc chung được các quốc gia thừa nhận là áp dụng “Luật nơi có tài
sản”
- Nội dung của nguyên tắc “luật nơi có tài sản”: Điều 766 BLDS
- Một số trường hợp ngoại lệ không áp dụng Luật nơi có tài sản:
3. Quyền sở hữu của người nước ngoài tại Việt Nam
3.1. Quyền sở hữu của người nước ngoài tại Việt Nam
- Phân tích quy định của Điều 81 Hiến pháp 1992, Điều 761(2), 766 Bộ
luật dân sự , Hiệp định tương trợ tư pháp giữa Việt Nam và các nước về
bảo hộ quyền sở hữu của người nước ngoài
- Lưu ý: Các quy định này chỉ được áp dụng đối với quyền sở hữu tài sản
là động sản, còn đối với bất động sản vẫn còn những hạn chế nhất định.
3.2. Quyền sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
- Phân tích quy định của Điều 25 Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam,
Luật đầu tư và các văn bản hướng dẫn thi hành về quyền sở hữu của nhà
đầu tư nước ngoài.
Tư Pháp Quốc Tế
- 14 -

mặt
- Tại Việt Nam, vấn đề này được quy định tại Điều 771 Bộ luật dân sự,
Điều 14 khoản 2 Nghị định 138/CP ngày 15/11/2006
- So sánh với pháp luật một số nước
1.4. Giải quyết xung đột pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các bên trong
hợp đồng
- Nguyên tắc được ưu tiên là áp dụng luật do các bên lựa chọn. Tại Việt
Nam, quyền tự do chọn luật của các bên được ghi nhận trong Điều
759(3), 769(1) Bộ luật dân sự 2005, Điều 5(2) Luật thương mại, Điều 4
Tư Pháp Quốc Tế
- 15 -
Bộ luật hàng hải 2005, Điều 5 Luật đầu tư 2005 và một số văn bản khác.
So sánh với CƯ Rome về luật áp dụng cho nghĩa vụ hợp đồng.
- Trong trường hợp các bên trong hợp đồng không thỏa thuận chọn luật áp
dụng cho quan hệ hợp đồng của họ thì quyền và nghĩa vụ của các bên
theo hợp đồng được xác định theo pháp luật của nước nơi thực hiện hợp
đồng, luật có mối quan hệ gắn bó nhất với hợp đồng, luật nước người
bán …tuỳ vào từng hệ thống pháp luật. Phân tích quy định của pháp luật
Việt Nam. So sánh với pháp luật một số nước
1.5. Giải quyết xung đột pháp luật về xác định thời điểm chuyển quyền sở
hữu và chuyển dịch rủi ro trong hợp đồng mua bán quốc tế.
- Hiện nay chưa có một điều ước quốc tế nào được ký kết hay tập quán
quốc tế nào có quy định về việc xác định thời điểm chuyển quyền sở hữu
trong các hợp đồng thương mại quốc tế mà vấn đề này được xác định
theo pháp luật quốc gia (pháp luật quốc gia được áp dụng cho hợp đồng)
nếu các bên không có thỏa thuận về vấn đề này.
Để giải quyết xung đột về thời điểm chuyển dịch rủi ro các nước đã xây
dựng hoặc thừa nhận áp dụng quy phạm thực chất thống nhất thông qua
việc ký kết các điều ước quốc tế hoặc thừa nhận áp dụng các tập quán
thương mại quốc tế. Điển hình là Công ước Viên 1980 về mua bán hàng

Phân tích quy định tại Điều 767, 768 Bộ luật dân sự
3. Vấn đề di sản không người thừa kế trong Tư pháp quốc tế
- Quan điểm của các nước
- Quan điểm của Việt Nam
Tư Pháp Quốc Tế
- 17 -
CHƯƠNG 10
SỠ HỮU TRÍ TUỆ TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ (8 tiết)
I. MỤC TIÊU
Phân tích các quy định của các điều ước quốc tế quan trọng về bảo hộ quyền
SHTT, tác động của các ĐƯQT này tới VN đồng thời phân tích quy định của
pháp luật VN về bảo hộ quyền SHTT có yếu tố nước ngoài
II. KẾT CẤU CỦA CHƯƠNG
1. Khái niệm
- Xác định phạm vi nghiên cứu của TPQT về quyền SHTT.
- Xác định nội dung nghiên cứu của TPQT về quyền SHTT
2. Các Điều ước quốc tế về sở hữu trí tuệ
2.1. Các Điều ước quốc tế về quyền tác giả.
Công ước Berne 1886.
- Mục đích của Công ước
- Nội dung cơ bản của Công ước Berne:
Thứ nhất: Quy định về loại hình tác phẩm được bảo hộ: Điều 2 Công
ước.
Thứ hai: Về nguyên tắc bảo hộ
Thứ ba: Những người được hưởng sự bảo hộ, được quy định tại Điều
3 Công ước
Thứ tư: Các quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả được quy
định tại Điều 6
bis
, Điều 8, 9, 11, 12, 14.

dung:
+ Mục đích
+ Thủ tục đăng ký quốc tế nhãn hiệu hàng hóa Madrid gồm 3 bước cơ
bản:
 Nộp đơn tới văn phòng quốc tế
 Công bố đơn và thông báo cho các nước chỉ định.
 Các quốc gia được chỉ định xem xét bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa
+ So sánh thủ tục đăng ký theo Hiệp định với thủ tục đăng ký theo CƯ
Pari 1883.
+ Ý nghĩa của việc VN gia nhập Hiệp định và Nghị định thư Madrid.
2.3. Các Điều ước quốc tế về sở hữu trí tuệ
- Hiệp định về những khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở
hữu trí tuệ (Hiệp định TRIPS)
+ Nội dung cơ bản của hiệp định
+ Nguyên tắc bảo hộ
+ Các quy định về thực thi quyền sở hữu trí tuệ theo Hiệp định TRIPS.
+ Vai trò của TRIPS trong việc bảo hộ quốc tế quyền SHTT.
+ So sánh các quy định của TRIPS với quy định của pháp luật VN
+ Ý nghĩa của việc VN gia nhập TRIPS. Những cơ hội và thách thức
khi VN thi hành TRIPS
- Hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ
Phân tích các quy định về sở hữu trí tuệ trong chương 2 của hiệp định:
+ Nguyên tắc bảo hộ
+ Vấn đề thực thi Hiệp định được quy định từ Điều 11 đến Điều 15.
3. Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ có yếu tố nước ngoài theo pháp luật của Việt
Nam
Tư Pháp Quốc Tế
- 19 -
3.1. Bảo hộ quyền tác giả có yếu tố nước ngoài theo pháp luật của Việt
Nam

- Phần thứ VI Bộ luật TTDS 2004
- Pháp lệnh về áp dụng MFN và NT trong thương mại quốc tế
- Công ước NEWYORK 1958 về công nhận và thi hành phán quyết của trọng tài
nước ngoài
Tài liệu tham khảo có định hướng:
- Tư pháp quốc tế - ThS. Lê Thị Nam Giang - NXB Đại học quốc gia Tp.HCM
2009
- Tư pháp quốc tế Việt Nam – TS. Đỗ Văn Đại và PGS.TS Mai Hồng Quỳ - NXB
Đại học quốc gia Tp.HCM 2006
- Giáo trình TPQT - khoa Luật ĐHQGHN, 2001
- Giáo trình TPQT - viện ĐH mở Hà Nội, 2005
- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quan hệ nhân thân và tài sản trong Tư pháp
quốc tế - Kỷ yếu hội thảo - Nhà pháp luật Việt Pháp 2005.
- Tư pháp quốc tế - Jean Derruppe, Nhà pháp luật Việt Pháp, Hà Nội, 2004.
Một số Website hữu ích:
www.luatvietnam.com.vn
www.westlaw.com
www.gov.vn
www.uncitral.org
www.doingbusiness.org
www.wto.org