HIỆN TRẠNG PHẬT GIÁO BÌNH DƯƠNG
TRÊN LĨNH VỰC VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT
Đặng Hòang Lan
1
Văn hóa - nghệ thuật là lĩnh vực quan trọng trong họat động Phật
giáo, góp phần chuyển tãi, đem đạo vào đời sống Phật tử, làm cho Phật tử
tiếp nhận đạo Phật dễ dàng hơn.
Phải thừa nhận rằng, kể từ khi Phật giáo du nhập vào Bình Dương,
đạo Phật đã được các tăng sĩ tùy thuận vào vùng đất, vào con người Bình
Dương mà tạo ra nhiều hoạt động văn hóa-văn nghệ sôi nổi. Xét lĩnh vực
này tại Bình Dương hiện nay, nhất là từ nhiệm kỳ VI của Đại hội Đại biểu
Tỉnh hội Phật giáo Bình Dương (2002-2007) để có điều kiện nhìn lại và tạo
điều kiện tốt cho phương hướng tới trên lĩnh vực này
Sau năm 2002, căn cứ vào tinh thần quy chế của Ban Trị sự Tỉnh,
Thành hội do Trung Ương giáo hội ban hành, sau kỳ Đại hội V, Ban Thường
trực đã hệ thống và củng cố nhân sự của các ban ngành và tiểu ban chuyên
ngành, từ đó họat động ngành Văn hóa có điều kiện đi vào nề nếp hơn.
Có thể khảo sát hoạt động này trên các lĩnh vực: văn nghệ, báo chí,
thông tin trên đài phát thanh, truyền hình, mạng; Trung tâm Văn Hóa Phật
giáo Bình Dương; Sách Phật giáo; Các tổ chức Văn Hóa Phật giáo.
1. Văn nghệ.
Văn nghệ là một trong những lĩnh vực thu hút khá nhiều phật tử thuộc
nhiều tầng lớp xã hội tham gia, hưởng ứng. Văn nghệ Phật giáo Bình Dương
thường gắn với lễ hội, những đại lễ Phật giáo trong năm.
1
Khoa Du Lịch – Trường Đại học Văn Hóa Tp.HCM
1
Đại lễ Phật Đản năm 2007 được tổ chức quy mô, với đoàn xe hoa diễu
hành được trang trí công phu, cùng các tiết mục văn nghệ phong phú đã tạo
được ấn tượng và được ban Trị Sự Phật giáo Tỉnh đánh giá là : “Đại lễ Phật
Đản được tổ chức một cách quy mô nhất trong lịch sử Phật giáo Bình Dương

tham gia vào đội văn nghệ của chùa Hội Khánh và hát bài hát Phật giáo từ
rất nhỏ. Ba năm liền em đều đạt giải Nhất tại hội thi Nét đẹp tuổi thơ lúc mới
5 tuổi. Những năm sau đó em đạt giải Nhất Tiếng Hát Sơn Ca tỉnh Bình
Dương lần 3-2008, Giải Nhất kể chuyện theo sách do Sở Giáo Dục-Đào tạo
tỉnh tổ chức.
Lễ hội hoa đăng cúng dường Phật A Di Đà cũng được tổ chức tại chùa
Đức Hòa (Dĩ An). Buổi lễ thu hút 1.000 phật tử và đốt lên 1.000 ngọn nến.
Dùng âm nhạc để tãi đạo, Thượng tọa Huệ Thông
3
đã viết rằng: “Âm
nhạc là ngôn ngữ của trái tim, nó được gởi tâm tư từ tâm hồn của người sáng
tác. Chương trình Tình đời ý đạo xin được gởi đến quý vị những bài hát
mang âm hưởng Phật pháp, hầu góp phần tô điểm chút hương vị cho cuộc
đời thêm an lạc”
4
. Năm 2009, dĩa cải lương mang tên Tình đời ý đạo đã được
ra mắt phật tử Bình Dương. Đây là một dĩa tân cổ giao duyên, có sự tham
gia của khá nhiều diễn viên, nghệ sĩ ưu tú như Lệ Thủy; Thanh Ngân cùng
với các nghệ sĩ Kim Tiểu Long, Quốc Kiệt, Trinh Trinh, Ngân Huệ; Vương
Tiểu Long
Phim ảnh cũng là bộ môn họat động được Ban Trị Sự Phật giáo Tỉnh
quan tâm, đã kết hợp được chủ đề Phật giáo. Bộ phim Duyên trần thóat tục
được hình thành tại chùa Hội Khánh, phát xuất từ ý tưởng của Thượng tọa
Huệ Thông. Hai diễn viên chính là Phi Hùng và Việt Trinh. Cô là phật tử
của chùa. Phim được thực hiện với kinh phí hơn 4 tỷ đồng, với các cảnh
3
Thượng tọa Thích Huệ Thông, trụ trì chùa Hội Khánh (Thị xã Thủ Dầu Một); trưởng ban Hoằng Pháp
của Tỉnh Hội Phật giáo Tỉnh Bình Dương.
4
Trích lời ghi trên dĩa DVD Tình đời ý đạo do TT. Huệ Thông phổ cổ nhạc.

Tuổi trẻ, Văn hóa Phật giáo. Nếp sống đạo, sáng tác, thư viện sách Trang
web này cũng gây ấn tượng nhẹ nhàng qua chuyên mục : Lời cám ơn cuộc
sống. Nội dung bản tin Hương Sen cũng được cập nhật trên trang web này.
Chỉ trong 5 tháng từ ngày ra đời, trang web chùa Hội Khánh đã có 21.024
lượt truy cập.
Trang web chùa Phổ Thiện Hòa nổi bật với chuyên mục đi sâu về tư
tưởng Phật giáo.
Ngoài ra, để có thể đẩy mạnh việc đưa đạo vào đời, tăng, ni, phật tử
Bình Dương cũng đã thường xuyên tham gia cộng tác với báo Giác Ngộ,
nguyệt san Giác Ngộ, báo Bình Dương, báo Văn Nghệ, báo Xuân, Đài Phát
Thanh-Truyền Hình để viết, cung cấp tin tức Phật sự từ Bình Dương.
3 .Trung tâm Văn hóa Phật giáo Bình Dương
Trung tâm Văn Hóa Phật giáo Bình Dương ra đời vào ngày 12-8-
2008. Công trình có tổng thể 1.200 mét vuông, được xây dựng đối diện với
chùa Hội Khánh, là một công trình kiến trúc hài hòa với nghệ thuật kiến trúc
cổ của tổng thể chùa. Từ ngoài vào có 2 bệ đá. Bệ bên trái khắc câu liễn đối
của chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tặng. Mặt sau, tóm tắt ý tưởng và quá
trình hình thành công trình. Bệ bên phải ghi tên các bậc tôn túc cho lễ đặt đá,
mặt sau ghi danh công đức của phật tử và các ngành chức năng.
Tượng Thích Ca Niết bàn dài 52 mét
6
là một trong những tượng niết
bàn dài nhất, đã được xếp kỷ lục.
6
Con số 52 mét này biểu tượng cho 52 quả vị (Thập tín, Thập trụ, Thập hạnh, Thập hồi hướng, Thập Địa,
Đẳng giác và Diệu Giác) để tu chứng thành Phật. Ngoài ra còn có 52 vị chúng sinh ở khắp nơi thấy ánh
sáng Phật mà đến dự Pháp hội Niết Bàn và 52 phẩm vật dâng cúng Đức Phật trong hội Niết Bàn.
5
Tượng được thiết kế đặc biệt
7

8
Thích Huệ Thông đã phát biểu trong ngày khánh thành Phật tượng. Bản tin Hương Sen, số 21 ngày 15
tháng 4 năm 2010, tr. 8.
6
Nhằm đáp ứng nhu cầu đọc sách Phật giáo ngày một gia tăng, nhiều
chùa, tịnh xá trong Tỉnh đã lập phòng Phát Hành kinh sách tại chùa. Tại 3
chùa Hội Khánh, Phật học và Thới Hưng có tổ chức để phát hành kinh sách.
Bán nguyệt san Văn Hóa Phật giáo cũng được Tỉnh hội nhận và lưu hành
với con số 300 cuốn mỗi tháng.
4. Sách Phật giáo
Năm 2002, hai công trình sách về Phật giáo Bình Dương đã được xuất
bản. Sơ thảo Phật giáo Bình Dương
9
do Thích Huệ Thông viết, và Những
ngôi chùa Bình Dương-Quá khứ và hiện tại
10
do thích Huệ Thông chủ biên.
Trong kế họach bảo tồn và phát huy vốn văn hóa Phật giáo Bình
Dương, một học giả cư sĩ Phật giáo, vừa là Trưởng ban Văn hóa củaTỉnh hội
Phật giáo Bình Dương, đã nhen nhóm từ lâu để cho ra đời công trình dịch có
giá trị, đó là quyển Lưu Hương diễn nghĩa Bảo quyển
11
do Hội Khoa học
lịch sử Bình Dương xuất bản vào năm 2006. Đây là một tác phẩm có giá trị
giáo dục về Nhân quả, Luân hồi, Nghiệp báo của Phật giáo.
Trong một hội thảo lớn về Văn học Phật giáo với 1.000 năm Thăng
Long-Hà Nội, một tham luận cũng nhận định về Phật giáo Bình Dương
thông qua tác phẩm này
12


Phật giáo Tỉnh đã xin thành lập Ban Văn Hóa Phật giáo Tỉnh. Ban ra đời
gồm 8 vị thành viên, do đại đức Thích Thiện Châu làm trưởng ban. Ban Văn
hóa đảm nhiệm chính các cuộc lễ có trang trí mang tính mỹ thuật của Tỉnh
Bình Dương.
Hai thành viên trong ban Trị sự Phật giáo Tỉnh cũng là hội viên Hội
Khoa học Lịch sử là Thương tọa Thích Huệ Thông và Phan Thanh Đào.
*
Tóm lại, qua một số lĩnh vực thuộc văn hóa Phật giáo trong Tỉnh Bình
Dương vừa trình bày, cho thấy một số vấn đề nổi bật sau:
- Họat động Văn hóa Phật giáo dưới sự lãnh đạo của Ban Trị Sự Phật
giáo Tỉnh đã từng bước vượt qua nhiều khó khăn để hình thành thêm nhiều
13
Bảo Tàng Bình Dương 2007. Bước đầu tìm hiểu di sản văn hóa Hán Nôm Bình Dương. Nxb Khoa học xã
hội. Hà Nội. 228 trang.
14
Thích Huệ Thông 2010. Đức Phật và Con đường tuệ giác. Nxb Văn Hóa Sài Gòn.
8
công trình, nhiều họat động có ý nghĩa liên quan đến văn hóa Phật giáo Tỉnh
nhà.
- Sự thiết lập công trình văn hóa Phật giáo Tỉnh đã tạo được tiếng
vang và có ý nghĩa thiết thực cho hoạt động văn hóa, trong đó mang về cho
Phật giáo Bình Dương kỷ lục về pho tượng Niết Bàn dài nhất nước hiện nay.
- Tỉnh hội Phật giáo Bình Dương đã thể hiện sự cố gắng trong việc
chuyển tãi nhanh chóng và hiệu quả đến phật tử qua việc hình thành đến hai
trang website về Phật giáo trong một Tỉnh.
- Trong họat động văn hóa Phật giáo, Tỉnh hội Phật giáo Bình Dương
ngày càng đẩy mạnh các công trình nghiên cứu khoa học, qua sự xuất hiện
ngày càng nhiều đầu sách Phật giáo, không những là những sách hiện đại,
mà còn quan tâm đến di sản văn hóa Hán- Nôm đã từng được lưu hành trong
Tỉnh Bình Dương.