kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 5/2007
Sự xuất hiện và hoạt động của ong ký sinh
Bassus javanus
(Bhat & Gupta) (Braconidae) Trên sâu đục quả đậu đỗ
Maruca vitrata
(Fabricius) ở khu vực phụ cận Hà Nội
THE APPEARANCE AND ACTIVITY OF BRACONID WASP
Bassus javanus
(Bhat & Gupta) (Braconidae), A PARASITOID OF BEAN BORER
Maruca vitrata
(Fabricius) IN HA NOI VICINITYKhuất Đăng Long, Đặng Thị Hoa
Viện Sinh thỏi và Tài nguyờn sinh vật

Abstract
The paper presents a survey of larval parasitoids reared from bean borers
Maruca vitrata and Etiella zinckenella, that infected on different bean crops in
Hanoi vicinity. There were six prasitoids found: two species of the family
Ichneumonidae: Trathala flavo-orbitalis (Cameron) and Sinophorus sp., four
other species of the family Braconidae: Agathis fabiae (Nixon), Bassus javanus
(Bhat & Gupta), Bassus sp.A and Bracon sp., in which B. javanus is the
dominant wasp that occures on different bean crops in Ha Noi vicinity from
March to August. Maximal percentage of bean borer larvae were parasitized up
from 30 to 40%, and the lowest percentage of parasitism is 3%. One pesticide
treatment made before beans flowered may lightly decrease the activity of
parasotoids.

I. Đặt vấn đề
Ở khu vực phụ cận Hà Nội, hầu hết

đục quả gặp trên hoa và quả ở tất cả
các giống đậu đỗ như đậu trạch, đậu
đũa, đậu xanh, đậu đen và đậu tương.
Thời gian nghiên cứu tập trung từ
tháng 3 đến tháng 8 trong hai năm
2006-2007.
Nuôi sinh học riêng rẽ sâu non đục
quả thu được từ hoa và từ quả của từng
giống đậu, sâu non thu từ ruộng không
phun thuốc và ruộng có phun thuốc.
So sánh tỷ lệ sâu non đục quả bị chết
do ký sinh từ mỗi giống đậu theo
phương pháp vẽ đồ thị trong Excel
thông thường.
III. KẾT QUẢ NGHIấN CỨU
VÀ THẢO LUẬN
Theo dừi nuụi sinh học 942 mẫu sõu
non đục quả thu được trên các giống
đậu đỗ trong thời gian từ tháng 3 đến
tháng 8 ở các địa điểm nghiên cứu nói
trên, chúng tôi thu được 68 trường
hợp sâu non bị nhiễm 5 loài ong ký
sinh khác nhau. Trong số đó có 25
trường hợp bị nhiễm ong cự Trathala
flavo-orbitalis (Cameron), hai loài ký
sinh chỉ gặp 1 trường hợp là loài ong
cự Sinophorus sp. và 1 loài ong vàng
(Braconidae: Braconinae), cũn lại 41
trường hợp gặp ba loài khác thuộc
phân họ Agathidinae (họ Braconidae):

cũn loài B. gossypiella ký sinh ở sõu
hồng Pectinophora gossypiella ở Ấn
Độ và Xrilanca. kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 5/2007

Hỡnh 1. Bassus javanus (Bhat & Gupta)
a. Ong cái, b. Biến thái của ô submarginal cánh trước, c. Đốt trung gian
d. Các đốt bàn 3+4+5 và móng+đệm móng chân sau, e. Đỉnh máng đẻ trứng,
c. Mặt lưng bụng

Như vậy, ở khu vực phụ cận của
Hà Nội, trên sâu đục quả đậu đỗ có 6
loài ong ký sinh, 2 loài thuộc họ
Ichneumonidae và 4 loài thuộc họ
Braconidae. Trong số 6 loài ong ký
sinh ở pha sõu non, loài B.
gossypiella chưa gặp lại, cũn ong
đen ngực đỏ Bassus javanus là loài
chiếm ưu thế (hỡnh 1). Loài này gần
như có mặt liên tục trên nhiều giống
đậu đỗ từ tháng 3 đến tháng 8 cùng
với sự có mặt của hai loài sâu đục


Hỡnh 2. So sỏnh sự cú mặt của sõu non M. vitrata trên hoa và quả đậu đũa
và tỷ lệ nhiễm ký sinh (Phỳ Diễn, Từ Liờm 2007) .
Hỡnh 3. Hiệu quả hoạt động của ong ký sinh B. javanus trên 2 sâu đục quả M.
vitrata
hại đậu Trạch và đậu đũa (Phú Diễn, Từ Liêm, 2007)

Kết quả nuôi sinh học riêng rẽ sâu
đục quả đậu đũa thu được từ hoa và
quả cho thấy, tỷ lệ sâu non bị nhiễm
ký sinh trên hoa đạt cao hơn so với tỷ
lệ ký sinh ở sâu non thu từ quả. Điều
này cũng đó được chúng tôi kết luận
khi nghiên cứu tập tính hoạt động ký
sinh ở hai loài A. fabiae và B. javanus,
trong đó chúng tôi nhận thấy rằng hai
loài ong ký sinh này cú tập tớnh đẻ
trứng vào sâu non tuổi nhỏ khi chúng
chuẩn bị đục vào noón quả khi bờn
ngoài vẫn cũn cỏnh hoa chưa rụng
(Khuất Đăng Long, 2004). Dựa vào

vào giữa tháng 4 và trên đậu đũa vào
đầu tháng 6 (hỡnh 3). Cũn trong
khoảng thời gian từ sau tháng 6 trở đi,
sâu đục quả chuyển sang gây hại cho
đậu xanh, đậu đen và đậu tương vụ hè
thu, khi đó sự xuất hiện nhiều và hoạt
động mạnh rừ rệt của ong ký sinh cú
thể quan sỏt thấy vào cuối thỏng 6 đầu
tháng 7 trên đậu xanh và đậu đen. Hỡnh 4. So sánh hiệu quả hoạt động của ong ký sinh B. javanus
trên sâu đục quả M. vitrata trong điều kiện phun thuốc trừ sâu

So sánh hiệu quả hoạt động của
ong ký sinh B. javanus đối với sâu
đục quả đậu đũa M. vitrata trong điều
kiện có phun thuốc trừ sâu trước khi
đậu ra hoa và sau khi đậu quả cho
thấy, trong cả hai trường hợp đối với
sâu non đục quả thu trên hoa và thu

Trên cánh đồng có trồng nhiều
giống đậu khác nhau, ong ký sinh B.
javanus thường hoạt động tích cực
và có tỷ lệ ký sinh cao nhất ở sõu non
trờn đậu trạch, sau đó đến đậu đũa,
đậu xanh+đậu đen, ít hơn trên đậu
tương.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bhat S., Gupta V.K, 1977.
Oriental Insects Monograph. 6:1-353.
2. Khuat Dang Long, Belokobylskij
S. A., 2003. Russian Entomogical
Journal, 12(4): 385-398.
3. Khuất Đăng Long, 2004. Tạp
chớ Sinh học, t. 26(3A): 8-14.
4. Khuất Đăng Long, 2004. Tạp chí
BVTV, s. 5(197): 30-35.
5. Yu D. S., Achterberg K. van &
Horstmann K., 2005: Biological and
taxonomical information:
Ichneumonoidea 2004. Taxapad
Interactive Catalogue, Vancouver.