Tìm hiểu về phơi sáng và tam giác phơi sáng trong nhiếp ảnh
Nếu bạn thích chụp ảnh và đang "mon men" bước vào thế giới
nhiếp ảnh đầy màu sắc, hẳn bạn sẽ gặp phải thuật ngữ exposure
(phơi sáng) và phải học cách tính toán 3 thông số của tam giác phơi
sáng để có được những bức ảnh như ý. Bài viết sẽ giúp bạn nắm
được một số nguyên tắc cơ bản về cơ chế phơi sáng trong nhiếp
ảnh.
Bài viết được VnReview tổng hợp từ một số bài viết của nhiều tác giả
khác nhau như Bryan Peterson, Darren Rowse, Andrew S Gibson, Neil
Creek đăng trên trang Digital Photography School, cùng một số bài
viết về chủ đề này trên Internet.
Phơi sáng và tam giác phơi sáng là gì?
Hầu hết các máy ảnh kỹ thuật số ngày nay đều được trang bị một loạt
các chế độ chụp tự động mà máy ảnh sẽ quyết định tất cả các thiết lập
cho bạn, bạn chỉ cần giơ máy lên ngắm và chụp. Đây là một cách tuyệt
vời để bắt đầu chụp ảnh, nhưng đó không phải là mục tiêu của nhiếp
ảnh, vì nó không thể hiện được khả năng sáng tạo và cảm xúc của
người chụp ảnh, cho dù ảnh chụp bằng chế độ tự động cũng có nhiều
bức ảnh đẹp. Tìm hiểu cách thiết lập bằng tay các thông số chụp là
bước tiếp theo để bạn thực sự gia nhập thế giới nhiếp ảnh.

Theo Wikipedia, "phơi sáng là tổng lượng ánh sáng được phép lọt vào
môi trường chụp ảnh trong suốt quá trình chụp một bức ảnh", trong đó
môi trường chụp ảnh được hiểu là chip cảm biến trên máy ảnh kỹ thuật
số hoặc các hạt hóa học màu bạc trên máy ảnh phim.
Trong nhiếp ảnh, "phơi sáng" (exposure) là một thuật ngữ được dùng
để đánh giá một bức ảnh có bị thừa sáng hay thiếu sáng không. Một
bức ảnh có mức phơi sáng chính xác là bức ảnh gây được cảm xúc
"đẹp" với mắt người xem và chủ đề của bức ảnh được nhận ra rõ rệt.
Với thực tế ánh sáng trong tự nhiên và cả ánh sáng nhân tạo đều biến
đổi trong từng hoàn cảnh chụp, máy ảnh đôi khi không tính toán được

việc này. Làm thế nào để điều chỉnh chính xác được ba thông số này để
cho ra một bức ảnh có độ sáng thích hợp là cả một nghệ thuật và đó
chính là điều thể hiện sự sáng tạo cũng như "đẳng cấp" của mỗi nhiếp
ảnh gia.

Tam giác phơi sáng, thể hiện sự thay đổi của 3 thông số sẽ mang lại tác
động lên ảnh chụp như thế nào
Để hiểu hơn về tam giác phơi sáng, bạn có thể hình dung hai hình ảnh
ẩn dụ dưới đây:
- Cửa sổ: Hãy tưởng tượng máy ảnh của bạn giống như một cửa sổ với
những cửa chớp mở và đóng.
Khẩu độ là kích thước của cửa sổ. Nếu nó lớn hơn thì nhiều ánh sáng
được lọt qua và căn phòng sáng hơn.
Tốc độ màn trập là lượng thời gian mà các cửa chớp của cửa sổ đang ở
trạng thái mở. Bạn càng để mở cửa sổ bao lâu thì ánh sáng càng được
tràn vào phòng bấy lâu.
Bây giờ, tưởng tượng rằng bạn đang ở trong phòng và đang đeo kính
râm, đôi mắt của bạn trở nên kém nhạy với ánh sáng đi vào, giống như
cảm biến nằm trong máy ảnh (ISO thấp).
Có một số cách để tăng lượng ánh sáng trong phòng (tức bên trong máy
ảnh): bạn có thể tăng thời gian cửa chớp mở cửa (giảm tốc độ màn trập,
tức là màn trập mở lâu hơn), bạn có thể tăng kích thước của cửa sổ
(tăng khẩu độ) hoặc bạn có thể cất cái kính râm đi (tăng ISO lớn hơn).
- Tắm nắng: Một cách khác để hình dung cách thức máy ảnh thực hiện
phơi sáng, đó là tưởng tượng về cách thức mà một người muốn có một
làn da rám nắng bằng cách tắm nắng.
Để có một làn da rám nắng, mọi người thường chỉ đơn giản là nằm
phơi mình dưới ánh nắng. Mức độ rám nắng của làn da sẽ giống như là
độ nhạy ISO trong máy ảnh. Một số người sẽ nhạy cảm với ánh nắng
mặt trời hơn những người khác, nên màu da của họ sẽ khác nhau.

bạn không thích các thiết lập mà máy ảnh đã chọn.
Ví dụ, nếu máy ảnh của bạn đã thiết lập ở khẩu độ f8, tốc độ 1/250 giây
và ISO 200, nhưng bạn muốn có một khẩu độ lớn hơn, bạn có thể sử
dụng nút chỉnh phơi sáng để thay đổi các thiết lập về khẩu độ f4 tốc độ
1/1000 giây. Mức độ phơi sáng của hai thiết lập này là như nhau,
nhưng hiệu quả mang lại sẽ khác nhau.
Trong chế độ ưu tiên khẩu độ, bạn chọn khẩu độ và máy ảnh của bạn
sẽ tự động thiết lập tốc độ màn trập theo ISO. Bạn có thể kiểm soát tốc
độ màn trập gián tiếp bằng cách thay đổi các mức ISO.

Trong bức ảnh này, tác giả đã sử dụng khẩu độ f22 để đảm bảo rằng
tất cả các phần của bức ảnh này được lấy nét, từ những tảng đá ở mặt
trước và các vách đá ở đằng xa.
Lưu ý, độ sâu trường ảnh Depth-of-field (DOF) rất quan trọng trong
nhiếp ảnh phong cảnh. Thông thường bạn sẽ muốn toàn bộ nội dung
của khung hình được lấy nét, và cách tốt nhất để làm điều này là để
thiết lập khẩu độ nhỏ (như f16), ISO thấp (cho chất lượng hình ảnh
cao). Nếu thiết lập này có thể dẫn tới một tốc độ màn trập quá thấp và
khiến máy ảnh bị rung do tay cầm, bạn có thể nâng ISO cao hơn (để có
tốc độ màn trập nhanh hơn) hoặc sử dụng chân máy.
Trong máy ảnh số thường có chế độ mặc cảnh, ví dụ chế độ
Landscape định sẵn để bạn lựa chọn khi chụp phong cảnh, tuy nhiên
có một số lý do mà bạn nên dùng chế độ ưu tiên khẩu độ thay vì chọn
chế độ Landscape:
- Bạn có thể áp dụng bù phơi sáng nếu máy ảnh chọn mức phơi sáng
sai.
- Bạn có thể sử dụng các kỹ thuật lấy nét khoảng cách hyperfocal để tối
đa hóa độ sâu trường ảnh. Điều này liên quan đến việc bạn phải chuyển
ống kính sang chế độ lấy nét bằng tay và tập trung lấy nét vào một
điểm trong ảnh có DOF tối đa. VnReview sẽ có bài viết về kỹ thuật này