Canxi là “chiếc gậy của người cao tuổi”?
Trước đây vì ngộ nhận dùng canxi sẽ cải thiện được bệnh loãng xương tuổi già, do
đó cổ vũ việc tăng cường canxi cho người cao tuổi theo kiểu coi “canxi là chiếc
gậy của người cao tuổi”. Quan niệm này nay không còn đúng nữa.
Canxi cho sức khỏe xương
Vitamin D dưới dạng hoạt tính kích thích ruột giúp cho quá trình hấp thu canxi và
phospho từ thức ăn, đồng thời sẽ giữ cho tỉ lệ canxi/phosphor dạng hòa tan trong
máu ở
mức hằng định, giúp tạo ra canxiphosphat dạng không tan, bám vào khung
xương, tạo ra mật độ chất khoáng xương (BMD= bone materical density).
Ngược lại, quá trình canxi dạng không tan ở xương tạo thành dạng hòa tan chuyển
vào máu để nồng độ canxi hòa tan trong máu ổn định đảm bảo cho các hoạt động
khác hay thải ra ngoài gọi là sự mất canxi xương, làm giảm BMD. Ví dụ: khi
mang thai, nếu cung cấp canxi từ thức ăn không đủ thì cơ thể tự điều chỉnh b
ằng
cách lấy canxi từ xương theo cách này để nuôi thai.

Canxi trong thành mạch máu tăng là nguyên nhân quan trọng hình thành các
“đốm dạng cháo”, xơ vữa động mạch
, dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ
Một bộ xương khỏe mạnh phải có mô hình tốt (không bị cong vẹo, xô lệch), có
BMD tối ưu (chắc, dẻo dai, đủ sức nâng đỡ cơ thể, chịu được lực tác động bên
ngoài, không dễ bị gãy). Theo đó, canxi là nguyên liệu không thể thiếu cho quá
trình tạo xương, giữ BMD tối ưu, đảm bảo cho sức khỏe của xương.
Quá trình hủy xương cũ tạo ra xương mới diễn ra suốt đời; với vận tốc tùy độ tuổi.
Tuổi nhỏ, đang trưởng thành quá trình tạo xương cao hơn quá trình hủy xương;
xương to lên, dài ra. Tuổi trưởng thành, tuổi trung niên, hai quá trình này cân bằng.
Tuổi già, quá trình hủy xương cao hơn tạo xương; xương vẫn giữ thể tích cũ song
BMD giảm.
Về tuổi già, do quá trình sinh lý hủy xương cao hơn quá trình tạo xương nên có sự


canxi và 400IU vitamin D làm tăng 31% nguy cơ nhồi máu cơ tim (số liệu rút ra
từ 5 nghiên cứu trên 8.000 người); tăng 27% nhồi máu cơ tim (số liệu rút ra từ 11
nghiên cứu trên 12.000 người). Theo đó, trong loãng xương tuổi già dùng canxi là
có hại.
Lời kết
Theo WHO, tình trạng thiếu canxi là phổ biến (đa số dân cư chỉ đạt mức khoảng
500 - 600mg/ngày trên nhu cầu 800mg/ngày, đặc biệt là ở nữ do nuôi thai, nuôi
con bú). Muốn có sức khỏe xương (bộ xương có BMD tối ưu, có độ cứng, độ dẻo
dai cần thiết), phòng được loãng xương thì cần chủ động cung cấp đủ nhu cầu
canxi ngay khi còn tr
ẻ mà không đợi đến lúc già. Hội nghiên cứu xương, khoáng
chất (Mỹ) tháng 9/2011 đã có kết luận: “Trong điều trị loãng xương tuổi già, dùng
canxi không có lợi mà có hại”.
Canxi, vitamin D cần thiết cho người cao tuổi để đảm bảo các mặt hoạt động khác
chứ không phải chỉ để chữa loãng xương. Cần giữ cho người già đủ canxi ở
ngưỡng sinh lý cần thiết bằng chế độ ăn. Nếu chế
độ ăn thiếu hoặc do bệnh tật (như
bệnh đường ruột không hấp thu được) mà không đảm bảo đủ canxi ở ngưỡng sinh
lý cần thiết thì có thể bổ sung bằng thuốc nhưng không được bổ sung vượt quá
ngưỡng sinh lý cần thiết này. Như vậy, không phải vì chữa loãng xương, nhưng
nếu vì lý do nào đó cần bổ sung thuốc chứa canxi, vitamin D cho người cao tuổi
thì phải dùng một cách thận trọng (nên dùng lo
ại có hàm lượng thấp) nhằm tránh
xảy ra các tác dụng phụ đặc biệt là tác dụng phụ trên tim mạch. Theo quy ước, thực
phẩm chức năng không dùng chữa bệnh, nếu có chứa hoạt chất có tính chữa bệnh
thì phải có hàm lượng chỉ ở mức vừa phải để khi ăn với mức ăn bình thường sẽ
cung cấp đủ liều cần bổ sung mà không quá liều, do đó thường không có hướng
d
ẫn liều. Tuy nhiên, hiện cũng có loại thực phẩm chức năng không theo đúng quy
ước trên, có chứa hoạt chất có tính chữa bệnh khá cao (ví dụ có loại hàm lượng