TÀO THÁO UỐNG RƯỢU LUẬN ANH HÙNG
LA QUÁN TRUNG
(Trích hồi 21  “Tam quốc diễn nghĩa”)
1. Tác phẩm
Đoạn trích thuộc hồi 21 trong tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa của La Quán
Trung. Anh em Lưu, Quan, Trương lúc này mới khởi nghiệp, chưa có đất dung thân
và dựng nghiệp nên phải sang nương nhờ Tào Tháo. Tào Tháo là một người có tài
nhưng chủ quan và đa nghi. Tào Tháo biết chí lớn của ba anh em Lưu Bị nên tìm cách
mua chuộc, hòng thu nạp người tài, củng cố sức mạnh, đồng thời dẹp được mầm hoạ.
Nội dung đoạn trích xoay quanh cuộc bàn luận về anh hùng giữa Tào Tháo và Lưu Bị,
qua đó phần nào thể hiện những nét tính cách tiêu biểu của Tào Tháo và Lưu Bị, hai
người anh hùng với hai tính cách trái ngược nhau.
Đoạn trích có kết cấu hoàn chỉnh như một vở kịch, có thắt nút, cao trào và mở
nút. Qua hai nhân vật Tào Tháo và Lưu Bị, đoạn trích cũng thể hiện được những nét
đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của La Quán Trung. Nội dung tư tưởng
được thể hiện ở cách gọi tên nhân vật, ngôn ngữ, cử chỉ, quan niệm về người anh
hùng…
2. Tóm tắt
Huyền Đức có mưu đồ lớn nhưng chưa gặp thời, lại sợ Tào Tháo nghi ngờ bèn
trồng một vườn rau ở sau nhà, hằng ngày vun xới.
Một hôm, Tào Tháo cho người mời Huyền Đức vào tiếp kiến nhằm thăm dò ý
tứ. Tháo bày tiệc rượu ở tiểu đình, vừa ăn uống vừa nói chuyện vui vẻ. Lúc ngà ngà
say, lại có mây đen mù mịt, cơn mưa to sắp đến, Tào Tháo bèn chuyển sang hỏi
Huyền Đức về chuyện anh hùng trong thiên hạ. Lưu Bị muốn từ chối nhưng không
được, bèn kể ra tất cả những bậc anh tài thời nay mà mình từng biết. Thế nhưng chẳng
ngờ Tào Tháo gạt bay đi tất cả. Đang lúng túng chưa biết nói sao thì đột nhiên Tào
Tháo lấy tay trỏ vào Huyền Đức và nói: "Anh hùng thiên hạ bây giờ chỉ có sứ quân và
Tháo mà thôi". Huyền Đức nghe nói, giật mình rơi hết thìa đũa trong tay. Cũng may,

đũa cầm ở tay rơi cả xuống đất". Lưu Bị giật mình không phải là biểu hiện của sự hèn
nhát, ông giật mình bởi sợ rằng bị lộ ý đồ chiến lược. Lưu Huyền Đức nhanh chóng
lấy lại bình tĩnh và có cách xử lí tình huống rất thông minh. Tính cách khiêm nhường
và ôn hoà của một hiền nhân quân tử có chí lớn được thể hiện rõ trong lối ứng xử của
Huyền Đức. Trước câu hỏi đầy dò xét của Tháo về quan niệm người anh hùng, Huyền
Đức cũng đã rất khiêm tốn mà từ chối. Khi bị buộc phải trả lời, thì đưa ra những nhân
vật đáng lưu ý, trong đó có ý dò xét thái độ của Tào Tháo. Khiêm nhường, thận trọng,
kín đáo, khôn ngoan là những nét tính cách nổi bật của Huyền Đức trong đoạn trích
này, và đây cũng là phẩm chất cần thiết của một vị vua hiền.
Đối lập với tính cách khiêm nhường của Huyền Đức là thái độ kiêu ngạo, tự
phụ của Tào Tháo. Nhân vật này vốn đã rất nổi tiếng với câu nói "Ta thà phụ người
chứ nhất quyết không để người phụ ta". Tào Tháo có chí lớn, có tài cao, hiểu đời và
hiểu thời thế, luận về anh hùng, Tháo nói :
"Rồng lúc thì to, lúc thì nhỏ, lúc thì bay, lúc thì nấp. Lúc to thì nổi mây phun
mù ; lúc nhỏ thì thu hình ẩn bóng ; khi bay ra thì liệng trong trời đất ; khi ẩn thì núp ở
dưới sông".
Lí luận ấy thể hiện một trí tuệ sắc sảo, một tầm nhìn xa trông rộng. Chí lớn của
Tào Mạnh Đức còn được thể hiện ở quan niệm về anh hùng :
"Anh hùng là người trong bụng có chí lớn, có mưu cao, có tài bao trùm được cả
vũ trụ, có chí nuốt cả trời đất"
Tào Tháo là một gian hùng thời loạn, quan niệm về người anh hùng của Tháo
là một quan niệm đầy tham vọng. Tháo có tài nhưng lòng dạ nham hiểm, xảo quyệt,
tính cách của hắn tiêu biểu cho những kẻ thống trị chuyên quyền, "Hắn cũng tàn bạo
như Đổng Trác, vô ơn bạc nghĩa như Lã Bố, nhưng biết che đậy tâm địa xấu xa, biết
lấy lòng người nên đã đi trọn con đường công danh sự nghiệp, mồ yên mả đẹp".
Những nét tính cách gian hùng của hắn được thể hiện một phần trong đoạn trích. Nổi
bật ở đoạn trích này là tính tự phụ, kiêu ngạo (hắn không coi ai đáng là anh hùng, trừ
hắn và Lưu Bị), hắn còn nham hiểm khi thăm dò ý định của Lưu Bị.
Mục đích cuộc luận bàn về anh hùng của Tháo là thăm dò thái độ của Huyền
Đức, vì thế Tháo lừa đánh những đòn rất bất ngờ và nham hiểm. Bất ngờ mời Huyền