Suy nghĩ về kết thúc của câu truyện dân
gian Tấm Cám

Truyện cổ tích là một loại truyện dân gian chủ yếu ra đời trong hoàn cảnh xã
hôị có áp bức, bóc lột. Đó là những câu chuyện tưởng tượng xoay quanh cuộc đời của
một số kiểu nhân vật như nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật thông minh,
ngốc nghếch vv
Nhắc đến truyện cổ tích có lẽ trong chúng ta ai cũng từng được nghe câu
chuyện Tấm Cám. Câu chuyện này trong dân gian lưu truyền rất nhiều dị bản. Chủ
yếu ở phần kết truyện. Mỗi dị bản một cách kết thúc khác nhau, đều có cái hay, cái
riêng của nó.
Truyện cổ tích Tấm Cám kể về cuộc đời của cô Tấm - một cô gái hiền hậu,
xinh đẹp nết na. Ta tưởng tượng như Tấm sẽ được hưởng một cuộc sống tươi đẹp bình
lặng. Nhưng không, nàng luôn bị Cám - đứa con gái của mụ gì ghẻ vốn tính độc ác,
tham lam nghĩ ra nhiều mưu kế để hãm hại Tấm. Vì lòng đố kị ganh ghét với sự may
mắn trong hôn nhân của chị, mà Cám đã khiến cuộc đời Tấm phải trải qua bao lần
chết đi sống lại : Lần thì hoá thành chim vàng anh, lúc lại biến thành cây xoan đào,
sau lại hoá ra chiếc khung cửi, và rồi lại là quả thị thơm. Nàng đã phải chịu đựng sự
hành hạ nhẫn tâm của hai mẹ con nhà Cám. Nhưng rồi cuối cùng, cái thiện vẫn luôn
chiến thắng cái ác.
Tấm trở thành hoàng hậu sống hạnh phúc với nhà vua, còn mẹ con Cám phải
đón nhận cái chết.
Đó là một kết cục công bằng, hợp với khát vọng ở hiền gặp lành của cha ông
chúng ta.
Tuy nhiên, trong dân gian, kết thúc truyện Tấm Cám không đơn giản như thế.
Cái chết của mẹ con Cám được kể lại bằng nhiều cách khác nhau.
Bản thứ nhất : Cám thấy Tấm trở về và được vua yêu thương như xưa thì
không khỏi sợ hãi. Một hôm Cám hỏi chị :

- Chém tổ cha tổ mẹ mày. Mắm này do con gái ta từ hoàng cung gửi về. Ta ăn
ngon thì khen chứ sao.
Thế là mụ tiếp tục ăn. Ăn cho đến tận đáy hũ. Mụ chợt nhìn thấy một cái đầu
lâu, lúc này mới biết lời con chim nói là thật quá, sợ quá mụ lăn đùng ra chết.
Đây là một cách kết thúc thật đáng đời cho mẹ con Cám. Cám vì sống độc ác
nên đến lúc chết cũng không được thanh thản, đã bị dội nước sôi rồi lại còn bị làm thịt
muối thành mắm. Còn mụ dì ghẻ lại là người ăn thịt con gái của mình. Cách kết thúc
này là một sự trả giá quá đắt cho những mưu kế độc ác và lòng tham lam của mẹ con
Cám. Tuy nhiên, ta vẫn phải đặt ra câu hỏi : Liệu như thế này, Tấm có phải thay đổi
thành một con người độc ác và mưu mẹo ? Vì chỉ những người mưu mẹo, nham hiểm
mới có thể nghĩ ra cách muối mắm rồi đem biếu gì ghẻ như vậy ? Đối chiếu với những
lời kể về phẩm chất của Tấm ở phần trên câu chuyện với phần kết thúc, dường như ta
thấy có sự đối lập
Bất cứ ai khi nghe kết thúc kiểu này, chắc hẳn đều không tránh khỏi cảm giác
ghê sợ, dã man quá mức. Hình ảnh một nàng Tấm hiền lành lương thiện cũng dần nhạt
nhoà một phần nào đó. Nhưng vì truyện cổ tích ra đời trong xã hội phong kiến nên
cách trả thù kiểu trung cổ như trên cũng không có gì xa lạ. Hơn nữa mẹ con nhà Cám
làm Tấm chết đi sống lại bốn lần cho nên cách kết thúc trên mới là kiểu trừng phạt
triệt để của ngừơi lao động. Đó là hậu quả của những kẻ gieo gió sẽ gặt bão như mẹ
con nhà Cám.
Bản thứ ba : Cám thấy Tấm trở về sống hạnh phúc với vua cha thì trong lòng
không khỏi ghen tị khi thấy chị mình càng đẹp lộng lẫy hơn bao giờ hết. Cám về quê
sống với mẹ và được nghe một người nào đó bảo rằng : Muốn đẹp như Tấm thì phải
tắm nước sôi. Cám tin lời người ấy một cách ngu ngốc, mê muội. Cám đã làm theo.
Nó chuẩn bị cho mình một nồi nước sôi thật to và dội lên người. Kết quả là Cám chết
cong keo trong nước nóng.
Mụ dì ghẻ đi làm về thấy thế cũng lăn đùng ra chết theo con.
Cách kết thúc này có vẻ "nhân đạo" hơn cả. Bởi vì cuối cùng Cám và mụ dì
ghẻ cũng đã phải trả giá cho những hành động của mình. Kết thúc này hay ở chỗ :
Cám nghe lời mách bảo của một người nào đó không rõ tên tuổi. Người nào đó ở đây

phong phú thêm truyện cổ dân gian. Hiểu và đồng cảm với người xưa thì chọn cách
hai. Cùng quan điểm như vậy, nhưng "mềm mỏng" hơn thì chọn cách một, Theo thời
bây giờ sẽ chọn cách ba. Cho nên, bạn chọn cách kết thúc nào cũng đều được. Tôi thì
tôi chọn cách kết thúc thứ hai.
Bởi lẽ, các kiểu kết thúc tuy có những chỗ khác nhau nhưng đều góp phần thể
hiện ước mơ và công lí nhân dân “Ở hiền gặp lành”, “Ác giả ác báo.