Thêm Một Dị Bản Bài Ca Dao: “Tát
Nước Đầu Đình” Tát nước đầu đình là một bài Ca Dao nổi tiếng của nền văn học dân gian Việt Nam,
đã được lưu truyền rộng rãi ở hầu khắp mọi làng quê. Quá trình lưu truyền đó đã
làm xuất hiện một số dị bản. Mới đây trong chuyến đi thực tế ở Đồng Xuân (tỉnh
Phú Yên), chúng tôi đã sưu tầm được một bản Tát Nước Đầu Đình, xin được giới
thiệu cùng độc giả:
“Áo anh rách lỗ bàn sàng
Cậy nàng mua vải vá quàng cho anh
Vá rồi anh trả tiền công
Đến lúc lấy chồng anh giúp của cho:
Giúp cho một quả xôi vò,
Một con heo béo, một vò rượu tǎm.
Giúp cho chiếc chiếu nàng nằm,
Đôi áo nàng bận đôi vòng nàng đeo.
Giúp cho quan mốt tiền cheo,
Quan nǎm tiền cưới, lại đèo bông tai
Giúp cho một rổ lá gai
Một cân nghệ bột với hai tô mè
Giúp cho năm bảy lạng chè
Cái ấm sắc thuốc cái bồ (ghè?) đựng than
Giúp cho đứa nữa nuôi nàng
Mai ngày trọn tháng cho chàng tới lui…”


Những khác biệt nói trên giữ một vai trò hết sức quan trọng trong việc tăng cường
màu sắc địa phương cho bài ca. Ở đây có thể nói, quá trình hình thành dị bản Tát
Nước Đầu Đình diễn ra theo con đường địa phương . Nhờ vậy, trên nền cảm hứng
chung, những dị bản phản ảnh được nếp cảm, nếp nghĩ của con người từng vùng
đất khác nhau

Cũng xin nói thêm, bài ca dao Đồng Xuân có sự gần gũi hơn so với bài ca dao phát
hiện ở Bình Định năm 1986:

Tát Nước Đầu Đình (Bản Bình Định)

Áo anh đã rách hai tay
Cậy nàng so chỉ và may cho cùng
Vá rồi anh trả tiền công
Mai mốt lấy chồng anh giúp của cho
Giúp cho quan mốt tiền cheo,
Quan nǎm tiền cưới, lại đeo mâm chè
Giúp cho nửa dạ hột mè
Nửa ang tiêu sọ, nửa ghè muối khô
Giúp cho cái ấm cái ô
Cái niêu sắc thuốc cái bồ đựng than
Anh giúp cho một đứa nuôi nàng
Lâu ngày chẵn tháng rồi chàng tới thăm…”

Biểu hiện rõ nhất là ở cách tổ chức kết cấu bài ca. Điều nầy cũng dễ hiểu vì Bình
Định và Phú Yên cùng chung một vùng văn hóa - địa lý, con người vì thế có
những tương đồng. Rất có thể, bản Đồng Xuân chính đã được tạo ra trên cơ sở bản
Bình Định

Bài viết chỉ nhằm mục đích giới thiệu một dị bản mới của Tát Nước Đầu Đình.