Một cách tiếp cận khác với bài ca dao Tát nước đầu đình

Tôi đã đọc bài bình của bạn Trần thanh Xuân về bài ca dao này. Ở bài viết ấy, bạn Trần
thanh xuân tiếp cận bài ca dao theo hướng đây là một lời tỏ tình . Trong bài viết này tôi
muốn cùng các bạn tiếp cận bài ca dao theo một hướng khác đó là đây là một lời cầu hôn

Trong cộng đồng cư dân người Việt có lẽ không có cái gì gắn bó, thân thiết hơn là mái
đình làng. Đình là nơi mọi người gặp gỡ, trò chuyện. Là nơi thỉnh thoảng một chiếu chèo
được trải ra và trong tiếng trống chèo rộn rã, trong một góc khuất nào đó , dưới gốc đa,
hay bên bờ ao ngan ngát hương sen có những đôi trai gái chẳng biết gánh chèo đang hát
tích gì vì họ đang mải nhìn nhau và nói với nhau những câu vu vơ vô nghĩa. Mái đình
luôn luôn là nơi bắt đầu của những mối tình thơ mộng
Qua đình ngả nón trông đình
Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu
Ở đây, trong bài ca dao này, mái đình lại một lần nữa hiện lên hư ảo , thấm đẫm mầu cổ
tích
Đêm qua tát nước đầu đình
Vâng! Chỉ có trong cổ tích mới có một chàng trai ra đầu đình tát nước. Cạnh đình lấy đâu
ra ruộng cho chàng trai tát nước? Trong cấu trúc của một làng Việt cổ đình luôn luôn
nằm ở trong làng. Sau khi qua cổng làng một vài trăm thước là đến đình làng nằm trên
một bãi đất rộng. Nên chắc chắn rằng : đầu đình chẳng bao giờ có mảnh ruộng nào đâu.
Chàng trai vác gầu ra đấy không phải để tát nước. Chàng đang ngóng chờ. Viết đến đây,
tôi bỗng cảm thấy thương cho những cô gái, chàng trai của chúng ta ngày xưa quá. Tình
yêu!Một tình cảm đẹp đẽ thế, thiêng liêng thế. Mãnh liệt thế, thế mà họ luôn luôn phải
dấu kín trong lòng. Chàng trai muốn ngóng người yêu phải giả vờ vác gầu đi tát nước.
Nhưng tôi cũng yêu quá sự kín đáo, nhuần nhị trong cách thể hiện tình cảm của những
đôi trai gái ngày xưa. Tình yêu là một tình cảm tinh tế, nó không phải là thứ để phô bầy.
Ban ngày, mỗi khi đi qua công viên, nhìn những đôi trai gái ôm nhau, tôi tự hỏi :Liệu có
bao giờ họ đọc ca dao?
Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen
Chàng trai bỏ quên chiếc áo?Không phải đâu. Chàng cố tình đ ấy. Chàng có làm gì đâu

mãnh liệt. Nhà thơ dân gian tài hơn chúng ta nhiều
Áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh chưa có mẹ già chưa khâu
Áo anh sứt chỉ đã lâu
Mai mượn cô ấy về khâu cho cùng
Trong cả bài thơ bốn câu này là bốn câu khó bình nhất bởi một lẽ chúng ta khó lòng lý
giải bốn câu này một cách chặt chẽ. Nếu họ đã yêu nhau, không có lí gì cô gái không biết
gia cảnh của chàng trai. Vậy việc gì còn phải trình bầy gia cảnh của mình? Tôi không cho
rằng đây là sự giới thiệu về hoàn cảnh của mình mà đây là chàng trai nói cho cô gái của
chúng ta biết tại sao chàng muốn cưới. Mẹ anh đã già rồi , mắt đã kém không vá được áo
cho anh nữa kể cả chỗ dễ vá nhất. Tục ngữ ta có câu “Khéo vá vai, tài vá nách”. Đấy là
những chỗ khó vá nhất còn tà áo là nơi ghép giữa thân sau và thân trước nó chỉ là một
đường thẳng, ai cũng vá được thế mà mẹ cũng không vá được . Nhưng ẩn sau cái già, đến
mức mắt kém là cả một khát vọng muốn có con dâu và cháu nội của những bà cụ thôn
quê. Điều này thì cô gái quá rõ
Mai mượn cô ấy về khâu cho cùng
Ai cũng nghĩ rằng đây là một lời tỏ tình đầy kín đáo,thơ mộng , tinh tế của chàng trai.
Nhất là ta có thể khai thác vào hai từ “Cô ấy”. Nhưng nếu theo hướng bài thơ là một lời
cầu hôn thì ta buộc phải nghĩ khác. Đây là lời bà mẹ nói với con trai của mình. Chàng trai
muốn cho cô gái biết : mẹ anh cũng đồng ý. Chính mẹ đã dục anh đến cầu hôn . Chàng
trai thật tinh tế và kín đáo. Chàng chỉ nói vừa đủ cho người đối thoại với mình hiểu một
cách xa xôi. Còn một ai đó có nghe được cuộc nói chuyện này cũng không thể mang nó
ra mà chế giễu .Tôi lại nhớ đến một câu trong bài Vội vàng của Nguyễn Bính
Em nghe họ nói mong manh
Hình như họ biết chúng mình với nhau
Thật thương cho những đôi trai gái ngày xưa quá .Tình yêu của họ luôn bị những hủ tục
đe dọa,chà đạp
Phần còn lại của bài thơ không có gì nhiều để nói
Khâu rồi anh sẽ trả công
Đến khi lấy chồng anh sẽ giúp cho