ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NÔNG HỌC CỦA CÁC DÒNG NGÔ
MỚI ĐƯỢC CẢI TẠO BẰNG PHƯƠNG PHÁP BACKCROSS
Vương Huy Minh
1
, Phan Xuân Hào
1
SUMMARY
Evaluation of some agronomic characteristics of newly developed maize lines using
Backcross method
Backcross is a good method for improving the performance of inbred lines, by that 8
elite lines (parental lines of some commercial hybrid maize of ational Maize Research
Institute of Vietnam) have been improved in recent years, particularly H1 line: improved
on ability of resistance to leaf spot disease, especially after completing pollination stage;
kernel set and kernel filling; tassel and first tassel branches; H2: improved on ability of
resistance to leaf spot disease after pollination, and root lodging tolerance; H3 and H7:
significantly improved on ear length and kernel filling; H4: improved on leaf disease
resistance and lodging tolerance; H5: improved on leaf disease resistance; H6: improved
on tassel, number of tassel branches, ear length and kernel filling; H8: improved on pest
and disease resistance;
By these above results, backcross method can be identified as a promising way to
improve the performance of some maize elite lines.
Keywords: Maize, agronomic characteristics, Backcross.
I. §ÆT VÊN §Ò
Tái tạo dòng là một hướng chủ yếu và
quan trọng trong chọn tạo giống ngô những
năm gần đây. Tái tạo dòng nhằm cải thiện
các điểm yếu của dòng và tăng tính ổn định
của dòng và giống lai. Nếu như vào những
năm 1930, các giống lai chủ yếu sử dụng
các dòng bố mẹ là từ các quần thể gốc,
những năm 1960 dòng tái tạo đã chiếm

Viện Nghiên cứu Ngô.
nm 30 ca th k trc. Nu nh vo nm
1936, theo Jenking-1978, ti M cú 2% s
dũng c to ra bng phng phỏp tỏi to,
thỡ n nm 1976, s dũng c ci to
bng phng phỏp ny ó chim n 67%
v t nhng nm 1980 n nay thỡ hu nh
cỏc dũng c to mi l bng phng
phỏp tỏi to dũng.
Bng cỏch lai cỏc dũng u tỳ vi ngun
cú c im mong mun truyn c tớnh
ny sang dũng c ci to, ri lai li dũng
u tỳ thu hi cỏc c tớnh quý ca dũng,
vi mc ớch ngy cng nõng cao hn na
nng sut v sn lng ngụ ca Vit Nam.
Nm 2008 Ngụ Hu Tỡnh l ngi u
tiờn cp ti vn to dũng nng sut cao
vi hai cụng trỡnh Thun húa tớch hp v
Chn dũng tng ng th h mi vi hai
tớnh trng chiu di bp v tớnh nhiu bp.
Thụng qua BC cú th chn lc c cỏc dũng
chớn sm, kh nng kt hp chung v phng
sai kh nng kt hp riờng cao hn dũng b
m. Kt qu thớ nghim cng cho thy khi ci
tin nõng cao nng sut dũng b m thỡ u th
lai cú xu hng gim nhng khụng nh
hng ti s tng nng sut ca cỏc t hp lai
riờng bit (Ngụ Th Minh Tõm, Bựi Mnh
Cng, Phựng Quc Tun, 2009).
II. VậT LIệU Và PHƯƠNG PHáP NGHIÊN

Dũng
TGST (ngy) Cao cõy (cm) S lỏ Di c (cm)
Ci to Ban u Ci to Ban u Ci to Ban u Ci to Ban u
H1 114 114 172,6 167,5 19 19 27,8 26,0
H2 112 112 146,2 145,8 18 18 33,2 32,8
H3 114 114 165,7 172,2 19 19 30,6 29,8
H4 115 116 167,3 163,5 19 19 30,4 29,2
H5 114 114 142,6 138,7 17 17 23,8 24,6
H6 117 117 164,4 162,5 19 19 29,2 16,0
H7 118 119 170,4 165,3 21 21 25,8 30,0
H8 120 120 168,8 172,6 21 21 22,4 22,6
Bảng 2. Đặc tính hình thái và tính chống chịu của các dòng (vụ xuân 2010)
Dòng
Số nhánh cờ Sâu đục thân (điểm)

Khô vằn (điểm) Đốm lá (điểm) Đổ (%)
Cải tạo

Ban đầu

Cải tạo Ban đầu

Cải tạo

Ban đầu

Cải tạo

Ban đầu


Theo dõi một số yếu tố cấu thành năng
suất của các dòng cho thấy, các dòng mới
có bắp dài hơn, đường kính bắp lớn hơn, số
hàng hạt và tỷ lệ hạt trên bắp tương đương.
Tuy nhiên, do sinh trưởng khoẻ hơn, ít
nhiễm sâu bệnh hơn nên bắp của các dòng
mới kết hạt tốt hơn, hạt chắc và mNy hơn
nên năng suất của các dòng mới cao hơn so
với các dòng ban đầu. Sự khác biệt về các
đặc tính này là không lớn, tuy nhiên chất
lượng hạt của dòng được tăng lên đáng kể
(bảng 3, hình 1).
Bảng 3. Một số yếu tố cấu thành năng suất
Dòng
Dài bắp (cm) ĐKB (cm) Số HH (hàng) TL hạt/bắp (%) Năng suất (tạ/ha)

Cải tạo
Ban
đầu
Cải tạo

Ban
đầu
Cải tạo
Ban
đầu
Cải tạo
Ban
đầu
Cải tạo Ban đầu


Dòng H3 được cải thiện về bông cờ và số nhánh cờ
cấp 1, khả năng kết hạt, độ chắc của hạt và chiều
dài bắp
Dòng H4 cải tạo được tình trạng bệnh lá,
khả năng kết hạt
Hình 1. Một số hình ảnh của các dòng mới cải tạo
3. Kết quả phân tích đa dạng di truyền
và độ thuần của các dòng mới
Cải tạo các dòng ưu tú là công việc
quan trọng trong chọn giống ngô, tuy nhiên
cải tạo một số đặc tính sinh trưởng và phát
triển của các dòng không dẫn đến sự sai
khác đáng kể về di truyền và đặc bịêt không
làm mất đi khả năng kết hợp của dòng.
Đánh giá đa dạng di truyền của các dòng
mới cải tạo để biết được độ thuần của
chúng và độ khác biệt di truyền của chúng
so với các dòng ban đầu.
Từ cây phả hệ cho thấy, các dòng mới
cải tạo đã có khoảng cách rất gần so với các
dòng ban đầu (R-cải tạo):
- Dòng H1 (5002) và H1R (15); H2
(5029) và H2R (28); H3 (5058) và H3R
(5052); H4 (5303) và H4 (106); H5 (5282)
và H5R (92); H6 (5210) và H6R (190);
H7 (5113) và H7R (142) và H8 (5111) và
H8R (172). Việc các dòng mới chưa hoàn
toàn trùng với dòng ban đầu là do số lần
backcross chỉ là 4 lần.

Dòng H6 cải thiện được bông cờ, số nhánh cờ, chiều dài bắp và độ chắc của hạt.
Dòng H8 cải thiện được tình trạng sâu bệnh hại.
2. Đề nghị
Cần đưa việc cải tạo dòng thành các nội dung chủ yếu trong các đề tài chọn tạo giống
ngô.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. gô Hữu Tình, 2009. Chọn lọc và lai tạo giống ngô. NXB. Nông nghiệp, Hà Nội.
2. gô Hữu Tình, 2008. Phương pháp “thuần hóa tích hợp” trong chọn tạo dòng thuần ở
ngô. Tạp chí NN-PTNT N
o
1,t11-13.
3. gô Thị Minh Tâm, Bùi Mạnh Cường, Phùng Quốc Tuấn, 2009. Cải tiến nâng cao
năng suất dòng ngô thuần bằng phương pháp lai ngược (Backcross), Tạp chí Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn số 10-T10/ 2009.
4. C. L. Armstrong, J. Romero-Severson and T. K. Hodges. Improved tissue culture
response of an elite maize inbred through backcross breeding, and identification of
chromosomal regions important for regeneration by RFLP analysis. www.
Springgerlink.com,
5. Jame Brewbaker, 2002. Maize inbreds improvements during the 20
th
century.
gười phản biện:
TS. Nguyễn Văn Vấn