TRẦN PHI TRƯỜNG-MỘT HỌA SĨ SƠN MÀI
Cách nay tròn 60 năm. Trên báo Văn Nghệ năm 1948 danh họa Tô Ngọc Vân đã
có một dự báo thiên tài . Ông viết:
“Dư luận châu Âu thắc mắc hỏi: Hội họa nên hướng về đâu?”
“Chúng tôi đáp : Hướng về Việt Nam”
“ sẽ thấy lối cải sinh trong sơn mài. Sắc chất lộng lẫy của sơn mài là thỏa nghệ sĩ
khát khao đi tìm một phẩm chất mới, ngon mắt và xúc động hơn sơn dầu”.
“sơn mài có sắc phẩm, phẩm chất đủ năng lực làm tan các mâu thuẫn giữa: Hình -
sắc - chất. Mâu thuẫn đã có từ non thế kỷ”.
Sơn mài Việt Nam đã thực sự đóng góp cho nghệ thuật hội họa một chất liệu mới,
một nghành hội họa mới. Các danh họa, các thế hệ họa sĩ sơn mài của chúng ta đã
làm rạng danh mỹ thuật nước nhà. Nhiều tranh sơn mài đẹp đã được bạn bè đánh
giá cao - sơn mài là quốc họa Việt Nam.
Theo tôi, tiêu chí đó thẩm định một bức tranh sơn mài đẹp: phẳng - bóng - trong
những độ sâu thăm thẳm của màu. Đúng như danh họa Tô Ngọc Vân đã khẳng
định “không một màu đỏ nào của sơn dầu đứng cạnh màu son của sơn mài mà
không bị tái nhợt, chưa thấy một màu đen nào của sơn dầu đặt cạnh màu đen của
sơn mài mà lại không bị bạc mà trơ”.
Nói đến tranh sơn mài không thể không nói đến kỹ thuật mài. Kỹ thuật mài đã tạo
nên biến đổi lớn về chất trở thành tên gọi tranh sơn mài. Nói đến tranh sơn mài
không thể không nói đến độ sâu thăm thẳm của màu do vẻ đẹp đặc thù của chất
liệu và kỹ thuật phủ nhiều lớp màu và mài. Màu của sơn mài là màu của tự nhiên
và đa sắc.