Các chứng bệnh thường gặp ở trẻ sơ
sinh trong tuần lễ đầu

Khi trẻ chào đời, tiếng khóc đầu tiên sẽ đánh dấu khả năng sống độc lập của trẻ. Trong
tuần lễ đầu cơ thể trẻ, có những thay đổi nhằm thích nghi cuộc sống. Đồng thời, sức đề
kháng của trẻ còn non yếu nên trẻ sẽ gặp phải một số chứng bệnh.
Cần hiểu rõ từng chứng bệnh của trẻ, các bà mẹ và các ông bố có cách xử trí kịp thời.
Những trường hợp nào cần xử trí tại nhà và những trường hợp nào ta phải đưa trẻ đi gặp
bác sĩ nhi khoa.
Trong tuần lễ đầu trẻ sơ sinh có những thay đổi sinh lý như thế nào?
Hệ hô hấp từ lúc chào đời trẻ tự thở qua phổi, nên kiểu thở bụng khác so với người lớn,
thỉnh thoảng có cơn ngưng thở thoáng qua cho trung tâm điều hòa hô hấp chưa hoàn
chỉnh. Hệ tuần hoàn, biểu hiện nhịp tim tăng trung bình 130 lần/phút. Hồng cầu trong
máu trẻ tăng sau đó giảm dần, do hồng cầu phá hủy, đời sống hồng cầu cũng rút ngắn lại
để phù hợp trạng thái sống độc lập so với giai đoạn ở trong bào thai của người mẹ. Thân
nhiệt trẻ dễ bị hạ thân nhiệt, cần thiết phải luôn ủ ấm cho trẻ. Hệ tiêu hóa trẻ có thể bắt
đầu tiêu hóa ngay sau sinh, cần thiết phải cho trẻ bú liền sau 2 tiếng sinh. Đào thải phân
su và đào thải nước tiểu, có thể ngay sau sinh và cũng nói lên được hệ tiêu hóa và hệ tiết
niệu của trẻ bình thường.
Khi trẻ sốt, phụ huynh cần đo nhiệt độ cho trẻ để có cách xử trí thích
hợp

Các chứng bệnh chưa cần phải đi khám bệnh
Vàng da sinh lý: những ngày sau sinh, hồng cầu của trẻ sơ sinh bị vỡ, giải phóng ra các
sắc tố mật gây nên hiện tượng vàng da. Ở trẻ sơ sinh đủ tháng vàng da xảy ra vào ngày
thứ 4 - 5 sau sinh và chấm dứt vào ngày thứ 9 - 10 trở đi. Nước tiểu trẻ có màu vàng
chứng tỏ có sự chuyển hóa bilirubin theo nước tiểu ra ngoài. Đối với trẻ non tháng tình
trạng vàng da kéo dài hơn. Vàng da sinh lý trẻ vẫn bú bình thường, tri giác của trẻ hoạt
động linh hoạt.
Các bà mẹ cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn, có thể uống thêm nước và cho trẻ tắm nắng vào
mỗi buổi sáng từ 7 giờ đến 8 giờ.

Vàng da bệnh lý: xuất hiện sớm trong vòng 36 giờ sau sinh, biểu hiện vàng da ở mặt, toàn
thân và các chi, vàng sậm, kèm theo trẻ bú kém, vẻ mặt nhừ. Nguyên nhân có thể do
nhiễm trùng sơ sinh, bất đồng nhóm máu mẹ - con, thiếu hụt men G6PD (Gluco-
6phosphat dehydrogenase) bẩm sinh. Nhất thiết phải cho trẻ đi khám bệnh viện nhi ngay.
Tùy thuốc vào mỗi nguyên nhân mà có cách điều trị thích hợp cho từng nguyên nhân đó.
Trẻ sốt: sốt tự bản thân nó không phải là một bệnh, mà là một cách phản ứng của cơ thể
với một dạng bệnh phổ biến nhất đó là nhiễm trùng hay do phản ứng của tình trạng sau
tiêm ngừa, hay trẻ thiếu nước. Ta xác định định khi cặp nhiệt độ 38 - 390C cần quan sát
và theo dõi thêm các triệu chứng khác đi kèm như trẻ bỏ bú, ho, thở khò khè, quấy
khóc… Các bà mẹ cần cho trẻ đi khám bệnh. Cách xử trí đầu tiên phải hạ sốt bằng
efferalgan 80mg 1/2 - 2/3 gói và lau mát, cho trẻ uống nhiều nước.
Nhiễm trùng hô hấp: nguyên nhân do virút hoặc do vi trùng gây ra và rất phổ biến ở trẻ
sơ sinh. Bệnh kéo dài một hoặc hai tuần với hiện tượng chảy nước mũi, sốt và bỏ bú
trong một vài ngày, có thể ho kéo dài chừng 2 - 3 tuần. Thêm các triệu chứng nghiêm
trọng đòi hỏi phải có sự chăm sóc của bác sĩ. Vì vậy, nhất thiết cho trẻ đi khám bệnh
ngay.
BS. NGUYỄN THUẬN HẢI