BỔ TRỢ KIẾN THỨC THI ĐẠI HỌC

Phương pháp tăng giảm khối lượng

Trong chuyên đề này, thầy sẽ hổ trợ cho các em cách tính toán nhanh
bằng phương pháp tăng giảm khối lượng.
 MỘT SỐ GỢI Ý:
 Điều kiện áp dụng: Nên áp dụng cho các bài toán
- Mối liên hệ khối lượng trước (m
T
) và khối lượng sau (m
S
)
- Độ tăng giảm khối lượng
 Luật tăng, giảm:
-
Nếu m
T
 m
S
 Khối lượng Sau tăng một lượng m = m
S
- m
T
-
Nếu m
T
 m
S
 Khối lượng Sau giảm một lượng m = m
T

 CÁC BÀI TẬP ÁP DỤNG
Bài 1: Xà phòng hoá hoàn toàn 17,24 gam chất béo cần vừa đủ 0,06 mol NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu
được khối lượng xà phòng là
A. 17,80 gam B. 18,24 gam C. 16,68 gam D. 18,38 gam (ĐHKB-2008)
Gợi ý:
- CTTQ của chất béo là
3 3 5
(RCOO) C H

- Phản ứng xà phòng hóa chất béo:
3 3 5
(RCOO) C H
+ 3 NaOH
O
t

3
RCOONa
+ C
3
H
5
(OH)
3

- Nhờ phương pháp tăng giảm khối lượng ta có công thức cần nhớ sau:

m
xà phòng
= m

m
Muối
= m
chất hữu cơ
+ 22. n
Pứ
( Với:

n
Pứ =
n
NaOH pứ

)

Giải: m
Muối
=
5,48 22.(0,6 0,1) 6,8  
(gam)  Đáp án: D
Bài 3: 40,3 gam triete X ( este 3 chức ) của glyxerol với các axit béo tác dụng vừa đủ với 6 gam NaOH. Số gam muối
thu được là: A. 38,1 B. 41,7 C. 45,6 D.45,9 ( Trích đề mẫu 2010 )
Giải: m
Muối
=
16
40,3 28.( ) 41,7
3 40
  
(gam)  Đáp án: B


Giải: -
- Kết hợp các gợi ý trên ta có biểu thức tính M như sau:

andehyt
2,2
M 44
3 2,2
16


đvC  Andehyt cần tìm là: CH
3
CHO  Đáp án: B

1
Hệ số cân bằng

mol Chất tương ứng Bài 5: -aminoaxit X chứa một nhóm (-NH
2
). Cho 10,3 gam X tác dụng với HCl (dư), thu được 13,95 gam muối khan.
Công thức cấu tạo thu gọn của X là
A. H
2
NCH
2
COOH B. H

+ 36,5. n
Pứ
( Với:

n
Pứ =
n
amin pứ

)

- Trong bài toán này nhóm chức ( - COOH) không phản ứng với HCl, nên công thức trên áp dụng đ ược cho
aminoaxit.
Giải: Tương tự các bài áp dụng trên ta có:
aminoaxit
10,3
M 103
13,95 10,3
36,5


đvC  Đáp án: C
Bài 6: Cho 10 gam amin đơn chức X phản ứng hoàn toàn với HCl (dư), thu được 15 gam muối. Số đồng phân cấu tạo
của X là A. 8. B. 7. C. 5. D. 4. (ĐHKA -2009)

Gợi ý:
- Để trả lời được số đồng phân, ta phải tìm CTPT X.
- Nên áp dụng phương pháp tăng giảm khối lượng để tính M, từ đó tìm được CTPT X.
- Theo công thức ở bài 5 ta có:
aminX


Gợi ý:
- Theo đặc điểm
- Ta có phản ứng : 2 RCOOH + CaCO
3
 (RCOO)
2
Ca + CO
2
+ H
2
O
Áp dụng phương pháp t ăng giảm khối lượng cho phản ứng trên ta có:

m
muối
= m
axit
+ 38. n
Pứ
( Với:

n
Pứ =
1
2
n
axit pứ

)

ứng, hỗn hợp muối thu được khi cô cạn dung dịch có khối lượng là:
A. 6,81 gam B. 4,81 gam C. 3,81 gam D. 5,81 gam (ĐHKA -2007)
Gợi ý:
- Khi oxit tác dụng với H
2
SO
4
chỉ thu được muối và nước. Ta dễ dàng chứng minh được công thức sau
m
muối
= m
axit
+ 80. n
Pứ (
Với:

n
Pứ =
n
axit pứ

)

- Theo công thức trên ta có m
muối =
2,81 80 (0,5 0,1) 6,81   
(gam)  Đáp án: A
Thầy hy vọng các em vận dụng tốt phương pháp này cho rất nhiều bài toán còn lại.
31


(8đp)