Những bệnh thường gặp
trên hoa Lan

I. Một số bệnh thường gặp trên hoa lan
1. Bệnh do vivus
- Bệnh do virus gây ra trên hoa lan thường xuất hiện ở 2 dạng sau: virus gây
khảm lá và virus làm khằn cây.
- Virus gây khảm lá: gây hiện tượng biến vàng trên lá và hoa. Ở lá non có
những sọc hay đốm màu xanh nhạt hay màu vàng xen kẻ với những vệt xanh
đậm trên phiến lá. Trên những cây bị nhiễm nặng, cây không phát triển, bộ rễ
còi cọc. Bệnh thường xuất hiện trong những vườn lan kém chăm sóc hoặc
trên nhữ
ng cây lan bị tách chiết nhiều lần mà không khử trùng dụng cụ. Rầy
rệp chích hút cũng là một trong những tác nhân làm lây lan dạng bệnh này.
- Virus gây khằn cây: làm cho cây không phát triển bình thường, lá trở nên
dày hơn, có màu xanh đậm, mặt lá gồ ghề, phiến lá cứng.
- Bệnh do virus không có thuốc đăc trị. Khi thấy trong vườn có những cây lan
có biểu hiện trên, cần phải cách ly để chăm sóc riêng nếu cây bị nhiễm nhẹ.
Trong trường hợp cây bị nhiễm nặng c
ần phải đốt bỏ để tránh lây lan sang các
cây khoẻ mạnh. Cần chú ý là phải khử trùng dụng cụ sau mỗi lần tách chiết
01 cây và quan tâm đến công tác phòng trừ rầy rệp, làm vệ sinh mặt chậu và
vừơn lan thường xuyên.
2. Bệnh do vi khuẩn
- Bệnh thối nâu: Vết bệnh màu nâu nhạt, hình tròn, mọng nước, về sau chuyển
sang màu nâu đen. Bệnh gây hại trên lá, thân, mầm gây nên hiện tượng thối
(có mùi khó chịu). Nguyên nhân bệnh do khuẩm Erwinia carotovora gây ra.


hơi lồi, về sau lan rộng thành đốm lớn màu nâu nhạt. Bệnh làm hoa mất giá
trị. Bệnh do nấm Curvularia eragotidis gây ra.
- Bệnh thối đen ngọn: Vết bệnh ban đầu là một điểm nhỏ, ủng nước, có màu
nâu đen. Bệnh gây h
ại chủ yếu trên lá non, ngọn và chồi cây lan làm cho đỉnh
bị thối nhũn lan dần xuống dưới làm lá và cuống lá bị thối, dễ rụng. Bệnh có
thể gây thành dịch trong điều kiện ẩm độ cao với nhiệt độ khoảng 20 độ C.
Bệnh do nấm Phytopthora palmivora gây ra.
- Bệnh đốm lá: Ban đầu vết bệnh là một đốm nhỏ màu vàng hơi lõm, phát
triển dần theo chiều dọc của lá và về sau có hình bầu dục, ở giữa có màu trắng
xám, xung quanh có màu nâu đen. Giữa mô bệnh và mô lành có một quầng
màu nâu đỏ. Bệnh do nấm Phyllosticta sp gây ra. Ngoài ra, trên cây hoa lan
còn có một số dạng bệnh khác như bệnh tàn cánh hoa do nấm Botrytis
cinerea, bệnh thối trắng rễ do nấm Rhizoctonia solani, bệnh đốm vàng do nấm
Cercospora dendrobii gây ra… Còn có một số bệnh gây ra b
ởi các nguyên
nhân điều kiện môi trường hoặc dinh dưỡng khoáng.
4. Côn trùng gây hại
- Bọ trĩ: (Thripspalmi và Dichromothrips Corbetti): Là loại côn trùng nhỏ, có
màu vàng nhạt. Chích hút trên trên lá non để lại những đốm vuông màu vàng
sáng, sau chuyển dần sang màu nâu đen. Chích hút trên cánh hoa để lại những
vết chích trong suốt và có một chấm vàng ở giữa .
- Nhện đỏ: Là một dạng ve ký sinh, di chuyển nhanh, lúc nhỏ có màu vàng
cam, khi trưởng thành có màu đỏ. Khi chích hút chúng để lại trên lá, hoa
những đốm nhỏ màu nâu. Thường phổ biến trong nhữ
ng vườn lan thiếu chăm
sóc hoặc bị khô hạn kéo dài.
Rệp: Đây là loại côn trùng gây hại phổ biến trên nhiều vườn lan, thường tập
trung chích hút ở lá non, chồi non, đầu rễ, phát hoa, chồi hoa, làm cho cây
phát triển còi cọc, hoa bị rụng cuống hoặc không nở. Rệp chích hút tạo thành

- Bệnh lở cổ rễ, nấm gây hại trong giá thể: Có thể dùng:
+Anvil 5 SC 3 – 4 ml/ bình phun 8 lít
+ Rovral 50 Wp10 gr/bình phun 8 lít
- Côn trùng gây hại:
+ Bọ trĩ: Dùng Decis;Danitol; BT….
+ Rệp: Dùng Supracide;Karate; Applaud-Mipe….
+ Sâu khoang: Dùng Decis ; Sumicidin ; Polytrin ;…
+ Ốc sên, ốc nhớt: Rãi vôi gần chậu hoa, đặt bã…
+ Các loại thuốc trừ sâu hại nên dùng theo liều lượng khuyến cáo. Đối với các
loại nấm bệnh nên thường xuyên phun phòng bằng các loại thuốc phổ thông
như Zineb, Boordeaux, Kasumin….theo định kỳ 7 – 10 ngày lần. Một số dạng
bệnh do vi khuẩn gây ra có thể dùng thêm các loại kháng sinh như
Streptomocin (100 – 150 ppm) để phòng trừ.
- Qua khảo sát một số vườn
địa lan bị hư hại trong những năm gần đây, chúng
tôi nhận thấy việc sử dụng giá thể dớn cây đã xay nhuyển, trộn với phân dê
làm giá thể chính đang được sử dụng ở hầu hết các vườn địa lan tại Đà Lạt.
Giá thể loại này nhanh phân hủy, kết vón và ngậm nước rất cao nên đã gây hư
hại 100% bộ rể của cây lan, gây nên hiện tượng thối củ
, thối đọt. Bên cạnh
đó, một số vườn lan không bảo đảm độ thông thoáng ở đáy chậu nên tình
trạng úng giá thể diễn ra càng mạnh mẽ hơn. Khắc phục tình trạng này, tốt
nhất là thay mới toàn bộ giá thể sau khi đã tỉa bỏ những củ lan bị hư hại, tỉa rễ
hư thối, xử lý bằng Benlate C (ngâm củ, rễ trong dung dịch benlate 25% trong
30 phút, để ráo, trồng và để nơi mát 7 – 10 ngày, sau
đó chăm sóc bình
thường).
