SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HÀ TĨNH KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH CẤP THPT
NĂM HỌC 2012 - 2013
Môn: ĐỊA LÍ LỚP 10
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi có 01 trang, gồm 5 câu) Câu I
1. Hãy cho biết tên của hình vẽ bên.
Giải thích ý nghĩa của các ngày ghi trong hình.
2. Tại sao trên thế giới có nhiều loại đất khác nhau? Phân tích mối quan hệ giữa
đất và sinh vật.
Câu II
1. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông. Địa hình ảnh hưởng
đến lượng mưa, chế độ nước sông và mực nước ngầm như thế nào?
2. Tại sao trong cơ cấu dân số thì cơ cấu dân số theo giới tính và độ tuổi là hai loại
cơ cấu quan trọng nhất trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia?
Câu III
1. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tỉ suất tử thô.
2. Vì sao trong tổng sản lượng lương thực xuất khẩu trên thế giới, lúa mì lại chiếm
tỉ trọng lớn hơn lúa gạo?
Câu IV
1. Ngành sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm gì? Theo em, đặc điểm nào là
quan trọng nhất ? Vì sao ?


I.1 Cho biết tên của hình vẽ bên. Giải thích ý nghĩa của các ngày ghi trong hình. 2,0
- Tên của hình
Đường biểu diễn chuyển động biểu kiến của Mặt Trời trong 1 năm
+ Giải thích: Do Trái đất hình cầu, khi chuyển động quanh Mặt trời, trục Trái Đất
nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo một góc 66
0
30’ dẫn đến chuyển động biểu kiến hàng năm
của Mặt Trời
- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại vĩ độ 0
o
(Xích đạo) vào ngày 21/3.
- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại vĩ độ 23
o
27’ B (chí tuyến bắc) vào ngày 22 /6.
- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại vĩ độ 0
o
(Xích đạo) vào ngày 23/9.
- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại vĩ độ 23
o
27’ N (chí tuyến nam) vào ngày 22 /12.
0.5

0,5 0,25
0,25
0,25
0,25

sông phụ thuộc vào chế độ mưa
+ Ở miền ôn đới lạnh và những sông bắt nguồn từ núi cao, thủy chế phụ thuộc vào lượng
tuyết tan, mùa xuân nhiệt độ ấm, băng tuyết tan thường gây lũ
+ Ở những vùng đất đá bị thấm nước nhiều, nước ngầm đóng vai trò quan trọng
- Địa thế, thực vật, hồ đầm
+ Địa thế: Miền núi có độ dốc lớn hơn đồng bằng nên nước chảy mạnh, nhanh, dễ gây ra lũ
quét
+ Thực vật: giữ nước, tạo nước ngầm, điều hòa dòng chảy, giảm lũ lụt. Trồng rừng phòng
hộ ở đầu nguồn hạn chế lũ lụt
+ Hồ, đầm; Điều hòa chế độ nước sông.
Địa hình ảnh hưởng đến lượng mưa, chế độ nước sông và mực nước ngầm như thế
nào?
- Ảnh hưởng đến lượng mưa: Cùng một sườn núi, càng lên cao mưa càng nhiều do nhiệt độ
càng giảm, đến một độ cao nào đó độ ẩm không khí giảm sẽ không còn mưa nên những 0,25

0,25

0,25

0,25

0,25

0,25 0,5
0,5 0,5

III.1

Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tỉ suất tử thô. 2,0
- Nhân tố tự nhiên- sinh học : cơ cấu giới tính, cơ cấu tuổi (phân tích cụ thể )
- Nhân tố môi trường sống : Môi trường trong sạch, tuổi thị con người được nâng cao,
ngược lại.
- Nhân tố KT-XH bao gồm :
+ Mức sống của dân cư
+ Trình độ phát triển của y học : Trình độ y học càng cao, mạng lưới y tế, chăm sóc sức
khỏe phát triển, càng tăng khả năng giảm mức chết, nhất là tử vong trẻ em. Ngày nay khả
năng y học có thể dập tắt nhiều bệnh hiểm nghèo.
+ Trình độ văn hóa tỉ lệ nghịch với mức chết
- Các nhân tố khác như : Chiến tranh, tai nạn, thiên tai, các tệ nạn xã hội cũng ảnh hưởng
đến mức chết.
0,5
0,25

0,75
0,25 0,25 0,25

0,25

IV.1

Ngành sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm gì ? Theo em, đặc điểm nào là quan
trọng nhất ? Vì sao ?
2,0
Đặc điểm :
- Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế được.

0,25
- Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng và vật nuôi.
- Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ.
- Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên.
- Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa.
Đặc điểm quan trọng nhất: là đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế
được.
- Vì không thể sản xuất nông nghiệp nếu không có đất. Đất có ảnh hưởng đến quy mô và
phương hướng sản xuất, mức độ thâm canh và tổ chức lãnh thổ nông nghiệp.
0,25
0,25
0,25

0,5
V.1 1.Vẽ biểu đồ :
- Xử lý số liệu
TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG DIỆN TÍCH MỘT SỐ CÂY CÔNG NGHIỆP LÂU NĂM
CỦA NƯỚC TA THỜI KỲ 1995-2006
(Đơn vị : %).
Năm 1995 1999 2000 2003 2005 2010
Cà phê 100 256.3 301.4 273.7 266.8 297.6
Cao su 100 141.8 148 158.3 173.4 268.9
Hồ tiêu 100 251.4 398.6 721.4 701.4 732.9

- Vẽ biểu đồ đường % (lấy năm 1995= 100%), chính xác, rõ, đẹp; có đầy đủ kí hiệu, tên
biểu đồ (vẽ các dạng khác không cho điểm)

1,0 2,0

V.2 2. Nhận xét:
- Nhìn chung, tốc độ tăng trưởng diện tích cây cà phê, cây cao su, cây hồ tiêu của nước ta
giai đoạn 1995-2010 đều tăng
- Tốc độ tăng diện tích các cây trên không đều:
+ Cây hồ tiêu tăng nhanh nhất : 632.9% (nhanh nhất là từ năm 2000-2003), sau 2003 có