Thủ phạm gây viêm đại
tràng mạn
Viêm đại tràng mạn là bệnh do rất nhiều nguyên nhân khác nhau hoặc
không rõ nguyên nhân. Do nhiễm vi khuẩn, virut, nấm, ký sinh trùng
hoặc không do nhiễm như viêm loét đại tràng vô căn, bệnh crohn, xạ trị,
thiếu máu. Bệnh có đặc điểm là gây ra hiện tượng viêm, loét và rối loạn
chức năng của đại tràng.
Viêm đại tràng do amip (lị amip): bệnh lây truyền theo đường tiêu hóa. Kén
amip đã trưởng thành theo thức ăn vào dạ dày, qua ruột non rồi từ đoạn cuối
hỗng tràng đi vào đại tràng. Amip gây ra những tổn thương viêm loét ở
manh tràng, đại tràng và trực tràng. Bệnh nhân có những triệu chứng đi tiêu
phân nhày lẫn máu kèm cảm giác mót rặn và đau bụng quặn từng cơn. Bệnh
thường kéo dài và hay tái phát. Chẩn đoán dựa vào xét nghiệm phân để tìm
amip, xét nghiệm huyết thanh, nội soi đại tràng sinh thiết có thể thấy được
những hình ảnh tổn thương loét đặc hiệu ở đại tràng. Việc điều trị tùy thuộc
mức độ nặng nhẹ của bệnh mà dùng metronidazol uống hay iodoquinol để
ngừa tái phát. Nếu nặng phải nhập viện để điều trị.
Viêm đại tràng do lao: Thường thứ phát sau lao phổi (50% bệnh nhân lao
ruột còn hình ảnh lao khi chụp Xquang phổi). Cũng có thể gặp lao ruột
nguyên phát do bệnh nhân bị nhiễm khuẩn lao qua đường ăn uống. Bệnh
diễn tiến mạn tính với những triệu chứng nhiễm lao (sốt nhẹ về chiều, mệt
mỏi, biếng ăn, thể trạng suy sụp và rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy kéo dài, phân
đờm nhớt và có máu). Bệnh có thể diễn tiến gây tắc ruột và lao màng bụng.
Chẩn đoán dựa vào xét nghiệm tìm vi khuẩn lao trong phân, nội soi đại tràng
sinh thiết cho thấy những hình ảnh tổn thương và tìm tế bào điển hình của
lao. Việc điều trị lao ruột cũng phải theo phác đồ điều trị lao chung với các
thuốc đặc hiệu như isoniazit, riafampin, pyrazinamid, ethambutol. Chú ý
phải sử dụng đủ thuốc, đúng liều và đúng phác đồ để tránh hiện tượng kháng

nguyên nhân thường khó, điều trị kéo dài vì bệnh hay tái phát, vì vậy phòng
bệnh rất quan trọng. Để phòng bệnh cần chú ý vệ sinh thực phẩm, ăn uống;
không uống sữa bò tươi chưa tiệt trùng, tránh dùng kháng sinh kéo dài, điều
trị tích cực khi bị lao phổi. Đặc biệt khi thấy rối loạn đi cầu, phân đờm, cần
khám chuyên khoa tiêu hóa để xác định nguyên nhân, lưu ý loại trừ bệnh ác
tính ở đại tràng.