76
NGON
NGOTSC
061
SONG
SO
1+2(183+184)-2011
DIEN
DAN
VA KHUYEN NGHI
1.
Trong phdn tich, giai nghia tu, dieu de
nhan thay la: viec phdn tich giai nghia tu da
nghia gap rat nhieu khd khdn, cd nhieu van
de li luan va thuc tien chua duge bdn luan
va
giai quyet than dao. Theo hieu biet edn ban
che,
chung tdi xin neu mot vdi pham vi van
de so bg nhu sau: Thugc pham vi li thuyet,
cho den nay d nude ta, eac nha ngdn ngti
hgc chua ed quan niem thdng nhat ve cdu
Igo
he thdng con ngu nghia cua tit da nghia.
Trong phan tich, nhan dien nghia cua tu da
nghTa, chua cd su phan biet rd dien ddng dai
va dien lich dai eua ehung. Van de van
dimg
li thuyet nao vao viee phan tich nghia eua tir
da nghTa can dugc lam rd. Ve mat thire tien,
van de dat ra la viec gidi thich, mieu ta nghia

Dimg nhu vay, mue dieh chinh yeu
cua tu dien ngu
van
la giai nghia cua tir, chu
thich ngfr phap, ngtr dung, phong
each
lien
quan den muc tir, trong dd tir da nghia, tir
PHAN THj NGUYET HOA
(NCS,
Vien Ngon
ngCr
hoc)
nhieu nghia tbi "kit cdu ngir nghia
"
hay "he
ihdng
con nghia
ciia
lir" la khd khdn, phirc
tap nhat. Cd the ndi, chua ban den ket cau
nghia eua tir, chi rieng phdi xu li nhieu
nghia, trinh bay nd theo he thdng, de hieu la
phan phuc tap, khd khan trong "cdu trite vi
md" eua loai myc tu
nay
cua tir dien giai
thieh ngtr van. Thye te cho thay rang: tu lieu
giai quyet trong cae tu dien giai thieh da hoc
Id

13
nghia.
Tir dien nay phan biet rd nhung nghia
ciia
tir
don an dg. da nghia va nghia
eiia
eac tir
ghep da nghia cd an la thanh td cau tao nhu
dn bdm. dn bdn ma cac tu dien trudc
thirdng lan lon. Cdc soan gia cua TDTV-HP
cd quan niem rd, ehinh xac la: "Khi
idch
nghia cua cdc dan vi da nghia cdng nhu khi
dinh nghia. quyen tir dien ndy chit y den
nhirng quan he ngir nghia cd linh he Ihdng
trong lir vung" [, trang XIV]. Nhu vay, rd
rang ring: "quan he ngu nghia cd
tinh
he
Ihdng trong tir da nghia" la nhan td bdng
diu cin phai ehu y trong phan dinh va mieu
ta nghia, giai nghia.
so 1 +2 (183+184)-2011
NGON
NGUT 8c
OOl SONG
77
3.
Quan niem

thanh he thdng con ngtr nghia cua tir da
nghTa
- Ve quan he nghia, can phan biet quan hi;
lich dgi va quan he ddng dgi. Trong phan
tich mieu ta nghia phai chu y ea hai loai
quan he nghia nay. Song vdi mue dieh cung
cap thdng tin can diing nen can chu y mdi
quan he ddng dai ban. Nen xae dinh eau true
ddng dai cho ngudi dge, ngudi su dung tu da
nghia.Tuy
nhien d muc do can thiet phai
ludn chu y quan he giiia ddng dai va lieh dai
trong cau tao nghTa da nghia bdi vi quan hi
ndi dung khdng tach rdi quan hi ddn xudt
phdi sinh tao thanh he thdng con ngtr nghia
nay. Chinh nhimg phan tich mieu ta thirc
tien thanh cdng cung nhu kien giai cua mot
sd nha nghien ciru ngu nghia ehi rd dieu nay.
4.
Giai nghTa eua tu la nhiem vu cat
ngliTa,
lam sang td ngi dung nghTa cua tu dd,
Bdi vi tu cd chire nang dinh danh, ggi ten sy
vat. hien tugng. boat dgng, tinh chat nen
xet vl nghTa bieu thi la chi ra, phan anh sy
vat 0 day khdng ehu y se cd su nham lan.
NghTa cua tu, du cu the bao nhieu ciing la sy
phan anh, anh xa sy vat, hien tugng ma
khdng phai "dich thye" eai sy vat hien tugng
duge dinh danh do (cai bieu vat-referent).

tir nhu ldi giai nghia trude nhung mue do
ngi dung the hien khai quat ban bdi nd
khdng "md Id
sir
vgt" ma giai nghTa eua tu
bieu tbi su vat dd. NghTa eua tu la ngi dung
phan anh, la ngi dung tinh than ed tinh khai
qudt, phan anh su vat chu khdng phai chinh
"dich thdn"
sir
vat dd. Viec giai nghia, ldi
giai nghia phai rd, de hieu song khdng dugc
bd, khdng dugc phep hi sinh tinh khai quat
cua nghia. Ve dieu nay,
Pho-bach
da phat
bieu ma Le-nin da dan lai trong "Bill ki triet
hgc
"
eua minh: "Bdt cir mdt lir ndo (ldi ndi)
cimg dd
Id
khdi qudt hda cd rdi"
[6,87].
5.
Van dyng viee hieu va each giai nghia
ndi tren vao tu da
ngliTa
cang
pbii

nghia
CO
ban bao gdm cac net nghia co ban
phan biet vdi cae net nghia khu biet trong sd
cac net nghia tao nen ndi dung nghia cua tu.
Cac net nghia ed ban dugc xac djnh bdng
quan he he binh, quan he lien tudng phan
anh thye tai va phan biet vdi sy vat cung
loai.
Net nghia khdng co ban bi qui dinh ehu
yeu bang quan he ket hgp, quan he bieu
trung trong lien be vdi thye tai va vat duge
bieu thi. Mdi nghia ca ban bao gdm cac net
nghia CO ban. Cac nghia bdng, nghia phai
sinh cd tdn tai net nghia co
ban
cung td hgp
vdi nghia khdng co bdn, net nghia khu biet.
Chinh sy tdn tai va mdi lien he hai loai net
nghia nay trong nghia cua tir tao nen he
thdng nghia cua tir da nghia (phdn biet vdi
ddng dm) [3,193]. Do ed su tdn tai ngi dung
va mdi quan he nghia nhu vay
ma
trong giai
nghia phai neu rd net nghia cung mdi lien he
de the hien rd nghia ca bdn, nghia khdng ca
ban; nghia den, nghia bdng cua tu. Xin lay
nghia cua tu ddu lam vi du. Nghia eua tir
ddu da duge Hoang Tue phan tich mieu ta

che la: 2."dau eua con ngudi, coi
la
bieu
tugng cua suy
nghi,
nhan thuc". Nhu vay
nghia 2, nghia khdng ca ban nay dugc giai
thich bang cac net nghia:
I.
"phan tren ciing
cua than the cua con ngudi" (vi tri) td hgp
vdi net nghia 2. "bieu tugng cua suy
nghi,
nhan thue" (chuc nang). Net nghTa 2 nay ro
rang la duge bieu trung hda bang an du cua
net nghia ca ban d nghia 1. "bg phan cd
chua bg dc va nhieu giac quan". Nhd "noi co
chua bg dc va nhieu gidc quan" mdi cd
nghia bdng "bieu tugng cua suy
nghi,
nhan
thue".
Bdi theo le thudng suy luan "suy
nghi,
nhan thuc" chi cd d boat dgng cua "bg
dc va nhieu giac quan". Nghia phai sinh nay
cd dugc nhd quan he lien tudng phai sinh
dugc the hien trong cdc td hgp (ket hgp cu
doan):
"van de dau dau, cung dau ". Den

tdn
tai do dan
xuat phai sinh
an du,
hoan
du.
Chinh
sy tdn tai net
nghia chung
nay la co
sd
tao
thanh quan
he he
thdng
con
trong
tu
da nghia. Trong trudng
hgp mdt
nghia phai
sinh trong
ttr da
nghia khdng
edn tdn tai net
nghia chung
nay
nira
thi
nghia

khdng
dau
hang giac.
6. Nhiing dieu trinh
bay
tren
day cho
ehung
tdi di den
khuyen nghj rang:
1/
Nen
quan niem
ngi
dung ngtr nghia
eua
tu da
nghia
la mot cau tao he
thdng
con
cae nghia
cua tu da
nghia.
Cdu tao he
thdng
nghia
nay cd hai bac: bac mot la eac
nghia
eua

eua tir da
nghTa chinh
la viec phan tich,
ehi rd sy td hgp cua cac net
nghia thanh nghia
va sy td hgp cac
nghia
vdi
nhau
tao
thanh
he
thdng
con
ngii nghia
eua
tir
da
nghia. Trong
tir da
nghia,
sy tdn tai dan
xen
cac net
nghia
nay
tao ra
quan
he, tao ra
he thdng

5/
cin ehu y
khdng
lan lon
viec mieu
ta
sy
vat ma tu ggi ten,
danh
dau
(referent)
theo quan dilm ddng nhat nghia
vdi eai quy
chiiu
da ngd
nhan
mot
thdi trong ngti nghia
hoc.
Tai lieu trich
dan
1.
Nguyen
Van
Tu
(1969),
Ve
viec gidi
thich
lir

cim
ddi chieu
cdc
ngdn ngit.
Nxb DH va
THCN,
Ha
Ngi.
4.
Hoang
Tue
(1984),
Cuge sdng
d
trong
tir.
NXB Tae
pham mdi.
HN.
5.
John Lyons (2006), Ngir nghia
hgc ddn
ludn.
NXB GD Ha Ndi. Ban
dich Nguyen
Van Hiep (thuyet
quy
chieu
hay sd thi
(denotational) nghia

Luu
DAT
NU'6C
TRIEN
TuNq
NqAy
Doi
Mdi
TU"
duy
NEU
CAC
GiANq
TRU'dNq
TON
\ doAN
UET
SON MUON
phAT
Thud
MINH NGOC