TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN
KHOA TCNH & QTKD

CHỦ ĐỀ:
THỰC TRẠNG ĐỘC QUYỀN TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
• Nhóm thực hiện :NHỮNG NGƯỜI BẠN( nhóm 1)
• Giảng viên : PHAN THỊ QUỐC HƯƠNG
• Thành viên nhóm:
1. VÕ VĂN ANH
2. NGYỄN HỮU BINH
3. LÊ QUANG CẢNH
4. VÕ THẾ CƯỜNG
5. PHAN DIỆP DANH
6. NGUYỄN THANH DIỆU
7. HÀ NHƯ HẢI
8. LÊ SƠN HẢI
9. NGUYỄN QUỐC CẢNH
10. Y DANH Ayũn
LÝ
THUYẾ
T TÀI
CHÍNH
Quy Nhôn 12 -2012
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
LỜI MỞ ĐẦU
Thị trường là nơi mọi người gặp gỡ, với một bên là những người bán, cung
cấp, điều hòa các hàng hóa dịch vụ và bên kia là những người mua, đảm bảo nhu
cầu tiêu thụ ổn định, nhờ đó đã duy trì được cho nhà sản xuất và thị trường hoạt
động. Cạnh tranh là một quy luật, là kết quả của nền kinh tế thị trường tự do gồm
có nhiều doanh nghiệp của nhiều thành phần kinh tế cùng tồn tại để tranh dành
cùng một lợi ích, mong mở rộng thị phần của mình trên một thị trường liên quan.

cạnh tranh do đó dẫn đến một hệ quả tất yếu là mức giá cao hơn và sản phẩm chất
lượng thấp hơn.
Độc quyền có hai loại là độc quyền thường và độc quyền tự nhiên. Độc
quyền thường là trạng thái thị trường chỉ có duy nhất một người bán và sản xuất ra
sản phẩm, không có loại hàng hóa nào thay thế gần gũi. Tuy nhiên, trên thực tế
không có loại độc quyền thường.
Độc quyền tự nhiên là tình trạng trong đó các yếu tố hàm chứa trong quá
trình sản xuất đã cho phép hãng có thể liên tục giảm chi phí sản xuất khi quy mô
sản xuất mở rộng, do đó đã dẫn đến cách tổ chức sản xuất hiệu quả nhất là chỉ
thông qua một hãng duy nhất. Chẳng hạn, độc quyền trong ngành điện là một ví dụ
cho hình thức độc quyền tự nhiên.
Độc quyền là một ví dụ điển hình khi nhắc tới chủ nghĩa tư bản. Phần lớn
mọi người đều tin rằng thị trường sẽ không hoạt động nếu chỉ có một người duy
nhất cung cấp hàng hoá và dịch vụ vì họ sẽ không có động lực để tự hoàn thiện và
đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng. Tuy nhiên độc quyền sẽ vẫn tồn tại vì sẽ vẫn
có nhu cầu về loại hàng hoá dịch vụ đó. Ví dụ như trên thị trường có sự độc quyền
về nguồn nước. Cho dù giá bán nước có đắt và chất lượng không tốt thì bạn sẽ vẫn
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 3
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
phải mua nó vì bạn vẫn cần dùng đến nguồn nước phục vụ cho cá nhân, sinh hoạt,
sản xuất,… Vì độc quyền có những tác động tiêu cực đến nền kinh tế và gây thiệt
hại cho xã hội nên Chính phủ luôn nỗ lực để ngăn ngừa độc quyền bằng các đạo
luật chống độc quyền.
Tất nhiên độc quyền cũng có ưu điểm trong một số lĩnh vực, ví dụ như việc
cấp bằng cho phát minh mới. Việc cấp các bằng phát minh sáng chế sẽ tạo ra sự
độc quyền đối với sản phẩm trí tuệ đó trong một thời hạn nhất định. Lý do của
việc cấp bằng giúp cho người phát minh có thể bù đắp được khoản chi phí lớn mà
anh ta đã bỏ ra để thực hiện phát minh sáng chế của mình. Về mặt lý thuyết thì đây
là một cách sử dụng độc quyền để khuyến khích phát minh. Một ví dụ khác về độc
quyền đó là độc quyền của nhà nước, trong đó nhà nước độc quyền cung cấp một

 5 công ty truyền tải điện:
- NPT (Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia)
- Công ty truyền tải điện 1.
- Công ty truyền tải điện 2.
- Công ty truyền tải điện 3.
- Công ty truyền tải điện 4.
Ngoài các công ty trên thì hiện nay EVN còn nhiều nhà máy điện trải dài
khắp đất nước và 89 công ty điện lực tỉnh và quận/huyện thuộc TP.Hà Nội và
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 5
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
TP.HCM và 5 công ty TNHH một thành viên ở Hải Phòng, Hải Dương, Ninh Bình,
Đà Nẵng, Đồng Nai và một công ty cổ phần điện lực ở Khánh Hòa.
Là doanh nghiệp kinh doanh đa ngành, ngoài lĩnh vực chính là điện năng thì
EVN còn đầu tư vào một số lĩnh vực khác như:
 Giáo dục: trường Đại Học Điện Lực.
 Viễn thông: công ty viễn thông điện lực EVN (EVN Telecom) hoạt động
trong lĩnh vực phát triển mạng lưới dịch vụ điện thoại cố định nội tỉnh và đường
dài trong nước, cùng mạng điện thoại di động, dịch vụ Internet.
 Tài chính - ngân hàng: tập đoàn là cổ đông thể chế của ngân hàng thương
mại cổ phần An Bình, bên cạnh đó EVN vừa thành lập Công ty Tài chính EVN
(EVN Finance) với vốn điều lệ 2.500 tỷ đồng, nhằm mục đích thực hiện kêu gọi
đầu tư vào các dự án ngành điện.
 CTCP bất động sản EVN - Land Nha Trang: thành viên mới của Tập
đoàn Điện Lực Việt Nam (EVN) với tổng vốn điều lệ ban đầu là 300 tỷ đồng, được
thành lập vào năm 2008. EVN - Land Nha Trang được hình thành bởi các cổ đông
chính là EVN; CTCP Điện Lực Khánh Hòa (KHP); Công ty XDCT&ĐT địa ốc
Hồng Quang; Công ty điện lực 3; công ty TNHH TM&DV MESA, Công ty điện
lực 2, công ty điện lực TP.HCM, công ty cổ phần tư vấn xây dựng điện 4.
 Kinh doanh resort: mới đây EVN đã huy động số vốn đầu tư là 260 triệu
USD để đầu tư xây dựng khu resort tại khu vực Thừa Thiên Huế.

Phân phối EVN
Khách hàng
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
Bảng 2: Tỷ trọng sản xuất điện theo các nguồn (năm 2012)
(Nguồn: Tổng cục thống kê)
1. ĐỘC QUYỀN TRONG NGÀNH ĐIỆN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.
1.1.Thực trạng:
Dường như đã trở thành “điệp khúc” trong nhiều năm qua, cứ vào dịp đầu
hè, thời tiết nắng nóng, nhu cầu điện tăng cao, người dân và các doanh
nghiệp lại đối mặt với tình trạng thiếu điện gay gắt. Lý do muôn thủa để
EVN thanh minh cho tình trạng đó lại là lỗi cho ông trời!
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 8
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
Tình trạng cắt điện luân phiên kéo dài đã kéo theo nhiều hệ lụy cho xã hội,
làm đảo lộn cuộc sống sinh hoạt của người dân, chất lượng cuộc sống bị giảm sút,
lịch cắt điện dài hơi, dày đặc khiến cho kế hoạch sản xuất, kinh doanh của các
doanh nghiệp phải thay đổi, v.v… Đáng nói là, việc cắt điện của “ông điện lực”
nhiều khi rất ngẫu hứng, tùy tiện.Người dân và các doanh nghiệp lắm lúc bị cắt
điện mà không được báo trước nên các hoạt động sản xuất, sinh hoạt bị rơi vào thế
bị động.
Từ trước đến nay, người dân và các doanh nghiệp vẫn chỉ biết mua điện do
EVN phân phối. Các nhà máy phát điện bao gồm cả thủy điện, nhiệt điện phần lớn
đều do EVN quản lý. Tính đến thời điểm hiện nay, mặc dầu EVN đã tiến hành cổ
phần hóa một số nhà máy điện như: Vũng Áng, Phả Lại, Cát Bà… trong đó có một
số nhà máy do Tập đoàn đầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Công nghiệp Than và
Khoáng sản Việt Nam (TKV), làm chủ đầu tư nhưng những doanh nghiệp này
mới chỉ có thể tham gia xây dựng tạo nguồn điện. Các khâu khác vẫn do EVN
nắm, đặc biệt là khâu truyền tải và phân phối.
Vì nắm “đầu cán” ở khâu quan trọng này nên việc cung ứng điện tới tận
người dân và doanh nghiệp vẫn do EVN đảm nhiệm. Sự độc quyền của EVN còn

thời gian qua, dù chưa thể thống kê tổng thiệt hại nhưng các chuyên gia đều cho
rằng, những thiệt hại này còn lớn hơn nhiều so với lợi nhuận mà EVN làm ra hằng
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 10
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
năm. Câu hỏi đặt ra là, liệu EVN có đền bù những thiệt hại mà người dân và các
doanh nghiệp phải gánh chịu (?!).
Cần nâng cao chất lượng cung ứng, dịch vụ trước khi đòi tăng giá. Hàng
loạt băn khoăn được dư luận đặt ra là: EVN đã minh bạch hóa hoạt động sản xuất
kinh doanh của mình trước khi tăng giá điện? Giá thành sản xuất mỗi kwh điện,
chi phí quản lý ra sao? EVN đã làm trọn trách nhiệm với các “thượng đế” của
mình hay chưa? Lí lẽ mà EVN đưa ra cho mỗi lần đòi tăng giá điện là: giá điện
bình quân ở nước ta thấp hơn các nước khác trong khu vực xem ra cũng không
thuyết phục bởi mức thu nhập trên bình quân đầu người ở nước ta thấp hơn nhiều
so với các nước mà ngành điện đưa ra so sánh.
1.2. Giải pháp của nhà nước:
Chính phủ Việt Nam đã nhận thức được: Hình thành và phát triển thị trường
điện cạnh tranh là chiến lược phát triển dài hạn của ngành điện Việt Nam, Theo
quyết định trên, thị trường điện Việt Nam sẽ hình thành và phát triển theo 3 cấp
độ:
- Thị trường phát điện cạnh tranh (giai đoạn 2005-2014)
- Thị trường bán buôn cạnh tranh (giai đoạn 2014-2022)
- Thị trường bán lẻ cạnh tranh (giai đoạn sau năm 2022)
Thị trường phát điện cạnh tranh: Là cấp độ đầu tiên của thị trường điện
cạnh tranh ở Việt Nam. Trong giai đoạn này, chỉ có cạnh tranh trong khâu phát
điện, chưa có cạnh tranh trong khâu bán buôn và bán lẻ điện. Khách hàng sử dụng
điện chưa có cơ hội lựa chọn đơn vị bán điện cho mình. Các đơn vị phát điện sẽ
cạnh tranh bán điện cho một đơn vị mua buôn duy nhất (Công ty mua bán điện
trực thuộc EVN ) trên thị trường giao ngay và qua hợp đồng mua bán điện dài hạn.
Cục Điều tiết Điện lực quy định hàng năm tỷ lệ sản lượng điện năng mua bán qua
hợp đồng và điện năng giao dịch trên thị trường giao ngay.

Sự hình thành và phát triển thị trường điện với 3 cấp độ là cần thiết. Thực
hiện thành công lộ trình phát triển thị trường điện, đưa vào hoạt động thị trường
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 12
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
điện cạnh tranh sẽ tạo ra những thay đổi tích cực trong hoạt động điện lực ở Việt
Nam, nâng cao được tính minh bạch và hiệu quả trong sản xuất và kinh doanh
điện, hạ giá thành tạo cơ sở giảm giá bán điện. Phát triển thị trường điện cạnh
tranh là xu hướng tất yếu của nền kinh tế thị trường, mang lại lợi ích chung cho
người cung cấp và người tiêu thụ điện.
2. ĐỘC QUYỀN TRONG XĂNG DẦU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.
2.1. Thực trạng:
Ngoài ngành điện, xăng dầu là một lĩnh vực quan trọng của đất nước liên
quan đến an ninh năng lượng quốc gia. Thời gian vừa qua, Nhà nước và các cơ
quan điều hành cũng đã thực hiện lộ trình xóa độc quyền ở phân phối sản phẩm
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 13
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
xăng dầu.Đến nay, cả nước có 14 doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu phân phối
xăng dầu cả trong và ngoài quốc doanh. Tuy nhiên thị trường xăng dầu đang có xu
hướng chuyển dần qua cơ chế thị trường thế nhưng vẫn chưa thực sự theo bản chất
“thị trường” của nó mà dường như xăng dầu Việt Nam đang tồn tại “độc quyền
nhóm”. Nhà nước vẫn còn nhúng tay quá sâu, còn các doanh nghiệp vẫn chưa có
sự cạnh tranh thật sự. Các nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa thể thâm nhập vào thị
trường trong nước.
Danh sách 14 doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu tại Việt Nam:

1. Tổng công ty xăng dầu Việt Nam (Petrolimex)
2. Tổng công ty dầu Việt Nam (PVoil)
3. Công ty thương mại kỹ thuật và đầu tư (Petec)
4. Công ty Hóa dầu Quân Đội(Mipec)
5. Công ty TNHH MTV dầu khí Tp HCM (SaigonPetro)

7550
31/03/2005
5610

3/7/2005
6630
8.800
28/7/2005
5610

17/8/2005
7650
10.000
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 15
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
22/11/2005
6630
9.500
27/4/2006
7650
11.000
9/8/2006
8050
12.000
12/9/2006

11.000
6/10/2006
8670
10.500

15450
16500
17/10/2008
14950
16000
18/10/2008
14450
15500
31/10/2008
13950
15000
8/11/2008
12950
14000
15/11/2008
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 17
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
12950
13000
02/12/2008
11950
12000
11/12/2008
10950
11000
09/02/2009
10450
11000
19/03/2009
9.950

20/11/2009
14.250
16.300
15/12/2009
14.550
15.950
14/01/2010
14.850
16.400
21/02/2010
14.850
16.990
03/03/2010
14.550
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 19
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
16.990
27/05/2010
14.550
16.490
08/06/2010
14.350
15.990
09/08/2010
14.700
16.400
24/02/2011
18.250
19.300
29/03/2011

20.600
20/07/2012
20.250
21.000
01/08/2012
20.750
21.900
13/08/2012
21.500
23.000
28/08/2012
21.800
23.650
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 21
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
Từ đầu năm tới nay, giá xăng đã điều chỉnh tổng cộng 11 lần, với 6 lần
tăng, 5 lần giảm và đang đắt hơn so với cuối năm 2011 là 2.850 đồng/lít. Riêng từ
tháng 7 tới nay, giá xăng thay đổi 5 lần trong đó 4 lần tăng. Giá xăng Ron95 là
24.150 đồng/lít, xăng Ron92 là 23.650 đồng/lít, dầu diesel giá 21.800 - 21.850
đồng/lít, dầu hỏa 21.900 đồng/lít và dầu mazut 3,0S là 18.950 đồng/kg.
Ngày 11.11.2012. Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) chính thức
điều chỉnh giảm giá xăng dầu; theo đó, mức giá mới như sau:
Thuế nhập khẩu xăng hiện là 12%, dầu diesel là 8%, dầu hỏa và mazut là 10%.
Mức trích quỹ bình ổn các mặt hàng xăng dầu hiện ở mức 500 đồng/lít.
Theo quy định của nhà nước, (Quyết định 187 (ngày 15/9/2003)) các doanh
nghiệp được phép định giá bán lẻ xăng dầu nhưng trên thực tế, hệ thống phân phối
bán lẻ xăng dầu ở nước ta vẫn là hệ thống cửa hàng một giá, không có doanh
nghiệp nào đề cập đến giá khác.Trong thời gian qua cho thấy, khi giá xăng dầu thế
giới tăng, để đảm bảo lợi ích của mình, các doanh nghiệp đầu mối sẽ làm thủ tục
để xin tăng giá bán lẻ xăng dầu trong nước, ngược lại khi giá thế giới giảm, nhưng

lọc dầu Dung Quất ( hiện đáp ứng 30% nhu cầu nội địa), đẩy nhanh các dự án xây
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 23
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
dựng nhà máy lọc dầu Nhi Sơn, Vũng Tàu, Cần Thơ, mở rộng việc áp dụng KHKT
trong khai thác xăng, dầu thô. Và hướng tới việc áp dụng các dạng năng lượng
thay thế ( Xăng ethanol – E5 do PV OIL độc quyền sản xuất,phân phối) nhằm thân
thiện hơn tới môi trường.
Báo economic với tựa đề “Độc quyền điện, xăng dầu: Tôi chưa làm hết
trách nhiệm”
Bộ trưởng Bộ Công Thương xin nhận trách nhiệm trong việc chậm trễ thực
hiện cơ chế thị trường, cạnh tranh đối với mặt hàng điện và xăng dầu
Đại biểu Bùi Mạnh Hùng
Đại biểu Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước) chất vấn, tình trạng độc quyền
trong hoạt động kinh doanh điện, xăng dầu đã tồn tại quá lâu, ảnh hưởng đến
quyền lợi của các doanh nghiệp khác lẫn người tiêu dùng. Đại biểu muốn biết các
giải pháp tích cực, kịp thời để xóa bỏ độc quyền của ngành điện và xăng dầu của
Bộ hiện nay là gì?Trách nhiệm của Bộ trưởng trong việc này?
Đặc biệt,theo đại biểu Hùng, tại sao trong khi Chính phủ, các cơ quan quản
lý xác định việc xóa bỏ độc quyền đối với những mặt hàng này là “yêu cầu là cấp
bách” nhưng lộ trình lại kéo dài tận 18 năm (từ năm 2004 đến 2022)?
Lý Thuyết Tài Chính Công Trang 24
Thực trạng độc quyền tại Việt Nam
Thậm chí, với mặt hàng xăng dầu, do cách giải quyết không cương quyết,
dứt điểm của cơ quan chức năng đã dẫn tới độc quyền kép. Đại biểu muốn biết,
bao giờ thì chấm dứt?
Trả lời chất vấn trên, Bộ trưởng Hoàng cho hay, điện và xăng dầu là những
lĩnh vực hết sức quan trọng của đất nước, nó ảnh hưởng đến an ninh năng lượng
quốc gia cũng như tác động trực tiếp đến mọi ngành sản xuất khác trong nền kinh
tế. Chính vì vậy, từ trước đến nay, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tập
đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) được giao nhiệm vụ chính trong mọi khâu