Thuyết minh về một tác giả văn học -
Nguyễn Tuân

Nguyễn Tuân (1910-1987) là nhà văn lãng mạn xuất sắc nhất của văn học Việt
Nam, một cây bút tiên phong của nền văn học mới. Con người và sự nghiệp văn học
Nguyễn Tuân với những nét phong cách nổi bật tài hoa, uyên bác đã để lại ấn tượng
sâu đậm trong lòng độc giả.
Nguyễn Tuân quê ở Nhân Mục, thôn Thượng Đình, nay là phường Nhân
Chính, quận Thanh Xuân - Hà Nội. Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho khi Hán
học đã tàn. Thân sinh của Nguyễn Tuân là cụ Nguyễn An Lan, tú tài khoa thi Hán học
cuối cùng. Một nhà nho tài hoa bất đắc chí có ảnh hưởng rất lớn đến tư tưởng và
phong cách Nguyễn Tuân.
Ông học đến cuối bậc thành chung thì bị đuổi vì tham gia cuộc bãi khoá phản
đối mấy giáo viên người Pháp nói xấu người Việt Nam. Năm 1930, do "xê dịch"
không có giấy phép qua Lào sang Thái Lan, ông bị tù. Ra tù, ông bắt đầu nghiệp cầm
bút bằng việc viết báo, viết văn. Nhưng ông chỉ thực sự nổi tiếng từ năm 1938 với các
tác phẩm Một chuyến đi, Vang bóng một thời Năm 1941, ông lại bị bắt giam vì giao
du với những người hoạt động chính trị. Sau Cách mạng tháng Tám, Nguyễn Tuân trở
thành một cây bút tiêu biểu hết lòng phục vụ nhân dân, phục vụ kháng chiến, giữ chức
Tổng thư kí Hội Văn nghệ Việt Nam từ 1948-1958. Ông mất ngày 28/7/1987 tại Hà
Nội. Với những đóng góp to lớn và có giá trị cho nền văn học nước nhà, năm 1996,
ông được Nhà nước phong tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật.
Con người Nguyễn Tuân là một trí thức giàu lòng yêu nước và tinh thần dân
tộc. Ông yêu tiếng mẹ đẻ, trân trọng những giá trị văn hóa cổ truyền của dân tộc,
những kiệt tác văn chương trung đại, những lời ca tiếng hát của mỗi miền quê, các
món ăn truyền thống, dân dã ở Nguyễn Tuân, ý thức cá nhân phát triển rất cao. Với
ông, viết văn là để thể hiện cái tôi một cách kì cùng. Con người ông rất mực tài hoa,
uyên bác, thông hiểu sâu sắc nhiều ngành khoa học và nghệ thuật. Ông cũng là một

đất nước, ca ngợi nhân dân anh hùng, tài hoa trong chiến đấu và sản xuất. Tác phẩm
Đường vui (1949), Tình chiến dịch (1950), Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi (1972), Sông Đà
(1960).
Dù ở giai đoạn nào, Nguyễn Tuân cũng có một phong cách nghệ thuật độc đáo
mà biểu hiện chính là sự tài hoa, uyên bác.
Trước Cách mạng, Nguyễn Tuân được biết đến như là một nhà văn duy mĩ.
Ông trân trọng và đề cao cái đẹp. Với ông, cái đẹp chỉ tồn tại trong một thời xưa cũ,
do vậy, ông đi tìm và làm sống dậy cái đẹp của thời xưa và phê phán, chối bỏ xã hội
trên phương diện văn hóa. Nguyễn Tuân quan niệm xã hội đương thời là "xã hội cơ
khí giết chết cái đẹp". Ông cũng nhìn con người ở phương diện tài hoa, nghệ sĩ, tập
trung miêu tả những nhà nho tài hoa bất đắc chí, đứng cao hơn hoàn cảnh. Nhân vật
của ông trong giai đoạn này mang dáng dấp của những con người "đặc tuyển".
Nguyễn Tuân đi tìm cảm giác mới lạ, "cái nguồn sống bồng bột tắc lối thoát (Tóc chị
Hoài) trong "xê dịch" và trụy lạc.
Ông có một lối viết tự do, phóng túng, vừa **nh đạc, cổ kính lại vừa trẻ trung,
hiện đại không chỉ dùng vốn ngôn ngữ văn học phong phú, ông còn sử dụng hiểu biết
về nhiều ngành nghệ thuật, khoa học khác như hội họa, điện ảnh, âm nhạc, quân sự,
võ thuật để gợi dựng hình tượng, đem đến người đọc nhiều liên tưởng thú vị.
Sau Cách mạng ông vẫn tiếp tục khẳng định nét tài hoa, uyên bác những cũng
có những thay đổi rõ rệt. Cũng nhìn con người trên phương diện văn hóa nhưng
Nguyễn Tuân không còn đối lập xưa và nay mà tìm được sự ấm áp của cuộc đời. Cái
đẹp không chỉ có trong thời xưa cũ mà còn có trong thiên nhiên, đời sống lao động sản
xuất và chiến đấu. Chất tài hoa nghệ sĩ không chỉ có ở những con người đặc tuyển mà
còn có ở đại chúng nhân dân, ngay trong nghề nghiệp của họ như anh bộ đội, chị dân
quân, người lái đò sông Đà. Ông cũng không còn đối lập cái phi thường với cái bình
thường. Nét tài hoa hòa lẫn với những tâm tư rất bình dị, rất người. Giọng văn không
còn khinh bạc, mà có thì chỉ để ném vào mặt kẻ thù cướp nước, bán nước và các mặt
tiêu cực của xã hội.
Với những nét độc đáo và riêng biệt nói trên, Nguyễn Tuân tìm đến với thể loại
tuỳ bút như một tất yếu và có công nâng tuỳ bút lên đỉnh cao. Do đó, ông được mệnh