LỄ HỘI ĐỀN HÙNG-CỘI NGUỒN MỸ THUẬT
DÂN TỘC
Là người Việt Nam, dù được ở quê hương hay phiêu dạt nơi đâu, nhưng cứ mỗi độ
xuân sang, ai cũng hướng lòng mình về một vùng Đất Tổ - Vùng đất Trung du thơ
mộng thuộc xã Hy Cương (nay thuộc huyện Phong Châu, tỉnh Phú Thọ), nơi cội
nguồn của dân tộc, nơi hằng năm con cháu cả nước về dự Giỗ tổ Hùng Vương.
Hai câu ca dao trên, từ bao đời, giống như tiếng chim gọi đàn, khơi dậy trong tâm
khảm mọi người Việt Nam những tình cảm thân thương và sâu sắc. Tất cả chúng ta
đều là con Hồng cháu Lạc, đều cùng chung một Tổ. Và Phú Thọ, trung tâm nước
Văn Lang xưa, nơi các Vua Hùng đóng đô dựng nước; Hằng năm, cứ đến ngày 10
tháng 3 âm lịch, hội đền Hùng lại mở, đón tiếp con cháu từ khắp nơi về làm giỗ Tổ.
Cả nước làm giỗ Tổ! Đối với chúng ta thì đó dường như là một điều tự nhiên, một
điều bình thường. Nhưng xét cho kỹ thì điều đó không bình thường chút nào cả.
Trái lại, đó là một trong những nét độc đáo, rất độc đáo trong văn hoá tinh thần của
dân tộc Việt Nam. ở trên thế giới, cũng có những nước lấy quốc hiệu từ tên một vị
thuỷ Tổ. Nhưng không một nước nào trên thế giới giống như ở nước ta có lệ hàng
năm lại làm lễ giỗ Tổ, tưởng niệm các vị thuỷ Tổ đã khai cơ lập nghiệp, đã mở đầu
trong công cuộc xây dựng Tổ quốc.
Muốn đến hội Đền Hùng, bạn có thể đi ô tô khách hoặc bằng đường xe lửa, bằng
đường thuỷ, đến thành phố Việt Trì, rồi đi tiếp bằng xe hơi, tàu hoả
Trước lúc vào hội, mời bạn hãy đến thăm những di tích lịch sử cổ kính của một
quần thể kiến trúc tuyệt vời trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh. Ngọn núi đã bao đời nay
được con cháu từ khắp mọi miền nhắc đến với một niềm xúc động dào dạt, hướng

chân núi phía Đông Nam, bạn sẽ gặp đền Giếng. Trong đền có giếng Ngọc, nước
trong như cái tên của nó, tương truyền xưa kia hai nàng công chúa Tiên Dung và
Ngọc Hoa thường soi bóng để chải tóc vấn khăn ở đây. Sau này, nhân dân ta xây
thành một đền thờ để tưởng nhớ hai nàng.
Bây giờ ta hãy trở về với ngày hội mồng 10 tháng 3, được coi là ngày hội lớn nhất,
ngày giỗ tổ, ngày hội tụ của con Rồng cháu Tiên đất Việt, người Việt Nam ta.
Cuộc tế lễ chính thức được tiến hành vào sáng mồng 10 tháng 3, năm nào cũng có
đại diện lãnh đạo cao cấp của nhà nước về dự. Những nghi thức ấy diễn ra rất long
trọng tại đền Thượng với đầy đủ các lề luật của một cuộc tế lớn. Trong lúc tế lễ
còn có phường nhà tơ Do Ngãi hát múa chào Thánh. Lễ vật tại hội Đền Hùng gồm
lợn, bò, dê, mỗi thứ một con để nguyên và xôi trắng, xôi màu, bánh chưng, bánh
dày v.v
Các thế hệ con Rồng cháu Tiên về dự hội dồn nhanh bước chân khi nghe tiếng
trống đồng ngân rung trong lòng đất, làm xúc động sâu xa hàng triệu con tim.
Dòng người cuồn cuộn ấy theo Đoàn đại biểu dâng Hương, đi đầu là các vị đại
diện cho nhà nước, tiếp đến là 100 nam nữ thanh niên với y phục dân tộc tượng
trưng cho con Rồng cháu Tiên xếp hàng trước đền Thượng. Loa phóng thanh phát
đi “Lễ tưởng niệm các vua Hùng và các liệt sỹ đã có công dựng nước và giữ nước”.
Cả biển người đang sôi động bỗng trở nên thành kính, trang nghiêm.
Từ khắp các ngả đường, những đám rước nô nức dồn về. Đám rước voi với ý nghĩa
muôn loài quy phục các vua Hùng. Rồi tổ chức rước cỗ chay, bánh chưng, bánh
dầy, một mặt để nhắc lại sự tích Lang Liêu, mặt khác là để nhớ ơn công đức các
vua Hừng đã dạy dân trồng lúa. Vì thế đám rước này không bao giờ được thiếu và
đó cũng là nét đặc sắc của Hội đền Hùng. Còn rước kiệu từ lâu đã trở thành cuộc
thi của các làng. Đám rước rầm rộ nhiều màu sắc từ các ngả tiến về đền Hạ. Tại
đây các cỗ kiệu cùng cờ quạt, đồng loạt được rước chạy quanh sân, vì vậy người ta
gọi là rước kiệu bay.
Dưới chân núi, bên cổng quán, những cô gái Mường duyên dáng trong bộ quần áo
dân tộc ngày hội biểu diễn tiết mục Đâm đuống, một nhạc cụ cổ truyền của đồng
bào Mường. Âm thanh nhịp nhàng của đuống vang lên dội vào núi rừng ngày hội.