GÓC NHÌN HỌA TIẾT TRỐNG ĐỒNG ẨN CHỨA
TRIẾT LÝ, HỌC THUẬT PHƯƠNG ĐÔNG
Báo
Thời đại
số 15
ngày 16-
4-2008
đăng bài
Góc
nhìn thời
đại:
Thông điệp của các vua Hùng tác giả với cách nhìn mới “Trống đồng là một quyển
lịch “âm lịch”. Thật là thú vị, nó đã bổ sung cho cách nhìn trước đây khi trống
đồng không chỉ là một công cụ gõ, một biểu tượng quyền uy của các tù trưởng
(thường là thủ lĩnh kiêm nhà pháp thuật) mà còn gợi mở cho việc dùng triết lý và
học thuật Phương Đông để rọi vào tầng văn hóa của quá khứ xa xăm ấy.
Quê hương trống đồng: Tìm hiểu nơi xuất xứ, cũng là tìm hiểu văn hóa của người
sáng tạo để hiểu chính nó.
Quê hương trống đồng còn có nhiều ý kiến khác nhau: Từ Trung Quốc, ấn Độ, các
bộ lạc bà con người Chiêm Thành, hay chính người Chiêm Thành ở miền Nam ấn
Độ, Trung Quốc. Vào thế kỷ 19 đầu 20 các học giả Phương Tây và Phương Đông
như F Heger (nhà khảo cổ học áo) với tác phẩm Những trống đồng kim loại cổ đại
ở Đông Nam á - 1902, Đêgoot (nhà Hán học Hà Lan) Parmentier (nhà khảo cổ
học) Từ Tùng Thạch (nhà khảo cổ học TQ) đều cho rằng xuất xứ trống đồng ở Việt

sao!
Về hiện tượng tự nhiên, ném hòn đá xuống nước, ta thấy từ tâm lan truyền ra
những vòng tròn đồng tâm từ nhỏ đến lớn. Cũng thế khi thắp ngọn nến ánh sáng
lan ra xung quanh theo mọi phương mọi hướng. Đó là quy luật lan truyền của tự
nhiên của tạo hóa. Quy luật này cũng tìm thấy trong mô hình sắp xếp con số vòng
ngoài ở Hà Đồ: Trong đó số 5 (+), 10 (-), ở trung tâm; con số 7 (+), 9 (+), 8(-), 6 (-
) ở vòng ngoài. Từ 5 (+) lan ra đến 7 (+) tận cùng số 9 (+) theo chiều tăng dần. Từ
10 (-) lan ra đến 8 (-) tận cùng số 6 (-). Tức là từ tâm lan ra tăng dần cho đến cùng
cực, tương ứng với hiện tượng tự nhiên vòng tròn to dần từ tâm ra. Sự lan truyền
này theo chiều mở nút chai (ngược kim đồng hồ) là “mô hình mở”; mô hình từ tâm
lan truyền ra là “Lý thuyết tâm truyền”. Đến đây ta giải thích được vì sao trống
đồng lại bố cục hình tròn đặc (tâm) có nét khắc những sao chỉ hướng đi ra (trống
đồng Ngọc Lũ Hà Nam, Hy Cương Phú Thọ, Sơn Hùng Thanh Sơn Phú Thọ, cũng
có trống khắc đơn giản hơn chỉ là 1 đoạn thẳng trống đồng Xuân Đài, Thu Ngạc
Thanh Sơn Phú Thọ )
Họa tiết trống đồng, những vòng tròn và chiều quay ngược kim đồng hồ là quy luật
lan truyền của vạn vật, từ phải sang trái, “mô hình mở”, ảnh hưởng rất lớn đến tư
tưởng của Phương Đông.
ở Trung Quốc chữ Hán viết từ phải sang trái theo chiều dọc, cách thức này kéo dài
đến mấy ngàn năm lịch sử. Mãi đến năm 1917 Tiến Huyền Đồng gửi thư cho Trần
Độc Tú đề xuất viết ngang đọc từ trái sang phải, thư công khai trên tờ báo (Tân
Thanh Niên) và được chấp nhận từ hồi ấy - (Trần Bình - 2002 - 175).
Tư tưởng về trung chính
Trung là ở giữa cả bốn bề, trong, ngoài, trên, dưới, chính là chính vị, chính đáng.
Cái được gọi là ở “Tâm” thì bao giờ cũng “trung” và “chính” mới cân bằng được
mọi hướng. Tư tưởng đó dẫn đến thuyết vũ trụ luận của Phương Đông coi cấu trúc
không gian vũ trụ “Thiên - Địa - Nhân” mà trong đó “Nhân” là trung tâm.
Vì vậy hiểu được con người là hiểu được trời đất, họ đi tìm phương pháp tu luyện
để hiểu sự vật và hiện tượng, lấy rèn luyện đạo đức của chính bản thân mình, để trị
nước “Tề gia trị quốc bình thiên hạ”.