I. KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Đặc điểm của câu trần thuật đơn không có từ là
a) Tìm chủ ngữ, vị ngữ của các câu sau:
(1) Phú ông mừng lắm.
(Sọ Dừa)
(2) Chúng tôi tụ hội ở góc sân.
(Duy Khán)
Gợi ý: Muốn xác định chủ ngữ, hãy đặt câu hỏi với vị ngữ (ví dụ: ai mừng lắm?); và ngược lại, muốn xác
định vị ngữ, hãy đặt câu hỏi với chủ ngữ (ví dụ: Chúng tôi làm gì?)
- (1):
Phú ông / mừng lắm.
C V
- (2):
Chúng tôi / tụ hội ở góc sân.
C V
b) Những từ, cụm từ làm vị ngữ trong các câu trên thuộc loại nào?
Gợi ý: Vị ngữ của các câu là động từ, cụm động từ hay tính từ, cụm tính từ?
- mừng lắm – cụm tính từ;
- tụ hội ở góc sân – cụm động từ.
c) Lần lượt đặt các từ phủ định không, không phải, chưa, chưa phải vào trước vị ngữ của mỗi câu trên và
nêu nhận xét.
Gợi ý: Chỉ có thể nói:
- Phú ông không (chưa) mừng lắm.
- Chúng tôi không (chưa) tụ hội ở góc sân.
d) Từ việc phân tích các ví dụ ở trên, hãy rút ra nhận xét về đặc điểm của câu trần thuật đơn không có từ
là.
Gợi ý:
- Vị ngữ của câu trần thuật đơn không có từ là có đặc điểm gì?
- Khi dùng với ý nghĩa phủ định, vị ngữ của câu trần thuật đơn không có từ là kết hợp với các từ phủ định
nào?
2. Câu miêu tả và câu tồn tại

trịch thượng thế.
(Tô Hoài)
c) Dưới gốc tre, tua tủa những mầm măng. Măng trồi lên nhọn hoắt như một mũi gai khổng lồ xuyên qua
đất luỹ mà trỗi dậy.
(Ngô Văn Phú)
Gợi ý:
- a:
Bóng tre / trùm lên âu yếm làng, bản, xóm, thôn.
C V
…, thấp thoáng / mái đình, mái chùa cổ kính.
V C
…, ta / gìn giữ một nền văn hoá lâu đời.
C V
- b:
Bên hàng xóm tôi có / cái hang của Dế Choắt.
C V
Dế Choắt / là tên tôi đã đặt… và trịch thượng thế.
C V
- c:
Dưới gốc tre, tua tủa / những mầm măng.
V C
Măng / trồi lên nhọn hoắt như một… trỗi dậy.
C V
Căn cứ vào vị trí của chủ ngữ, vị ngữ để xác định câu miêu tả và câu tồn tại. Ở câu miêu tả, chủ ngữ đứng
trước, vị ngữ đứng sau; đối với câu tồn tại thì ngược lại.
2. Viết một đoạn văn từ 5 đến 10 câu tả cảnh trường em, trong đó có sử dụng câu tồn tại.
Gợi ý: Xác định rõ chủ đề (cảnh trường em); chú ý những hình ảnh, chi tiết làm nổi bật quang cảnh ngôi
trường của mình. Tham khảo đoạn văn sau:
[ ] Cách nhà em khoảng 2 ki-lô-mét, trường em nằm trong một ngõ nhỏ trên đường Nguyễn Lương
Bằng. Từ đầu ngõ vào đến cổng trường chỉ vài chục mét nên chỉ đứng từ đó nhìn vào đã thấy thấp thoáng