nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số tháng 3/2003
81
Đoàn Thị Tố Uyên
*
uật ban hành văn bản quy phạm pháp luật
đ đợc Quốc hội nớc Cộng hoà x hội
chủ nghĩa Việt Nam khoá IX kì họp thứ 10
thông qua ngày 12/11/1996 là văn bản có hiệu
lực cao lần đầu tiên đợc ban hành quy định về
thẩm quyền, thủ tục và trình tự ban hành văn
bản quy phạm pháp luật đ trực tiếp xác lập trật
tự, kỉ cơng trong chính hoạt động lập pháp, lập
quy, bớc đầu đa công tác xây dựng văn bản
quy phạm pháp luật đi vào nền nếp. Mặc dù
vậy, qua 6 năm thực hiện các quy định của Luật
đ bộc lộ những hạn chế cần đợc khắc phục
kịp thời nhất là các quy định liên quan đến quy
trình xây dựng, thông qua dự án, dự thảo văn
bản quy phạm pháp luật. Xuất phát từ đòi hỏi
đó, ngày 16/12/2002, tại kì họp thứ hai Quốc
hội khoá XI đ thông qua Luật số
02/2002/QH11 về sửa đổi, bổ sung một số điều
của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Chúng tôi xin đề cập một số nội dung chủ
yếu đợc sửa đổi, bổ sung nh sau:

án nhân dân tối cao có quyền ban hành văn bản
quy phạm pháp luật với tên gọi quyết định, chỉ
thị, thông t. Đây là điểm mới mà trớc đây
trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp
luật năm 1996 không quy định.
Cùng với việc trao quyền ban hành văn bản
quy phạm pháp luật cho chánh án Toà án nhân
dân tối cao, Luật sửa đổi, bổ sung đ bỏ đi
thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp
luật của thủ trởng cơ quan thuộc Chính phủ.
2. Về quy trình xây dựng văn bản quy
phạm pháp luật
Với mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động
L

* Giảng viên khoa hành chính - nhà nớc

Trờng đại học luật Hà Nội
nghiên cứu - trao đổi
82

Tạp chí luật học số tháng 3/2003

ban hành văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm
tiến độ và chất lợng của các dự án, dự thảo,
Luật sửa đổi, bổ sung Luật ban hành văn bản
quy phạm pháp luật đ tập trung vào việc đổi

Theo quy định tại Điều 25 Luật ban hành
văn bản quy phạm pháp luật năm 1996 thì "Cơ
quan, tổ chức trình dự án luật, dự án pháp lệnh
thành lập ban soạn thảo". Quy định đó đ
đợc bổ sung thêm dự thảo nghị quyết của
Quốc hội và Uỷ ban thờng vụ Quốc hội, cụ thể
là: "Cơ quan, tổ chức trình dự án luật, dự thảo
nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự
thảo nghị quyết của Uỷ ban thờng vụ Quốc
hội thành lập ban soạn thảo".
Đối với dự thảo nghị quyết, nghị định,
Chính phủ quyết định cơ quan chủ trì soạn thảo
sau đó cơ quan chủ trì soạn thảo thành lập ban
soạn thảo.
Đồng thời Luật sửa đổi, bổ sung đ quy
định rõ về thành viên của Ban soạn thảo gồm:
Trởng ban là ngời đứng đầu cơ quan, tổ
chức chủ trì soạn thảo và các thành viên là đại
diện các cơ quan, tổ chức hữu quan, các
chuyên gia, các nhà khoa học.
Đối với dự thảo nghị quyết, nghị định của
Chính phủ thì thành viên ban soạn thảo còn có
đại diện cơ quan thẩm định.
Ban soạn thảo phải thực hiện rất nhiều
nhiệm vụ khi tiến hành soạn thảo dự án, dự
thảo trong đó có hoạt động tổ chức lấy ý kiến
đóng góp .
Theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung,
Ban soạn thảo không chỉ tổ chức lấy ý kiến cơ
quan, tổ chức, cá nhân hữu quan mà còn phải

bằng các hoạt động sau đây:
1. Tham gia thẩm tra các dự án luật, pháp
lệnh do Hội đồng dân tộc và các Uỷ ban khác
của Quốc hội chủ trì thẩm tra.
Trong trờng hợp có ý kiến khác với cơ
quan chủ trì thẩm tra về tính hợp hiến, hợp
pháp và tính thống nhất của dự án luật, pháp
lệnh trong hệ thống pháp luật thì Uỷ ban pháp
luật báo cáo với Quốc hội, Uỷ ban thờng vụ
Quốc hội về ý kiến của mình;
2. Tham gia chỉnh lí dự án luật, pháp lệnh".
Trách nhiệm thẩm định của Bộ t pháp
đợc quy định rõ hơn về đối tợng thẩm định là
dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự
án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Uỷ ban
thờng vụ Quốc hội, dự thảo văn bản quy phạm
pháp luật của Chính phủ, Thủ tớng Chính phủ;
về thành lập hội đồng thẩm định; về phạm vi
thẩm định trong Điều 29a, bổ sung sau Điều 29
của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật
năm 1996.
Theo quy định của Điều 29a, hội đồng
thẩm định do bộ trởng Bộ t pháp thành lập để
thẩm định các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo
nghị quyết do Bộ t pháp chủ trì soạn thảo.
Cơ quan thẩm định tiến hành thẩm định
những vấn đề sau:
- Sự cần thiết ban hành văn bản, đối tợng,
phạm vi điều chỉnh của d án, dự thảo;
- Sự phù hợp của nội dung dự án, dự thảo

bổ sung tại Điều 3 của Luật ban hành văn bản
quy phạm pháp luật.
+ Về thủ tục thông qua dự án luật, pháp lệnh
- Đối với dự án luật:
Theo quy định của Luật ban hành văn bản
quy phạm pháp luật, dự án luật có thể đợc
Quốc hội thảo luận theo từng vấn đề, từng
chơng hoặc toàn bộ dự án và đợc thông qua
bằng cách biểu quyết từng điều, từng chơng.
Quy trình thảo luận, thông qua nh vậy có điểm
hạn chế là các đại biểu mất nhiều thời gian để
thảo luận về câu chữ mà cha dành thời gian
thích đáng cho việc thảo luận các chính sách cơ nghiên cứu - trao đổi
84

Tạp chí luật học số tháng 3/2003

bản của dự án.
Để đẩy nhanh tiến độ thông qua luật, ngoài
việc cải tiến quy trình soạn thảo, thẩm định,
thẩm tra Luật sửa đổi, bổ sung đ tập trung vào
việc đổi mới quy trình thảo luận, xem xét,
thông qua dự án luật nh sau:
- Quy định thủ tục thông qua dự án luật tại
một hoặc hai kì họp. Tại kì họp đầu, Quốc hội
chỉ cho ý kiến về những nội dung cơ bản,
những vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau;

pháp luật đợc tiến hành nhằm phát hiện
những nội dung sai trái của văn bản để kịp thời
đình chỉ việc thi hành, sửa đổi, huỷ bỏ hoặc bi
bỏ văn bản nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp
pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật
đồng thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xác
định trách nhiệm của cơ quan, cá nhân đ ban
hành văn bản sai trái."
Nội dung giám sát, kiểm tra văn bản bao
gồm:
1. Sự phù hợp của văn bản với Hiến pháp,
luật, nghị quyết của Quốc hội và văn bản của
cơ quan nhà nớc cấp trên;
2. Sự phù hợp của hình thức văn bản với
nội dung văn bản đó;
3. Sự phù hợp của nội dung văn bản với
thẩm quyền của cơ quan ban hành văn bản.
(Điều 80b).
Ngoài ra, Luật mới còn bổ sung Điều 82a
về việc giám sát của Hội đồng dân tộc và các
Uỷ ban của Quốc hội đối với văn bản quy phạm
pháp luật.
Trong điều kiện viện kiểm sát nhân dân
không còn thực hiện chức năng kiểm sát chung,
với mục đích góp phần bảo đảm tính hợp hiến,
hợp pháp, tính thống nhất của văn bản trong hệ
thống pháp luật, Luật ban hành văn bản quy
phạm pháp luật đợc sửa đổi, bổ sung theo
hớng nhấn mạnh trách nhiệm của Bộ t pháp
trong việc giúp Chính phủ, Thủ tớng Chính

quy định rõ thời điểm có hiệu lực thì thời điểm
có hiệu lực của văn bản đợc xác định nh sau:
- Ngày có hiệu lực của văn bản phải đợc
xác định theo các thời điểm giống trờng hợp
trên. Trong trờng hợp văn bản quy phạm pháp
luật quy định các biện pháp thi hành trong tình
trạng khẩn cấp thì có thể quy định ngày có hiệu
lực sớm hơn;
- Trong trờng hợp văn bản quy phạm pháp
luật cần phải đợc hớng dẫn thi hành, tuyên
truyền phổ biến rộng ri trong các tầng lớp
nhân dân thì việc quy định ngày có hiệu lực của
văn bản có thể muộn hơn thời điểm có hiệu lực
trong trờng hợp thứ nhất.
Trên đây là những nội dung cơ bản của
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban
hành văn bản quy phạm pháp luật. Việc sửa
đổi, bổ sung Luật ban hành văn bản quy phạm
pháp luật đ góp phần vào việc thể chế hoá t
tởng của Đảng về đổi mới quy trình lập pháp,
hoàn thiện hệ thống pháp luật; phù hợp với
Hiến pháp năm 1992, Luật tổ chức Quốc hội,
Luật tổ chức Chính phủ đ đợc sửa đổi và chắc
chắn sẽ góp phần vào việc xây dựng Nhà nớc
pháp quyền x hội chủ nghĩa Việt Nam của
dân, do dân, vì dân./.
Quy định về thế chấp (Tiếp theo trang 71)
thành phố thuộc tỉnh có kế hoạch thực hiện
ngay việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất cho các hộ gia đình, cá nhân. Trong thời

này thuộc về bên thế chấp. Các bên có quyền
thoả thuận về phơng thức xử lí quyền sử dụng
đất thế chấp, nếu các bên không thoả thuận
mới đem bán đấu giá./.