Trang 1

CHUYÊN ĐỀ 2: LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT
TRIỂN
LÃNH THỔ VIỆT NAM
I. MỤC ĐÍCH CHUYÊN ĐỀ
- Cung cấp cho học sinh kiến thức về quá trình lịch sử hình thành và phát triển lãnh
thổ Việt Nam diễn ra rất lâu dài và phức tạp. Cụ thể bao gồm có 3 giai đoạn : Tiền
Cambri; Cổ kiến tạo và Tân kiến tạo.
- Những đặc điểm và ý nghĩa của từng giai trong lịch sử hình thành và phát triển
lãnh thổ tự nhiên Việt Nam.
II. KIẾN THỨC CƠ BẢN
* Ba giai đoạn chính trong lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ Việt Nam:
- Giai đoạn Tiền Cambri.
- Giai đoạn Cổ kiến tạo.
- Giai đoạn Tân kiến tạo.
1. Giai đoạn tiền Cambri
- Đây là giai đoạn hình thành nền móng ban đầu của lãnh thổ Việt Nam.
- Trước Tiền Cambri, Trái Đất đã trải qua các đại : Thái Cổ kết thúc cách đây
khoảng 2,5 tỉ năm ; đại Nguyên Sinh kết thúc cách đây khoảng 542 triệu năm. Ở
giai đoạn này lớp vỏ Trái Đất chưa được định hình rõ ràng và có rất nhiều biến
động.
a. Đây là giai đoạn cổ nhất, kéo dài nhất trong lịch sử phát triển của lãnh thổ Việt
Nam
- Thời gian: Bắt đầu cách đây khoảng 2,5 tỉ năm, kết thúc cách đây 542 triệu năm.
- Kéo dài trong 2 tỉ năm.
b. Chỉ diễn ra trong một phạm vi hẹp trên phần lãnh thổ nước ta hiện nay

Trang 2


 Khí hậu Trái Đất có những biến đổi lớn với những thời kì băng hà, gây nên tình
trạng dao động của nước biển để lại các thềm biển, cồn cát, các ngấn nước trên
vách đá
- Phạm vi hoạt động: Toàn bộ lãnh thổ đều chịu ảnh hưởng của giai đoạn này.
 Địa hình đồi núi được nâng lên và chiếm phần lớn diện tích. Hình thành dạng
địa hình phân bậc.
 Các cao nguyên ba dan, các đồng bằng châu thổ được hình thành.
- Khoáng sản chính: dầu mỏ, khí tự nhiên, than nâu, bôxit
- Lớp vỏ cảnh quan chính: Lớp vỏ cảnh quan nhiệt đới tiếp tục được hoàn thiện,
thiên nhiên ngày càng đa dạng, phong phú như ngày nay.
III. CỦNG CỐ KIẾN THỨC
1. Nội dung 1: Vì sao nói giai đoạn Tiền Cambri là giai đoạn hình thành nền
móng ban đầu của lãnh thổ Việt Nam?
Gợi ý làm bài:
- Khái quát lịch sử hình thành lãnh thổ trước Tiền Cambri : Trái Đất đã trải qua các
đại : Thái Cổ kết thúc cách đây khoảng 2,5 tỉ năm ; đại Nguyên Sinh kết thúc cách
đây khoảng 542 triệu năm. Ở giai đoạn này, hầu hết các điều kiện tự nhiên của lớp
vỏ Trái Đất chưa được định hình rõ ràng và có rất nhiều biến động.
- Giai đoạn Tiền Cambri là giai đoạn hình thành nền móng ban đầu của lãnh thổ
Việt Nam, được thể hiện qua các điểm sau:
Đây là giai đoạn cổ nhất, kéo dài nhất trong lịch sử phát triển của lãnh thổ Việt

Trang 4

Nam : Bắt đầu cách đây khoảng 2,5 tỉ năm, kết thúc cách đây 542 triệu năm. Và
kéo dài trong 2 tỉ năm. Chỉ diễn ra trong một phạm vi hẹp trên phần lãnh thổ nước
ta hiện nay
- Phạm vi họat động tập trung chủ yếu ở các mảng nền cổ như vòm sông Chảy,
Hoàng Liên Sơn, sông Mã, khối nhô Kon Tum Các điều kiện cổ địa lí còn rất sơ
khai và đơn điệu

IV. BÀI TẬP VỀ NHÀ
Câu 1: Trong các giai đoạn lịch sử hình thành lãnh thổ của nước ta thì giai đoạn
nào có tính chất quyết định đến lịch sử phát triển của tự nhiên ở nước ta? Nêu đặc
điểm giai đoạn đó?
Câu 2: Tại sao nói giai đoạn Tân Kiến Tạo là giai đoạn tiếp tục hoàn thiện các điều
kiện tự nhiên làm cho đất nước ta có diện mạo và đặc điểm tự nhiên như ngày nay?
Câu 3: Hãy chọn đáp án đúng nhất:
3.1. Thời gian lịch sử địa chất Trái Đất trong giai đoạn Tiền Cambri phần lớn
thuộc đại:
A. Cổ sinh và Trung sinh.
B. Thái cổ và Nguyên sinh.
C. Nguyên sinh và Cổ sinh.
D. Thái cổ và Cổ sinh.
3.2. Đá biến chất cổ nhất của nước ta có tuổi cách đây khoảng 2,5 tỉ năm được
phát hiện ở:
A. dãy Trường Sơn và Đồng Văn (Hà Giang).
B. Đồng Văn (Hà Giang) và cao nguyên Lâm Viên (Lâm Đồng).
C. Tây Nguyên và Bắc Trung Bộ.

Trang 6

D. Kon Tum và Hoàng Liên Sơn.
3.3. Giai đoạn Tiền Cambri trên phần lãnh thổ của nước ta chỉ diễn ra chủ yếu ở
một số nơi, tập trung ở khu vực:
A. núi cao Hoàng Liên Sơn và ở Trung Trung Bộ.
B. dãy Trường Sơn và Tây Nguyên.
C. vùng núi cao phía Bắc và Tây Nguyên.
D. vùng núi cao phía Tây trải dài từ Tây Bắc xuống tới Nam Trường Sơn.
3.4. Các sinh vật trong giai đoạn Tiền Cambri ở dạng sơ khai như:
A. tảo, động vật thân mềm.

D. hình thành các bồn trũng, lòng chảo vùng ven biển.