Tài liệu khóa học Luyện thi Đại học đảm bảo môn Ngữ văn.
Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Trang 1
Nghị luận xã hội.
Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí
Đề bài: Nhà văn Nga Lép – Tônxt ôi nói rằng: “Lí tưởng là ngọn đèn chỉ
đường. Không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có
phương hướng thì không có cuộc sống”.
Phát biểu suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên.
Đáp án – Hướng dẫn làm bài
Yêu cầu của đề:
- Ở đây, nhà văn Nga nhấn mạnh vai trò quyết định của lí tưởng đối với đời sống con
người. Lí tưởng sẽ định hướng, giúp cho con người có ý chí nghị lực lớn lao để đạt tới mục đích
cao đẹp.
- Từ luận đề chung đó, dựa vào các thao tác nghị luận: phân tích, giải thích, bình luận,
chứng minh, chúng ta có thể khai triển thành các ý, các luận điểm: lí tưởng là gì? Vì sao nói “Lí
tưởng là ngọn đèn chỉ đường” trong đời sống con người? Vì sao nói: “Không có lí tưởng thì
không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng kiên định thì không có cuộc
sống”. Là một thanh niên của thời đại mới, anh chị tự xác định cho mình lí tưởng gì và dự định
sẽ làm gì để thực hiện lí tưởng ấy.
Gợi ý làm dàn bài:
Mở bài:
Có thể mở bài trực tiếp, có thể mở bài gián tiếp (xem bài dưới đây)
Thân bài:
1. Thế nào là lí tưởng? Vì sao lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường? Những quan niệm chưa
đúng về lí tưởng.
- Theo định nghĩa của Từ điển Tiếng Việt “Lí tưởng là tư tưởng và mục đích được coi là
cao nhất, tốt đẹp nhất cần đạt đến”.
- Lí tưởng là mục đích, ước mơ, nó có ý nghĩa định hướng cho cuộc sống con người, giúp
con người khát vọng lớn lao, nghị lực phi thường để vươn tới sự nghiệp cao cả, có ích.
- Cần phân biệt lí tưởng với “tham vọng”, “dục vọng”, “mưu đồ”
- Chứng minh bằng thực tế lịch sử cuộc sống

nan, khổ ải, mọi cám dỗ tầm thường để vươn tới những sự nghiệp có ích, cao cả. Lí tưởng sẽ làm
cho cuộc sống của mỗi con người thú vị, phong phú, sinh động, lấp lánh sắc màu như cây cỏ
xanh tươi được tắm nắng mặt trời. Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh, vị anh hùng dân tộc, danh
nhân văn hóa thế giới, ngay từ thủa thiếu thời đã có “một ham muốn, ham muốn tốt bậc là làm
sao cho nước ta hoàn toàn được độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có
cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” và sau ngày Người cũng luôn luôn mang trong tim
niềm khát khao cháy bỏng là tìm một “Hình” mới của đất nước, một hình thái mới của chế độ
nhằm đưa lại hạnh phúc cho toàn thể dân tộc. Chính lí tưởng cao đẹp ấy, khát vọng cháy bỏng
ấy, đã giúp Người đi khắp chân trời châu Mỹ, châu Âu, không bao giờ lầm đường lạc lối và cho
Người một nghị lực phi thường “Một viên gạch hồng Bác chống lại cả một mùa băng giá” của
thành Ba Lê đầy gió tuyết. Nhà thơ Tố Hữu “lá cờ đầu của nền thơ ca cách mạng Việt Nam”,
một vị lãnh tụ cao cấp của Đảng đã có lần tâm sự: nếu không gặp được lí tưởng của Đảng thì
Tài liệu khóa học Luyện thi Đại học đảm bảo môn Ngữ văn.
Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Trang 3
may lắm ông cũng chỉ là người vô tội và đời ông sẽ khô như “cây sậy bên đường” “Đâu dám
ước làm hoa thơm trái ngọt”; “sẽ chết lặng im như con chim không bao giờ được hót. Một tiếng
ca lảnh lót cho đời”. Lí tưởng cách mạng đã trở thành “ngọn đèn chỉ đường”, chiếc bánh lái
giúp cho con thuyền thơ của ông đi đúng đường, đúng hướng: “Thuyền bơi có lái qua giông tố;
không lái thuyền trôi lạc bến bờ”.
Trong cuộc cách mạng giành chính quyền, trong cuôc kháng chiến chóng Pháp, chống Mĩ
và ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng đất nước giàu mạnh, có biết bao con người nhờ mang
trong mình một lí tưởng, ước mơ đúng đắn, cao cả của họ mà đã làm cho tuổi thanh niên của
mình không phải bình thản trôi qua vô vị mà bước kế bước vững vàng tới tuổi thanh xuân huy
hoàng và tráng lệ. Đó là những Lý Tự Trọng, Võ Thị Sáu, Bế Văn Đàn, Nguyễn Viết Xuân,
Nguyễn Văn Trỗi, Vũ Thị Tỵ, Cù Thị Hậu, Đào Thị Hào, Nguyễn Tử Quang, Nguyễn Thanh
Huyền, Hoàng Anh Tuấn…
Những điều đã trình bày trên đây cho thấy lí tưởng quả đúng là vô cùng quan trọng, có ý
nghĩa “như ngọn đèn chỉ đường” cho mỗi cuộc đời. Một điều cần phải khẳng định là lí tưởng
sống của con người phải gắn chặt với xã hội, với lợi ích của người dân, đất nước, thì lí tưởng đó
mới cao cả, mới thiết thực và đúng đắn. Đừng nhầm lí tưởng với tham vọng cá nhân tầm thường,