1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HOÁ ĐỀ CHÍNH THỨC

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH
NĂM HỌC 2010- 2011

MÔN THI: Sinh học
LỚP 12 THPT
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 24/3/2011
Đề thi có 10 câu, gồm 2 trang

Câu 1 (2,0 điểm).
a) Nêu những điểm giống và khác nhau cơ bản giữa gen cấu trúc điển hình ở sinh vật
nhân sơ (vi khu
ẩn) với một gen cấu trúc điển hình ở sinh vật nhân thực.
b) Cấu trúc không phân mảnh và phân mảnh của gen có ý nghĩa gì cho sinh vật nhân
sơ và sinh vật nhân thực?
Câu 2 (2,0 điểm).
a) Hãy nêu tên và chức năng của các enzim lần lượt tham gia vào quá trình nhân đôi
(tái bản) của phân tử ADN mạch kép ở vi khuẩn E.coli.
b) Ở lúa, bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội 2n = 24. Hãy tính số lượng nhiễm sắc thể trong
các thể ba, th

Bằng kĩ thuật tế bào người ta đã chủ động tạo các gia súc theo giới tính mong muốn.
a) Người ta lấy ra khỏi dạ con một phôi bò 7 ngày tuổi, ở giai đoạn có 64 phôi bào,
tách thành 2 nửa, sau đó lại cấy vào dạ con. Hai nửa này phát triển thành hai phôi mới và sau
đó cho ra hai con bê. Kĩ thuật trên được gọi là gì? Hai con bê này có cùng giới tính hay khác
giới tính? Vì sao?
b) Để sớm xác định xem các phôi này sẽ cho ra bê đực hay bê cái người ta lấy từ phôi
7 ngày tu
ổi 10 đến 15 phôi bào, nuôi cấy trong môi trường thích hợp để tế bào phân chia.
Làm tiêu bản các tế bào này sẽ có thể xác định trước giới tính của bê, vì sao? Kĩ thuật này có
lợi gì cho chăn nuôi?
Câu 7 (2,0 điểm).
a) Nêu nguyên nhân chủ yếu và ý nghĩa của việc hình thành ổ sinh thái trong quần xã.
b) Kích thước quần thể có những cực trị nào? Tại sao quần thể dễ rơi vào trạng thái
suy giảm dẫn đến diệt vong nếu kích thước qu
ần thể giảm xuống dưới mức tối thiểu?
Câu 8 (2,0 điểm).
a) Hãy trình bày cơ chế hình thành loài mới bằng lai xa từ loài A có bộ NST 2n = 20
và loài B có bộ NST 2n = 14.
b) Chọn lọc tự nhiên làm thay đổi tần số alen nhanh hay chậm phụ thuộc vào những
yếu tố nào? Giải thích.
Câu 9 (2,0 điểm).
Dưới đây là trình tự các nuclêôtit trong mạch mang mã gốc của một đoạn gen mã hóa
cấu trúc của nhóm enzim đêhiđ
rôgenaza ở người và các loài vượn người ngày nay:
- Người: -XGA- TGT- TGG- GTT- TGT- TGG-
- Tinh tinh: - XGT- TGT- TGG- GTT- TGT- TGG-
- Gôrila: - XGT- TGT- TGG- GTT- TGT- TAT-
- Đười ươi: - TGT- TGG- TGG- GTX- TGT- GAT-
a) Từ các trình tự nuclêôtit nêu trên có thể rút ra những nhận xét gì về mối quan hệ
giữa người với các loài vượn người? Giải thích lí do.


Đề chính thức
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH
NĂM HỌC 2010- 2011

MÔN THI: Sinh học
LỚP 12 THPT

Câu Nội dung Điểm 1
(2,0 đ)
a) Những điểm giống và khác nhau cơ bản giữa gen cấu trúc điển hình ở
sinh vật nhân sơ với một gen điển hình ở sinh vật nhân thực :
* Giống nhau: Đều gồm 3 vùng : vùng điều hòa, vùng mã hóa và vùng kết
thúc.
* Khác nhau :
Sinh vật nhân sơ (0,5) Sinh vật nhân thực (0,5)
- Vùng mã hóa liên tục (gen không
phân mảnh)

- Vì không có các intron nên gen
cấu trúc ngắn.
- Vùng mã hóa không liên tục, xen
kẽ các êxôn là các intron (gen phân

2
(2,0 đ)
a) Các enzim cơ bản lần lượt tham gia vào quá trình tái bản ADN ở E.coli
gồm :
- Enzim giãn xoắn (mở xoắn): làm phân tử ADN sợi kép giãn xoắn tạo chạc
sao chép, sẵn sàng cho quá trình tái bản ADN.
- Enzim ARN polimeraza (primaza): tổng hợp đoạn mồi cần cho sự khởi đầu
quá trình tái bản ADN (bản chất đoạn mồi là ARN).
- Enzim ADN polimeraza: đây là enzim chính thực hịên quá trình tái bản
ADN.
- Enzim ADN ligaza (gọi tắt là ligaza): Nối các đoạn Okazaki trên mạ
ch
ADN được tổng hợp gián đoạn để tạo thành mạch ADN mới hoàn chỉnh.
b)
- Số NST ở thể ba: 2n + 1 = 25
- Số NST ở thể ba kép: 2n + 1 + 1 = 26
- Số thể ba kép có thể tạo ra là:
2
12
C
=
)!212(!2
!12
−
= 66
(2,0 đ)
các gen lặn cùng lôcut quy định.
Ví dụ P : aa x aa Æ F
1
: aa
- Nếu F
1
hạt đều có màu thì chứng tỏ màu hạt trắng của hai dòng ngô này do
các gen lặn không alen quy định.
Ví dụ P : aaBB (không màu) x AAbb (không màu) Æ F
1
AaBb (có màu).
0,25

0,5

0,25
4
(2,0 đ)
a) Cấu trúc di truyền của quần thể ở trạng thái cân bằng di truyền
- Tần số alen a ở giới đực là q(a) =1- 0,6 = 0,4 ; ở giới cái p(a) = 1- 0,8 = 0,2
- Cấu trúc di truyền của quần thể F
1
sau khi ngẫu phối là :

- Cấu trúc di truyền của quần thể ở thế hệ thứ 3 :
0,7056AA : 0,2888Aa : 0,0256aa

0,25
0,5
0,25

0,5 0,5 5
(2,0 đ)
a) Xác suất để hai trong ba người con của họ không bị bệnh:
- Cặp vợ chồng đều có kiểu gen dị hợp (Aa) sinh ra con bình thường với xác
suất là 3/4; sinh ra người con bị bệnh với xác suất là 1/4.
- Xác suất để cặp vợ chồng này sinh ra 3 người con trong đó 2 bình thường,
1 bị bệnh là:
21
3! 3 1

1!.2! 4 4

(2,0 đ)
a) - Kỹ thuật trên gọi là kĩ thuật cấy truyền phôi.
- Hai bê con này giống như trường hợp sinh đôi cùng trứng, do đó chúng
cùng giới tính.
b) – Các tế bào này có bộ NST giống nhau, nếu mang cặp XX sẽ cho bê cái,
nếu mang cặp XY sẽ cho bê đực.
- Kĩ thuật này cho phép nhân nhanh giống gia súc theo giới tính phù hợp với
nhu cầu chăn nuôi.
0,5

0,5

0,5

0,5
7
(2,0 đ)
a) Nguyên nhân và ý nghĩa của việc hình thành ổ sinh thái:
- Nguyên nhân: Cạnh tranh là nguyên nhân chủ yếu hình thành ổ sinh thái.
- Ý nghĩa: Việc hình thành ổ sinh thái riêng giúp cho các sinh vật giảm cạnh
tranh và nhờ đó có thể sống chung với nhau trong một sinh cảnh.
b)–Kích thước quần thể có 2 cực trị:

0,5
0,25
3
+ Kích thước tối thiểu: Là số lượng cá thể ít nhất mà quần thể phải

1
(n
A
+ n
B
= 17): Dạng
này bất thụ, nhưng nếu có khả năng sinh sản sinh dưỡng tạo nên quần thể
hoặc nhóm quần thể tồn tại như một khâu trong hệ sinh thái → hình thành
loài mới.
- Hình thành loài mới do lai xa và đa bội hoá :
Loài A (2n = 20)
× Loài B (2n = 14) → Dạng lai F
1
(2n
A
+ 2n
B
= 34):
Dạng này có khả năng sinh sản hữu tính tạo nên quần thể hoặc nhóm quần
thể tồn tại như một khâu trong hệ sinh thái → hình thành loài mới.
b) Chọn lọc tự nhiên làm thay đổi tần số alen nhanh hay chậm phụ thuộc
vào :
- Alen bị đào thải là trội hay lặn: chọn lọc chống lại alen trội thì nhanh chóng
làm thay đổi tần số của alen trong quần thể vì gen trội biểu hiện ra kiểu hình
ngay c
ả ở trạng thái dị hợp tử. Chọn lọc đào thải alen lặn làm thay đổi tần số
alen chậm hơn vì alen lặn chỉ bị đào thải khi ở trạng thái đồng hợp.
- Áp lực của chọn lọc : Nếu áp lực chọn lọc càng lớn thì sự thay đổi tần số
các alen diễn ra càng nhanh và ngược lại.
- Tốc độ sinh sản của loài. Nếu loài có tốc độ sinh sả9
(2,0 đ)
a) Nhận xét và giải thích:
- Đoạn mạch mang mã gốc của đoạn gen mã hóa cấu trúc của nhóm cấu trúc
của nhóm enzim đêhiđrôgenaza của tinh tinh khác ở người 1 bộ ba, gôrila
khác người 2 bộ 3, đười ươi khác người 4 bộ ba Æ tinh tinh có quan hệ họ
hàng gần người nhất, sau đó đến gôrila, sau cùng là đười ươi.
- Mối quan hệ từ gần đến xa giữa người và các loài vượn người ngày nay
theo trình tự: Người - tinh tinh – gôrila - đười ươi.
- Các loài có họ hàng càng gần thì trình tự nuclêôtit trong đoạn gen mã hóa
cấu trúc của enzim đêhiđrôgenaza càng có xu hướng giống nhau và ngược
lại. Lí do là các loài vừa mới tách ra từ một tổ tiên chung nên chưa đủ thời 0,5 0,5 0,5 4
gian để CLTN có thể phân hóa tạo nên sự sai khác lớn về cấu trúc phân tử.
b) Sơ đồ cây phát sinh phản ánh mối quan hệ nguồn gốc giữa các loài:

ABic :
1
4
abiC :
1
4
abic Abic
F
1
:
1
4

AB
Ab
iiCc :
1
4
AB
Ab
iicc :
1
4
Ab
ab
iiCc :
1
4

Ab

0,2
Ab
ab
iicc (kén trắng, da trơn)
0,05
Ab
Ab
iiCc (kén vàng, da trơn)
0,05
Ab
Ab
iicc (kén trắng, da trơn)
0,05
Ab
aB
iiCc (kén trắng, da khoang)
0,05
Ab
aB
iicc (kén trắng, da khoang)
20%vàng, khoang: 25%vàng, trơn : 30%trắng, khoang : 25%trắng, trơn
0,25 0,5
0,25