Con đường tơ lụa duyên dáng đất
Hà Thành
Đến Hà Nội, du khách trong và ngoài nước không khỏi ngỡ ngàng, thích thú khi bắt
gặp những con phố chuyên sản xuất hoặc kinh doanh các loại tơ lụa mềm mại, óng
ả… mang đậm bản sắc văn hóa của người Việt như phố lụa Vạn Phúc (quận Hà
Đông) hay phố cổ Hàng Gai nằm ngay kề bên hồ Hoàn Kiếm…
Những “con đường tơ lụa” độc đáo ấy đã và đang góp phần làm nên vẻ đẹp duyên dáng,
sâu lắng rất riêng của Hà Nội yêu dấu khi bước vào độ tuổi ngàn năm.

Làng lụa xưa, phố lụa nay
Nói đến Vạn Phúc là nói đến nghề dệt lụa tơ tằm từ lâu đã đi vào câu ca dao trữ tình:
“Hỡi cô thắt lưng bao xanh/ Có về Vạn Phúc với anh thì về/ Vạn Phúc có gốc cây đề/ Có
ao tắm mát, có nghề cửi canh.” Phường Vạn Phúc (quận Hà Đông) hôm nay nguyên là
một xã nhất làng, nhất thôn nằm kề bên sông Nhuệ từ hàng ngàn năm trước đã nổi tiếng
với nghề dệt lụa tơ tằm. Tương truyền, khoảng cuối thế kỷ thứ 7, đầu thế kỷ thứ 8, một
người con gái dòng dõi trâm anh tên là Lã Thị Nga đã đến và dạy nghề dệt may cho dân
làng. Nhớ ơn bà, dân làng tôn bà là Tổ nghề và thờ bà làm thành hoàng làng Vạn Phúc…
Trước đây, người dân Vạn Phúc trực tiếp trồng dâu nuôi tằm và ươm tơ dệt lụa. Về sau,
nghề dệt phát triển mạnh, người Vạn Phúc thôi không trồng dâu, chăn tằm mà mua tơ từ
các nơi về dệt. Từ thời phong kiến, người dân làng lụa này đã biết dệt nhiều loại gấm vóc,
lụa là, với hoa văn, đường nét cầu kỳ tinh xảo để may làm các loại triều phục, trang
phục cho vua quan. Thời Pháp thuộc, lụa tơ tằm Vạn Phúc cùng với 3 nghệ nhân của làng
cũng đã từng có mặt tại hội chợ Mác xây của nước Pháp. Ông Nguyễn Văn Hùng – Chủ
nhiệm Hợp tác xã dệt lụa Vạn Phúc tự hào giới thiệu, bên cạnh các mặt hàng đều từ tơ
tằm dệt nên như lụa, là, the, xuyến, sa,… Vạn Phúc còn sản xuất được rất nhiều loại gấm
với màu sắc, hoa văn phong phú như gấm tam thể, ngũ thể, gấm thất thể….
Nghệ nhân dệt lụa Triệu Văn Mão vui vẻ cho biết, nhắc đến lụa Vạn Phúc không thể
không nói đến lụa vân. Lụa vân Vạn Phúc là một trong những sản phẩm cao cấp thể hiện
tay nghề của những người thợ giỏi. Để dệt được lụa vân với những hoa văn như: vân tứ
quý, vân song hạc, vân hồng điệp… người thợ dệt ở đây sử dụng kỹ thuật dệt thủng rất
tinh vi để tạo nên tấm lụa mịn màng, mát rượi nhưng vẫn nổi vân óng ánh đến diệu kỳ.

kinh doanh lụa tơ tằm và các sản phẩm may mặc, lưu niệm làm từ lụa nhưng mỗi cửa
hàng lại có cách bố trí, sắp xếp, thiết kế gian hàng rất riêng, khiến du khách có thể thỏa
sức đi lần lượt từ cửa hàng này sang cửa hàng khác. Theo một số hộ dân ở đây, nghề kinh
doanh tơ lụa ở Hà Nộ nói chung, phố Hàng Gai nói riêng đã có từ lâu nhưng chỉ thực sự
phát triển và trở nên sôi động từ những năm 90 của thập kỷ 20. Ngoài những xấp vải lụa,
những bộ quần áo dân tộc như áo dài, áo tứ thân… được may bằng lụa có thêu thêm một
số hoạ tiết đọc đáo, khách đến mua sắm ở Hàng Gai còn có thể bắt gặp những đôi dép
quai lụa, chiếc túi lụa cho tới một chiếc khăn choàng nhẹ duyên dáng, một chiếc cặp viền
vải lụa điệu đà, độc đáo… Chị Nguyễn Thị Hiền – chủ cửa hàng Hiên silk rtên phố Hàng
Gai cho biết, các mặt hàng lụa ở đây được nhập về từ Vạn Phúc (Hà Đông), Thanh Hà
(Hải Dương) hoặc Bảo Lộc (Lâm Đồng)…
Các của hàng bán lụa ở Hàng Gai có diện tích khá khiêm tốn song đáng mừng là nét văn
minh, lịch sự của người Tràng An luôn được thể hiện qua từng cử chỉ chào đón nồng hậu,
tận tình tư vấn, hướng dẫn khách hàng chọn được sản phẩm ưng ý nhất. Giá cả mỗi mặt
hàng đều được niêm yết, ghi chú rõ ràng để khách không phải mặc cả, đắn đo. Đến phố
cổ Hàng Gai vào mỗi buổi chiều tà hay khi đêm xuống, dưới ánh điện lung linh đủ màu
sắc được đồng loạt bật lên, thấy không gian tơ lụa nơi đây như càng thêm huyền ảo, hấp
dẫn, níu chân bao du khách mỗi khi có dịp đến Thăng Long- Hà Nội hôm nay./.